Samenvatting Hoorcolleges en
Werkcolleges Kwartaal 7
Inhoudsopgave
Samenvatting Hoorcolleges en Werkcolleges Kwartaal 7.......................................................................1
Literatuur................................................................................................................................................2
Foetale bewaking...................................................................................................................................3
Jeuk........................................................................................................................................................9
Zwangerschapsdermatosen..................................................................................................................10
Zwangerschapsafbreking na Prenatale Diagnostiek (PND)...................................................................12
Gynaecologische aandoeningen...........................................................................................................16
Spontane extreme vroeggeboorte.......................................................................................................20
Shock....................................................................................................................................................24
,Literatuur
College Perinatale zorg (2018). Preconceptie Indicatie Lijst (PIL) ‘Multidisciplinaire
samenwerkingsafspraken’ Utrecht: CPZ
Dörr P. J., Khouw V.M., Frank Y.J., Chervenal F.A. & Nijhuis J.G.,(2017) Obstetrische interventies,
Amsterdam, Read Business Education
De Boer, J., & Zeeman, K. (2008). KNOV Standaard Prenatale verloskundige begeleiding. Utrecht:
KNOV
Martini, F.H., & Bartholomew, E.F. (2015). Anatomie en fysiologie, een inleiding. Amsterdam:
Pearson Benelux
Nederlandse Vereniging voor Dermatologie en Venereologie (NVDV) & Nederlandse Vereniging
voor Medische Microbiologie (NVMM), (2019) Seksueel Overdraagbare Aandoeningen
Multidisciplinaire Richtlijn, Utrecht, NVDM
NHG (2015), Incontinentie voor urine bij vrouwen (M 46), Utrecht, NHG
Nijhuis, J.G., Essed, G.G.M., Geijn van, H.P., Visser, G.H.A.. (2016). Foetale bewaking. Bohn
Stafleu van Loghum
Prins, M., van Roosmalen, J., Scherjon, S., & Smit, Y. (2014). Praktische Verloskunde, 13e herziene
druk. Houten: Bohn Stafleu van Loghum.
Rankin (ed.)., J. (2017). Physiology in Childbearing with Anatomy and related biosciences 4th
edition. Edinburgh: Elsevier.
Rijksinstituut voor Volksgezondheid en milieu (2019): RIVM Infectieziekte informatie voor
professionals
Steegers, E. A.,(editor). (2019). Textbook of Obstetrics and Gynaecology, a life course approach.
Houten: Bohn Stafleu van Loghum.
,Foetale bewaking
Als er zuurstof aanwezig is, treedt aëroob metabolisme op. Een deel van de glucose wordt
opgeslagen als glycogeen. Het andere deel wordt gebruikt voor aëroob metabolisme. De
geproduceerde energie wordt gebruikt tijdens activatie en groei. Het afvalproduct is water en
kooldioxide. Als er geen zuurstof aanwezig is, treedt anaëroob metabolisme op. De glucose en
glycogeen worden gebruikt voor de productie van energie voor de basale activiteiten. Het
afvalproduct is melkzuur.
De drie soorten zuurstofgebrek van de foetus:
Hypoxemie: Een daling van het zuurstofgehalte van alleen het arteriële bloed, de reacties:
- Effectieve opname van zuurstof
- Verminderde activiteit, afname van foetale bewegingen en foetale ademhaling
- Afname van de groeisnelheid
- In stand gehouden energiebalans: de energiebehoefte daalt, waardoor er minder behoefte aan
zuurstof is
Hypoxie: Een daling van het zuurstofgehalte in de perifere weefsels, de reacties:
- Plotselinge toename van stresshormonen
- Redistributie van de circulatie naar de centrale organen, het hart, de hersenen en de bijnieren.
- Perifeer weefsel met anaerobe dissimilatie
- In stand gehouden energiebalans
Asfyxie: Een algemeen zuurstofgebrek dat van invloed is op de centrale organen.
- Alarmreactie
- Vitale organen met anaerobe dissimilatie
- Het hart functioneert niet
De foetale beschermingsmechanismen:
- Verhoogde weefselzuurstofextractie
- Verminderde niet-essentiële activiteit
- Verhoogde sympathische activiteit
- Redistributie van de circulatie
- Anaeroob metabolisme
De verdediging:
De intacte verdediging: een optimale reactie op hypoxie met volledige compensatie. Er is een
klein risico van schade door hypoxie. We zouden karakteristieke CTG-tekenen van foetale nood
verwachten, want de foetus kan volledig reageren.
