,Inhoudsopgave
Les 1 ......................................................................................................................................................... 3
Visie op ontwikkeling en persoonlijkheidsontwikkeling ..................................................................... 3
Les 2 ......................................................................................................................................................... 6
Hechting en morele ontwikkeling ....................................................................................................... 6
Les 3 ....................................................................................................................................................... 10
Cognitieve ontwikkeling en executieve functies ............................................................................... 10
Les 4 ....................................................................................................................................................... 15
Spel ontwikkeling en vrienden & andere relaties ............................................................................. 15
Les 5 ....................................................................................................................................................... 19
Bronfenbrenner, opvoedingsstijlen en pedagogisch klimaat, pedagogisch handelen ..................... 19
Les 6 ....................................................................................................................................................... 28
Leren .................................................................................................................................................. 28
Les 7 ....................................................................................................................................................... 33
Alles start met waarnemen ............................................................................................................... 33
Oefenvragen .......................................................................................................................................... 37
Oefenvragen + antwoorden .................................................................................................................. 40
Oefenen aan de hand van het toetsmatrijs........................................................................................... 46
2
,Les 1
Visie op ontwikkeling en persoonlijkheidsontwikkeling
Psychologie en belang voor de praktijk
• Keuze van activiteiten
• Communicatie / benaderingswijze
• Signaleren / aanpassen
Betekenis van psychologie:
Psyche en Logos (uit het Grieks)
- innerlijke leven (voelen, denken)
+
- gedrag van mensen (handelen)
Overzicht indeling in ontwikkelingsfasen
3
, Invloeden op de omgeving
- nature: genetische aanleg. Factoren die aangeboren zijn, dit zit in je DNA.
➢ Spiervezels, bloedtype, aantal kegeltjes/staafjes in je oog (zien kleur)
- nurture: de invloed van persoonlijke omstandigheden en ervaringen op de gezondheid van
een individu, zoals levensstijl, opvoeding, blootstelling aan milieufactoren, stress of voeding.
➢ Als jouw ouders veel sporten en actief zijn, is de kans er dat jij als kind ook veel sport.
- Transactionele visie: ontwikkeling is het resultaat van op elkaar ingrijpende leer- en
rijpingsprocessen
• Ervaring (leren)
• Nieuwe kennis/vaardigheid
• Verfijning bestaande kennis/vaardigheid
• Ouder worden (groei, rijping)
Stadia identiteitsontwikkeling
(Erik Erikson)
• Vertrouwen versus wantrouwen
Gehechtheid / veiligheid (baby)
• Autonomie versus schaamte en twijfel
Zelf doen / autonomie (peuter)
• Initiatief versus schuldgevoel
Enthousiasme / speelsheid (kleuter)
• Vlijt versus minderwaardigheid
Ijverigheid / zelfvertrouwen / faalangst (schoolleeftijd)
• Identiteit versus rolverwarring
Belangrijke levensvragen / zelfbeeld (adolescentie)
Identiteitstoestanden
(Erikson/Marzia)
• Moratorium (wachtkamer)
nog niet verantwoordelijk, mag fouten maken
• Identiteitsverwarring (identity diffusion)
niet komen tot gezond exploreren/experimenteren,
maar terugtrekken of improductief ronddolen (geen langetermijn doelen)
• Foreclosure
vroegtijdige afsluiting van eigen ontwikkeling, niet geëxperimenteerd
• Identity achievement
De adolescent heeft zich dusdanig ontwikkeld dat hij of zij haar eigen keuzes kan maken,
heeft de verwarringsfase doorstaan, kent zijn of haar verantwoordelijkheden en neemt zelf
beslissingen. Dit is eigenlijk de uitkomst van een succesvolle afronding van de
identiteitsontwikkeling
4
Les 1 ......................................................................................................................................................... 3
Visie op ontwikkeling en persoonlijkheidsontwikkeling ..................................................................... 3
Les 2 ......................................................................................................................................................... 6
Hechting en morele ontwikkeling ....................................................................................................... 6
Les 3 ....................................................................................................................................................... 10
Cognitieve ontwikkeling en executieve functies ............................................................................... 10
Les 4 ....................................................................................................................................................... 15
Spel ontwikkeling en vrienden & andere relaties ............................................................................. 15
Les 5 ....................................................................................................................................................... 19
Bronfenbrenner, opvoedingsstijlen en pedagogisch klimaat, pedagogisch handelen ..................... 19
Les 6 ....................................................................................................................................................... 28
Leren .................................................................................................................................................. 28
Les 7 ....................................................................................................................................................... 33
Alles start met waarnemen ............................................................................................................... 33
Oefenvragen .......................................................................................................................................... 37
Oefenvragen + antwoorden .................................................................................................................. 40
Oefenen aan de hand van het toetsmatrijs........................................................................................... 46
2
,Les 1
Visie op ontwikkeling en persoonlijkheidsontwikkeling
Psychologie en belang voor de praktijk
• Keuze van activiteiten
• Communicatie / benaderingswijze
• Signaleren / aanpassen
Betekenis van psychologie:
Psyche en Logos (uit het Grieks)
- innerlijke leven (voelen, denken)
+
- gedrag van mensen (handelen)
Overzicht indeling in ontwikkelingsfasen
3
, Invloeden op de omgeving
- nature: genetische aanleg. Factoren die aangeboren zijn, dit zit in je DNA.
➢ Spiervezels, bloedtype, aantal kegeltjes/staafjes in je oog (zien kleur)
- nurture: de invloed van persoonlijke omstandigheden en ervaringen op de gezondheid van
een individu, zoals levensstijl, opvoeding, blootstelling aan milieufactoren, stress of voeding.
➢ Als jouw ouders veel sporten en actief zijn, is de kans er dat jij als kind ook veel sport.
- Transactionele visie: ontwikkeling is het resultaat van op elkaar ingrijpende leer- en
rijpingsprocessen
• Ervaring (leren)
• Nieuwe kennis/vaardigheid
• Verfijning bestaande kennis/vaardigheid
• Ouder worden (groei, rijping)
Stadia identiteitsontwikkeling
(Erik Erikson)
• Vertrouwen versus wantrouwen
Gehechtheid / veiligheid (baby)
• Autonomie versus schaamte en twijfel
Zelf doen / autonomie (peuter)
• Initiatief versus schuldgevoel
Enthousiasme / speelsheid (kleuter)
• Vlijt versus minderwaardigheid
Ijverigheid / zelfvertrouwen / faalangst (schoolleeftijd)
• Identiteit versus rolverwarring
Belangrijke levensvragen / zelfbeeld (adolescentie)
Identiteitstoestanden
(Erikson/Marzia)
• Moratorium (wachtkamer)
nog niet verantwoordelijk, mag fouten maken
• Identiteitsverwarring (identity diffusion)
niet komen tot gezond exploreren/experimenteren,
maar terugtrekken of improductief ronddolen (geen langetermijn doelen)
• Foreclosure
vroegtijdige afsluiting van eigen ontwikkeling, niet geëxperimenteerd
• Identity achievement
De adolescent heeft zich dusdanig ontwikkeld dat hij of zij haar eigen keuzes kan maken,
heeft de verwarringsfase doorstaan, kent zijn of haar verantwoordelijkheden en neemt zelf
beslissingen. Dit is eigenlijk de uitkomst van een succesvolle afronding van de
identiteitsontwikkeling
4
