Alles wat je nodig hebt voor psychometrie!

Psychometrie & Besliskunde
OU
Samenvatting

Toelichting Samenvatting

Deze samenvatting neemt je stap voor stap mee door de verschillende thema’s uit
brightspace. Hierbij is vooral een scan gemaakt van belangrijke onderwerpen die terug
kunnen komen in de tentamens. Ik raad je aan om de oefententamens erbij te pakken als
leidraad. Dit is dus geen samenvatting van het boek of brightspace, maar een overzicht van
alle hoofdpunten die je moet kennen voor het tentamen. De focus ligt op het toepassen van
de kennis op de juiste manier, zodat je alle vragen juist kunt beantwoorden.
De kennisclips zijn wel meegenomen in de samenvatting. Ook de documenten die
verplicht zijn om te leren zoals de richtlijnen van het COTAN zijn wel meegenomen in deze
samenvatting.
Onder elk thema zie je een verwijzing naar de vragen op het oefententamen zodat je
weet waar de toelichting over gaat.


THEMA 1
Vraag : 1 a,b,c, 2 & 3

COTAN = Commissie Testaangelegenheden Nederland

Belangrijkste COTAN criteria die je moet kunnen toelichten:
- Normen
- Betrouwbaarheid
- Begripsvaliditeit / constructvaliditeit
- Criteruimvaliditeit

Hoe pas je de COTAN toe om te beoordelen of een test acceptabel is?

Stap 1 : vergelijk testdoel vs gebruikersdoel
 Is het gebruikersdoel zwaarder dan het testdoel?
 Als het gebruikersdoel zwaarder is → altijd afkeuren
 Is het testdoel gelijk of lichter? Ga naar stap 2

Overzicht zwaarte van doelen:
1 Groepsonderzoek (is licht)
2 Signalering (is licht)
3 Inzicht (is licht)
 Worden allen door een onderzoeker gedaan
4 Advies (midden)
 Is psycholoog samen met patient die beslist
6 Screening = zwaar (gaat richting diagnose stellen)

,7 Diagnose = heel zwaar
8 Besluiten / selecteren = (aller zwaarst, je geeft de client een therapievorm)
 Worden allen door psycholoog besloten dus zwaar!

Is het gebruikersdoel zwaarder dan het testdoel? Dan wordt de test afgekeurd.
Bijvoorbeeld: een test is ontworpen voor inzicht, wordt gebruikt voor het stellen van een
diagnose. Dit mag niet.

Stap 2: de criteria
Is het gebruikersdoel wel acceptabel? Dan kijken we naar de criteria die wel of niet
voldoende zijn.
Bij een licht onderzoek, zijn bepaalde criteria minder belangrijk. Hieronder is een overzicht.
Bij een zwaar onderzoek moet het onderzoek voldoen aan alle criteria.

Groepsonderzoek (licht)

Als er staat dat het gebruikersdoel een groepsonderzoek is :
normen: onvoldoende → maakt niets uit
criteriumvaliditeit: onvoldoende → maakt niets uit
 je vergelijkt namelijk groepen, geen individuen

 ❌ Normen
 ✅ Betrouwbaarheid
 ✅ Begripsvaliditeit
 ❌ Criteriumvaliditeit

Signalering (licht)

Je doet een snelle voorselectie nog geen scan
Begripsvaliditeit = begrijp je wat de score betekent?
Maar bij signalering hoef je dit nog niet precies te begrijpen.

 ✅ Normen
 ✅ Betrouwbaarheid
 ❌ Begripsvaliditeit
 ✅ Criteriumvaliditeit

Inzicht (licht)

Begrijpen wat er bij de persoon speelt zonder diagnose te koppelen. Criterium is dus niet
belangrijk.

 ✅ Normen
 ✅ Betrouwbaarheid
 ✅ Begripsvaliditeit
 ❌ Criteriumvaliditeit

,Adviseren (midden)

 ✅ Normen
 ✅ Betrouwbaarheid
 ✅ Begripsvaliditeit of
 ✅ Criteriumvaliditeit

Screening (zwaar)

Diagnostiek (zwaar)

Besluiten (zwaar)

ALLE vier verplicht

 ✅ Normen
 ✅ Betrouwbaarheid
 ✅ Begripsvaliditeit
 ✅ Criteriumvaliditeit

Vuistregel is vooral dat vanaf zwaar bijna alles nodig is.
 Voor een groep normen & criterium niet
 Voor signalering begrip nog niet (je signaleert alleen)
 Voor inzicht criterium niet (je gaat het nog niet toepassen).
 Advies of begrip of criterium

Kort stappen overzicht:

1. Bepaal eerst: gebruikersdoel vs testdoel
2. Is gebruikersdoel zwaarder? → ❌ meteen afkeuren
3. Zo niet: check alleen de criteria die voor dat doel verplicht zijn

THEMA 2
Vraag 2, a,c,d,e,f

Vraag Wat test dit?
2a Kun je communality lezen?
2b Kun je aantal factoren bepalen (Kaiser)?
2c Kun je factorladingen lezen?
2d Begrijp je model fit (RMSEA)?
2e Kun je een inhoudelijke conclusie trekken?
2f Kun je beoordelen welk item zwak is?

Bij factoranalyse bepaal je eerst het aantal factoren, daarna beoordeel je de fit, en pas dan
kijk je naar items.

, BLOK A — BASISBEGRIPPEN FACTORANALYSE

Wat is factoranalyse?

Factoranalyse zoekt onderliggende eigenschappen die verklaren waarom vragen
samenhangen.

Veel vragen → minder factoren
Veel ruis → samenvatten

Tentamen-definitie

Factoranalyse is een statistische techniek die onderzoekt welke latente factoren de
samenhang tussen manifeste variabelen verklaren.

Wat zijn manifeste variabelen?

Dit zijn de zichtbare vragen/items in je vragenlijst.

Voorbeeld:

 “Ik voel me vaak alleen”
 “Ik heb weinig sociale contacten”

Tentamen-definitie

Manifeste variabelen zijn geobserveerde variabelen, meestal items of testscores.

Wat zijn factoren (latente variabelen)?

Factoren zijn niet direct zichtbaar, maar verklaren waarom items samenhangen.

Bijv.:

 items over alleen zijn → factor eenzaamheid

Tentamen-definitie

Factoren zijn latente variabelen die de covariantie tussen manifeste variabelen verklaren.

Verklaarde variantie (globaal)

Niet alles in een item komt door de factor.
Een deel is:

 meetfout
 uniek aan dat item