De verminderde verdediging: een afgezwakte reactie op hypoxie met verminderde compensatie,
omdat de verdedigingsmechanismen zijn gereduceerd, bv. verhalende hypoxie of een serotiene
foetus. Er is een verhoogde kans op schade. We zouden verschillende CTG-tekenen van foetale
nood verwachten.
Het ontbreken van een verdediging: een minimale reactie op hypoxie, omdat de meeste
verdedigingsmechanismen al zijn gebruikt of niet de kans hebben gehad zich te ontwikkelen, bv.
antenatale problemen met chronische stress, in groei achtergebleven foetus. Er bestaat een
grote kans op schade. We houden rekening met niet karakteristieke CTG-tekenen van foetale
nood.
Het CTG moet worden gezien als slechts een hulpmiddel bij screening.
De uitwendige bewaking: de uteruscontracties worden waargenomen met een drukmeter of
tocometer en de foetale hartslag wordt waargenomen via een echosensor met zowel een zender als
ontvanger.
, De inwendige bewaking: de uteruscontracties worden waargenomen met schedelelektrode door het
RR-interval en intra-uteriene druk wordt geregistreerd met een intra-uteriene drukmeter.
De redenen voor veranderingen in de foetale hartfrequentie:
- Geneesmiddelen
- Temperatuurverhogingen → verhoging
- Externe stimuli door verhoogde schedeldruk (verlaging), compressie vena cava (verhoging →
daling) en verhoogde oogboldruk (daling)
- Hypoxie (verhoging → daling)
- Veranderingen in de placentaire doorbloeding door navelstrengcompressie (daling) en
contractie (verhoging)
- Normale veranderingen in foetale activiteit door rustige slaap, actieve slaap en wakkere
foetus.
De terminologie
Duur en kwaliteit
Een CTG-registratie moet minstens 20 minuten duren voor een goede interpretatie in verband met
veranderingen in slaaptoestand en uterusactiviteit. De snelheid van de registratie is gewoonlijk 1 cm
per minuut. Bij een slecht signaalkwaliteit is het beter om het signaal te verbeteren door de
schedelelektrode of drukmeter te vervangen dan onjuiste gegevens te interpreteren.
Basisfrequentie
De foetale basisfrequentie wordt gedefinieerd als een foetale hartfrequentie die gedurende een
periode van tenminste 10 minuten tussen contracties is geregistreerd. De basisfrequentie is een
weergave van wat de balans van het autonoom zenuwstelsel wordt genoemd. Een normale foetale
basishartfrequentie wordt gedefinieerd als 110 tot 150 sl/min. Tachycardie wordt gedefinieerd als
een basishartfrequentie van meer dan 150 sl/min en bradycardie wordt gedefinieerd als een
basisfrequentie van minder dan 110 sl/min.
Variabiliteit
De foetale hartfrequentie toont normaal van slag tot slag een verschil. De bandbreedte van deze
verschillen per dag kunnen worden gebruikt als maatstaf van hartslagvariabiliteit.
Een normale variabiliteit tijdens de bevalling is een bandbreedte van 5 tot 25 sl/min.
Een saltatoor patroon is een bandbreedte van meer dan 25 sl/min.
Een verminderde variabiliteit is een bandbreedte van minder dan 5 sl/min.
Een preterminaal patroon wordt gedefinieerd als een patroon met volledig verlies van
variabiliteit.
Een sinusoïdaal patroon wordt gedefinieerd als periodieke veranderingen in hartfrequentie
zonder slagvariatie en zonder acceleraties. Het kan wijzen op een foetus die al een
hersenbeschadiging hebben opgelopen.
Acceleraties
Een acceleratie durante partu wordt gedefinieerd als een intermitterende stijging van de
hartfrequentie van meer dan 15 slagen, die langer dan 15 seconden duurt. Een acceleratie prenataal
wordt gedefinieerd als een intermitterende stijging van de hartfrequentie van meer dan 10 slagen,
die langer dan 10 seconden duurt. Een reactief CTG moet tenminste twee acceleraties tijdens een
periode van 20 minuten bevatten. Het wijst op een foetus met een normale oxygenatie. Ze kunnen
optreden als teken van verplaatsing van bloed van placenta naar foetus, waardoor ze meestal
gepaard gaan met contracties.
Deceleraties
Een deceleratie wordt gedefinieerd als een daling in hartfrequentie van meer dan 15 slagen, die
langer dan 15 seconden duurt.
Een uniforme deceleratie zet geleidelijk in en eindigt geleidelijk en heeft een afgerond patroon.
De deceleraties zijn gelijk aan elkaar. Het veroorzaakt vaak geen duidelijk verlies van slagen of
een daling van de hartfrequentie tot onder de 100 sl/min. Het wordt geclassificeerd volgens zijn
relatie tot de contractie:
Werkcolleges Kwartaal 7
Inhoudsopgave
Samenvatting Hoorcolleges en Werkcolleges Kwartaal 7.......................................................................1
Literatuur................................................................................................................................................2
Foetale bewaking...................................................................................................................................3
Jeuk........................................................................................................................................................9
Zwangerschapsdermatosen..................................................................................................................10
Zwangerschapsafbreking na Prenatale Diagnostiek (PND)...................................................................12
Gynaecologische aandoeningen...........................................................................................................16
Spontane extreme vroeggeboorte.......................................................................................................20
Shock....................................................................................................................................................24
,Literatuur
College Perinatale zorg (2018). Preconceptie Indicatie Lijst (PIL) ‘Multidisciplinaire
samenwerkingsafspraken’ Utrecht: CPZ
Dörr P. J., Khouw V.M., Frank Y.J., Chervenal F.A. & Nijhuis J.G.,(2017) Obstetrische interventies,
Amsterdam, Read Business Education
De Boer, J., & Zeeman, K. (2008). KNOV Standaard Prenatale verloskundige begeleiding. Utrecht:
KNOV
Martini, F.H., & Bartholomew, E.F. (2015). Anatomie en fysiologie, een inleiding. Amsterdam:
Pearson Benelux
Nederlandse Vereniging voor Dermatologie en Venereologie (NVDV) & Nederlandse Vereniging
voor Medische Microbiologie (NVMM), (2019) Seksueel Overdraagbare Aandoeningen
Multidisciplinaire Richtlijn, Utrecht, NVDM
NHG (2015), Incontinentie voor urine bij vrouwen (M 46), Utrecht, NHG
Nijhuis, J.G., Essed, G.G.M., Geijn van, H.P., Visser, G.H.A.. (2016). Foetale bewaking. Bohn
Stafleu van Loghum
Prins, M., van Roosmalen, J., Scherjon, S., & Smit, Y. (2014). Praktische Verloskunde, 13e herziene
druk. Houten: Bohn Stafleu van Loghum.
Rankin (ed.)., J. (2017). Physiology in Childbearing with Anatomy and related biosciences 4th
edition. Edinburgh: Elsevier.
Rijksinstituut voor Volksgezondheid en milieu (2019): RIVM Infectieziekte informatie voor
professionals
Steegers, E. A.,(editor). (2019). Textbook of Obstetrics and Gynaecology, a life course approach.
Houten: Bohn Stafleu van Loghum.
,Foetale bewaking
Als er zuurstof aanwezig is, treedt aëroob metabolisme op. Een deel van de glucose wordt
opgeslagen als glycogeen. Het andere deel wordt gebruikt voor aëroob metabolisme. De
geproduceerde energie wordt gebruikt tijdens activatie en groei. Het afvalproduct is water en
kooldioxide. Als er geen zuurstof aanwezig is, treedt anaëroob metabolisme op. De glucose en
glycogeen worden gebruikt voor de productie van energie voor de basale activiteiten. Het
afvalproduct is melkzuur.
De drie soorten zuurstofgebrek van de foetus:
Hypoxemie: Een daling van het zuurstofgehalte van alleen het arteriële bloed, de reacties:
- Effectieve opname van zuurstof
- Verminderde activiteit, afname van foetale bewegingen en foetale ademhaling
- Afname van de groeisnelheid
- In stand gehouden energiebalans: de energiebehoefte daalt, waardoor er minder behoefte aan
zuurstof is
Hypoxie: Een daling van het zuurstofgehalte in de perifere weefsels, de reacties:
- Plotselinge toename van stresshormonen
- Redistributie van de circulatie naar de centrale organen, het hart, de hersenen en de bijnieren.
- Perifeer weefsel met anaerobe dissimilatie
- In stand gehouden energiebalans
Asfyxie: Een algemeen zuurstofgebrek dat van invloed is op de centrale organen.
- Alarmreactie
- Vitale organen met anaerobe dissimilatie
- Het hart functioneert niet
De foetale beschermingsmechanismen:
- Verhoogde weefselzuurstofextractie
- Verminderde niet-essentiële activiteit
- Verhoogde sympathische activiteit
- Redistributie van de circulatie
- Anaeroob metabolisme
De verdediging:
De intacte verdediging: een optimale reactie op hypoxie met volledige compensatie. Er is een
klein risico van schade door hypoxie. We zouden karakteristieke CTG-tekenen van foetale nood
verwachten, want de foetus kan volledig reageren.
De verminderde verdediging: een afgezwakte reactie op hypoxie met verminderde compensatie,
omdat de verdedigingsmechanismen zijn gereduceerd, bv. verhalende hypoxie of een serotiene
foetus. Er is een verhoogde kans op schade. We zouden verschillende CTG-tekenen van foetale
nood verwachten.
Het ontbreken van een verdediging: een minimale reactie op hypoxie, omdat de meeste
verdedigingsmechanismen al zijn gebruikt of niet de kans hebben gehad zich te ontwikkelen, bv.
antenatale problemen met chronische stress, in groei achtergebleven foetus. Er bestaat een
grote kans op schade. We houden rekening met niet karakteristieke CTG-tekenen van foetale
nood.
Het CTG moet worden gezien als slechts een hulpmiddel bij screening.
De uitwendige bewaking: de uteruscontracties worden waargenomen met een drukmeter of
tocometer en de foetale hartslag wordt waargenomen via een echosensor met zowel een zender als
ontvanger.
, De inwendige bewaking: de uteruscontracties worden waargenomen met schedelelektrode door het
RR-interval en intra-uteriene druk wordt geregistreerd met een intra-uteriene drukmeter.
De redenen voor veranderingen in de foetale hartfrequentie:
- Geneesmiddelen
- Temperatuurverhogingen → verhoging
- Externe stimuli door verhoogde schedeldruk (verlaging), compressie vena cava (verhoging →
daling) en verhoogde oogboldruk (daling)
- Hypoxie (verhoging → daling)
- Veranderingen in de placentaire doorbloeding door navelstrengcompressie (daling) en
contractie (verhoging)
- Normale veranderingen in foetale activiteit door rustige slaap, actieve slaap en wakkere
foetus.
De terminologie
Duur en kwaliteit
Een CTG-registratie moet minstens 20 minuten duren voor een goede interpretatie in verband met
veranderingen in slaaptoestand en uterusactiviteit. De snelheid van de registratie is gewoonlijk 1 cm
per minuut. Bij een slecht signaalkwaliteit is het beter om het signaal te verbeteren door de
schedelelektrode of drukmeter te vervangen dan onjuiste gegevens te interpreteren.
Basisfrequentie
De foetale basisfrequentie wordt gedefinieerd als een foetale hartfrequentie die gedurende een
periode van tenminste 10 minuten tussen contracties is geregistreerd. De basisfrequentie is een
weergave van wat de balans van het autonoom zenuwstelsel wordt genoemd. Een normale foetale
basishartfrequentie wordt gedefinieerd als 110 tot 150 sl/min. Tachycardie wordt gedefinieerd als
een basishartfrequentie van meer dan 150 sl/min en bradycardie wordt gedefinieerd als een
basisfrequentie van minder dan 110 sl/min.
Variabiliteit
De foetale hartfrequentie toont normaal van slag tot slag een verschil. De bandbreedte van deze
verschillen per dag kunnen worden gebruikt als maatstaf van hartslagvariabiliteit.
Een normale variabiliteit tijdens de bevalling is een bandbreedte van 5 tot 25 sl/min.
Een saltatoor patroon is een bandbreedte van meer dan 25 sl/min.
Een verminderde variabiliteit is een bandbreedte van minder dan 5 sl/min.
Een preterminaal patroon wordt gedefinieerd als een patroon met volledig verlies van
variabiliteit.
Een sinusoïdaal patroon wordt gedefinieerd als periodieke veranderingen in hartfrequentie
zonder slagvariatie en zonder acceleraties. Het kan wijzen op een foetus die al een
hersenbeschadiging hebben opgelopen.
Acceleraties
Een acceleratie durante partu wordt gedefinieerd als een intermitterende stijging van de
hartfrequentie van meer dan 15 slagen, die langer dan 15 seconden duurt. Een acceleratie prenataal
wordt gedefinieerd als een intermitterende stijging van de hartfrequentie van meer dan 10 slagen,
die langer dan 10 seconden duurt. Een reactief CTG moet tenminste twee acceleraties tijdens een
periode van 20 minuten bevatten. Het wijst op een foetus met een normale oxygenatie. Ze kunnen
optreden als teken van verplaatsing van bloed van placenta naar foetus, waardoor ze meestal
gepaard gaan met contracties.
Deceleraties
Een deceleratie wordt gedefinieerd als een daling in hartfrequentie van meer dan 15 slagen, die
langer dan 15 seconden duurt.
Een uniforme deceleratie zet geleidelijk in en eindigt geleidelijk en heeft een afgerond patroon.
De deceleraties zijn gelijk aan elkaar. Het veroorzaakt vaak geen duidelijk verlies van slagen of
een daling van de hartfrequentie tot onder de 100 sl/min. Het wordt geclassificeerd volgens zijn
relatie tot de contractie:
