LEERUITKOMST 4.3
Als pedagogisch specialist ondersteun ik collega’s in het uitvoeren van het pedagogisch beleid door
het bieden van werkbegeleiding, team-coaching of ondersteuning. Ik draag hiermee bij aan de
kwaliteitsverandering van het pedagogisch handelen op de werkvloer.
31 MAART 2025
MIJN NAAM
Hogeschoolopleiding Kind & Educatie
,Inleiding
Ontwikkeling van het kind loopt niet al�jd zoals verwacht, en ontwikkeling van een kind in de
kinderopvang is ook niet al�jd vanzelfsprekend. Soms hee� een kind extra ondersteuning nodig in de
ontwikkeling om te kunnen groeien. In dit verslag werk ik een begeleidingsplan uit dat ik heb opgesteld
en uitgevoerd voor kind L, een peuter van 2 jaar en 8 maanden oud binnen de Paarse Vlinder groep.
Hij viel op in zijn betrokkenheid en de sterke a�ankelijkheid van zijn mentor (ik) en beperkte interac�e
met lee�ijdsgenoten.
De aanleiding voor het opstellen van het plan was met name de lage betrokkenheid en het uitblijven
spel bij kind L. Nadat hij een pre�ge start had gehad bij ons op de groep, leek zijn ontwikkeling te
stagneren. Dit vroeg voor een gerichte aanpak met passende doelen, het vergroten van zijn
(spel)betrokkenheid, minder a�ankelijk laten worden van zijn mentor door contact met andere
pedagogisch medewerkers te s�muleren.
Gedurende het begeleidingstraject liet kind L kleine en hoopvolle stappen zien. Zijn betrokkenheid
werd beter en hij begon iets meer contact te zoeken met andere pedagogisch medewerkers.
Uiteindelijk leek zijn ontwikkelings- begeleidingsbehoe�en te groot en complex voor ons in de
kinderopvang. We maakte ons met name zorgen over de aankomende overgang naar de basisschool
en hebben daarom het plan bijgesteld en zijn stappen gaan zeten om het kind bredere ondersteuning
aan te kunnen bieden.
Voor het opstellen en uitvoeren van het plan, heb ik gebruikgemaakt van verschillende theorieën. . De
opvoedings- en ontwikkelingsvisie van Kok bood inzicht in L’s hulpvragen op affec�ef en cogni�ef
niveau. De zone van naaste ontwikkeling van Vygotsky (1996) hielp me om passende
begeleidingsstrategieën te kiezen. Daarnaast vormde het betrokkenheidsmodel van Laevers (2020) een
prak�sche basis voor het observeren en versterken van L’s spel.
Het traject vond plaats binnen een team met wisselingen, maar ook veel inzet van medewerkers.
Samen met collega’s en de orthopedagoog heb ik de begeleiding afgestemd op kind. Dit verslag laat
zien hoe een pedagogisch specialist met behulp van literatuur, observa�e en samenwerking een kind
gericht hee� geprobeerd te ondersteunen, ook waar de grenzen liggen binnen de kinderopvang en er
externe hulp ingezet moet worden.
1
,Inhoud
Inleiding ................................................................................................................................................... 1
Hoofdstuk 1: Literatuur ........................................................................................................................... 4
Literatuur over begeleidingsplan ........................................................................................................ 4
Wat is een begeleidingsplan?.............................................................................................................. 4
Wat is een belang van een begeleidingsplan? ................................................................................ 4
Hoe komt een begeleidingsplan tot stand? .................................................................................... 4
Literatuur over ontwikkelingspsychologie .......................................................................................... 4
Welke ontwikkeling past bij een peuter?........................................................................................ 4
Literatuur over betrokkenheid ............................................................................................................ 9
Wat is betrokkenheid? .................................................................................................................... 9
Wat zijn signalen voor betrokkenheid? .......................................................................................... 9
Hoe kan een professional betrokkenheid signaleren?.................................................................. 10
Literatuur over de theorie van Kok ................................................................................................... 11
Wat is de theorie van KOK?........................................................................................................... 11
Welke aspecten hee� kok in zijn theorie? .................................................................................... 11
Literatuur over zone van naaste ontwikkeling .............................................................................. 12
Zone van Naaste Ontwikkeling volgens Vygotsky ......................................................................... 12
Hoofdstuk 2: In beeld brengen van het kind ......................................................................................... 13
Welk kind ga ik ondersteunen?..................................................................................................... 13
Waarom heb ik voor dit kind gekozen? ........................................................................................ 13
Verslag vrije spel momenten ........................................................................................................ 14
Verslag kring ac�viteit................................................................................................................... 14
Hoofdstuk 3: Begeleidingsplan .............................................................................................................. 15
Inleiding............................................................................................................................................. 15
Persoonsgegevens ........................................................................................................................ 15
Huidige situa�e en behoe�en ...................................................................................................... 15
Hulpvraag en begeleidingsvraag ................................................................................................... 18
Begeleidingsdoelen....................................................................................................................... 20
Begeleidingsstrategieën................................................................................................................ 21
Samenwerking en uitvoering ........................................................................................................ 24
Proces van de begeleiding van kind L – november 2024 t/m maart 2025 ................................... 25
Hoofdstuk 4: Evalueren ......................................................................................................................... 28
Evalua�e van de doelstellingen ......................................................................................................... 28
Opgestelde doelen ........................................................................................................................ 28
Evalua�e van het korte termijndoel ............................................................................................. 28
Evalua�e van de lange termijndoelen .......................................................................................... 28
Besluit en vervolg ......................................................................................................................... 29
2
, Evalua�e op de samenwerking ......................................................................................................... 29
Gezamenlijke verantwoordelijkheid ............................................................................................. 29
Uitval en con�nuïteit .................................................................................................................... 29
Een veilige en constante omgeving............................................................................................... 30
Reflec�e ........................................................................................................................................ 30
Hoofdstuk 5: Vervolg en toekoms�ge stappen...................................................................................... 31
Waar staat kind L nu? ........................................................................................................................ 31
Ac�viteiten.................................................................................................................................... 31
Buitenspelen en vrijespel momenten ........................................................................................... 31
Vervolgstappen in de begeleiding ..................................................................................................... 32
Begeleidingsplan en ondersteuning ............................................................................................. 32
Taalontwikkeling ........................................................................................................................... 32
Vervolgac�es ................................................................................................................................. 32
Voorbereiding op de basisschool .................................................................................................. 32
Contact met school en externe par�jen ....................................................................................... 32
Kans gesprek (eventueel in de toekomst) ..................................................................................... 32
Mijn persoonlijke prognose............................................................................................................... 33
Hoofdstuk 6: Terugblikken op de competen�es .................................................................................... 35
Pedagogisch competent/ontwikkelingsgericht handelen ............................................................. 35
Mijn rol in de begeleiding van kind L ............................................................................................ 36
T-shaped werken ........................................................................................................................... 36
Hoofstuk 7: Conclusie ............................................................................................................................ 38
Feedback................................................................................................................................................ 40
Bibliografie............................................................................................................................................. 41
Bijlagen .................................................................................................................................................. 42
Bijlage 1 ............................................................................................................................................. 42
Bijlage: 2 ............................................................................................................................................ 44
Bijlage: 3 ....................................................................................................................................... 46
Bijlage:4 ............................................................................................................................................. 47
Bijlage: 5 ............................................................................................................................................ 48
Bijlage 6: observatie collega 4.......................................................................................................... 49
Bijlage 7: observa�e collega 5 12-11-2024 ...................................................................................... 50
3
, Hoofdstuk 1: Literatuur
In dit hoofdstuk beschrijf ik de literatuur die ik heb geraadpleegd ter voorbereiding op het opstellen
van het begeleidingsplan. Om tot een passende begeleiding te komen, heb ik mij verdiept in de
behoe�en van peuters, hun ontwikkelingsfases en de manier waarop ik als pedagogisch professional
hierop kan aansluiten.
Allereerst leg ik uit wat een begeleidingsplan inhoudt, waarom het belangrijk is en hoe zo’n plan tot
stand komt. Vervolgens ga ik in op de ontwikkelingspsychologie van peuters, waarbij ik per
ontwikkelingsgebied beschrijf wat jonge kinderen nodig hebben in hun groei.
Daarnaast heb ik literatuur geraadpleegd over betrokkenheid, omdat dit een belangrijke indicator is
voor welbevinden en ontwikkeling. Ook de theorie van Kok (1997) (2007)over opvoedingsrela�es en
hulpvragen komt aan bod, net als de zone van naaste ontwikkeling van Vygotsky. (1996) Deze
theore�sche inzichten hebben mij geholpen om gerichte keuzes te maken in de begeleiding van het
kind dat ik in dit onderzoek volg.
De literatuur in dit hoofdstuk vormt daarmee de inhoudelijke basis voor het begeleidingsplan dat ik in
de volgende hoofdstukken verder uitwerk.
Literatuur over begeleidingsplan
Wat is een begeleidingsplan?
Een begeleidingsplan is een fundamenteel stuk dat de aspecten voor de begeleiding van een persoon
te plant en vastlegt. Het plan biedt een leidraad voor de professional om de behoe�en, voortgang en
doelen van het individu dat begeleid wordt te begrijpen en te ondersteunen. Het zorgt voor
duidelijkheid, structuur en afstemming tussen verschillende par�jen. (Plan-voorbeeld, z.d.)
Wat is een belang van een begeleidingsplan?
Het Ministerie van volksgezondheid welzijn en sport (z.d.) beschrij� op hun webpagina dat: aan de
hand van een goed en passend begeleidingsplan een kind begeleiding krijgt die passend is. Het is voor
alle betrokkenen duidelijk waar het kind in geholpen moet worden. De begeleiding gee� het kind de
ondersteuning die het nodig hee�, maar ook de ondersteuning die het kind wil. Een goed
ondersteuningsplan gee� een kind de mogelijkheid zich te ontwikkelen en te groeien.
Hoe komt een begeleidingsplan tot stand?
Het Ministerie van volksgezondheid welzijn en sport (z.d.) beschrij� op hun webpagina dat een
begeleidingsplan tot stand komt als een kind niet meekan komen op de groep/klas of een afwijkende
ontwikkeling vertoont. De professional signaleert het gedrag of de ontwikkeling bij het kind. Daarna
gaat de professional met ouders en andere betrokkenen in gesprek om een hulpvraag te formuleren
en gezamenlijk een begeleidingsplan vorm te geven.
Literatuur over ontwikkelingspsychologie
Welke ontwikkeling past bij een peuter?
Aan de hand van het O&O schema van Nederlands Centrum Jeugdgezondheid (z.d.) het heb ik de
verschillende fases uitgewerkt waar een peuter doorheen gaat in zijn ontwikkeling:
4
Als pedagogisch specialist ondersteun ik collega’s in het uitvoeren van het pedagogisch beleid door
het bieden van werkbegeleiding, team-coaching of ondersteuning. Ik draag hiermee bij aan de
kwaliteitsverandering van het pedagogisch handelen op de werkvloer.
31 MAART 2025
MIJN NAAM
Hogeschoolopleiding Kind & Educatie
,Inleiding
Ontwikkeling van het kind loopt niet al�jd zoals verwacht, en ontwikkeling van een kind in de
kinderopvang is ook niet al�jd vanzelfsprekend. Soms hee� een kind extra ondersteuning nodig in de
ontwikkeling om te kunnen groeien. In dit verslag werk ik een begeleidingsplan uit dat ik heb opgesteld
en uitgevoerd voor kind L, een peuter van 2 jaar en 8 maanden oud binnen de Paarse Vlinder groep.
Hij viel op in zijn betrokkenheid en de sterke a�ankelijkheid van zijn mentor (ik) en beperkte interac�e
met lee�ijdsgenoten.
De aanleiding voor het opstellen van het plan was met name de lage betrokkenheid en het uitblijven
spel bij kind L. Nadat hij een pre�ge start had gehad bij ons op de groep, leek zijn ontwikkeling te
stagneren. Dit vroeg voor een gerichte aanpak met passende doelen, het vergroten van zijn
(spel)betrokkenheid, minder a�ankelijk laten worden van zijn mentor door contact met andere
pedagogisch medewerkers te s�muleren.
Gedurende het begeleidingstraject liet kind L kleine en hoopvolle stappen zien. Zijn betrokkenheid
werd beter en hij begon iets meer contact te zoeken met andere pedagogisch medewerkers.
Uiteindelijk leek zijn ontwikkelings- begeleidingsbehoe�en te groot en complex voor ons in de
kinderopvang. We maakte ons met name zorgen over de aankomende overgang naar de basisschool
en hebben daarom het plan bijgesteld en zijn stappen gaan zeten om het kind bredere ondersteuning
aan te kunnen bieden.
Voor het opstellen en uitvoeren van het plan, heb ik gebruikgemaakt van verschillende theorieën. . De
opvoedings- en ontwikkelingsvisie van Kok bood inzicht in L’s hulpvragen op affec�ef en cogni�ef
niveau. De zone van naaste ontwikkeling van Vygotsky (1996) hielp me om passende
begeleidingsstrategieën te kiezen. Daarnaast vormde het betrokkenheidsmodel van Laevers (2020) een
prak�sche basis voor het observeren en versterken van L’s spel.
Het traject vond plaats binnen een team met wisselingen, maar ook veel inzet van medewerkers.
Samen met collega’s en de orthopedagoog heb ik de begeleiding afgestemd op kind. Dit verslag laat
zien hoe een pedagogisch specialist met behulp van literatuur, observa�e en samenwerking een kind
gericht hee� geprobeerd te ondersteunen, ook waar de grenzen liggen binnen de kinderopvang en er
externe hulp ingezet moet worden.
1
,Inhoud
Inleiding ................................................................................................................................................... 1
Hoofdstuk 1: Literatuur ........................................................................................................................... 4
Literatuur over begeleidingsplan ........................................................................................................ 4
Wat is een begeleidingsplan?.............................................................................................................. 4
Wat is een belang van een begeleidingsplan? ................................................................................ 4
Hoe komt een begeleidingsplan tot stand? .................................................................................... 4
Literatuur over ontwikkelingspsychologie .......................................................................................... 4
Welke ontwikkeling past bij een peuter?........................................................................................ 4
Literatuur over betrokkenheid ............................................................................................................ 9
Wat is betrokkenheid? .................................................................................................................... 9
Wat zijn signalen voor betrokkenheid? .......................................................................................... 9
Hoe kan een professional betrokkenheid signaleren?.................................................................. 10
Literatuur over de theorie van Kok ................................................................................................... 11
Wat is de theorie van KOK?........................................................................................................... 11
Welke aspecten hee� kok in zijn theorie? .................................................................................... 11
Literatuur over zone van naaste ontwikkeling .............................................................................. 12
Zone van Naaste Ontwikkeling volgens Vygotsky ......................................................................... 12
Hoofdstuk 2: In beeld brengen van het kind ......................................................................................... 13
Welk kind ga ik ondersteunen?..................................................................................................... 13
Waarom heb ik voor dit kind gekozen? ........................................................................................ 13
Verslag vrije spel momenten ........................................................................................................ 14
Verslag kring ac�viteit................................................................................................................... 14
Hoofdstuk 3: Begeleidingsplan .............................................................................................................. 15
Inleiding............................................................................................................................................. 15
Persoonsgegevens ........................................................................................................................ 15
Huidige situa�e en behoe�en ...................................................................................................... 15
Hulpvraag en begeleidingsvraag ................................................................................................... 18
Begeleidingsdoelen....................................................................................................................... 20
Begeleidingsstrategieën................................................................................................................ 21
Samenwerking en uitvoering ........................................................................................................ 24
Proces van de begeleiding van kind L – november 2024 t/m maart 2025 ................................... 25
Hoofdstuk 4: Evalueren ......................................................................................................................... 28
Evalua�e van de doelstellingen ......................................................................................................... 28
Opgestelde doelen ........................................................................................................................ 28
Evalua�e van het korte termijndoel ............................................................................................. 28
Evalua�e van de lange termijndoelen .......................................................................................... 28
Besluit en vervolg ......................................................................................................................... 29
2
, Evalua�e op de samenwerking ......................................................................................................... 29
Gezamenlijke verantwoordelijkheid ............................................................................................. 29
Uitval en con�nuïteit .................................................................................................................... 29
Een veilige en constante omgeving............................................................................................... 30
Reflec�e ........................................................................................................................................ 30
Hoofdstuk 5: Vervolg en toekoms�ge stappen...................................................................................... 31
Waar staat kind L nu? ........................................................................................................................ 31
Ac�viteiten.................................................................................................................................... 31
Buitenspelen en vrijespel momenten ........................................................................................... 31
Vervolgstappen in de begeleiding ..................................................................................................... 32
Begeleidingsplan en ondersteuning ............................................................................................. 32
Taalontwikkeling ........................................................................................................................... 32
Vervolgac�es ................................................................................................................................. 32
Voorbereiding op de basisschool .................................................................................................. 32
Contact met school en externe par�jen ....................................................................................... 32
Kans gesprek (eventueel in de toekomst) ..................................................................................... 32
Mijn persoonlijke prognose............................................................................................................... 33
Hoofdstuk 6: Terugblikken op de competen�es .................................................................................... 35
Pedagogisch competent/ontwikkelingsgericht handelen ............................................................. 35
Mijn rol in de begeleiding van kind L ............................................................................................ 36
T-shaped werken ........................................................................................................................... 36
Hoofstuk 7: Conclusie ............................................................................................................................ 38
Feedback................................................................................................................................................ 40
Bibliografie............................................................................................................................................. 41
Bijlagen .................................................................................................................................................. 42
Bijlage 1 ............................................................................................................................................. 42
Bijlage: 2 ............................................................................................................................................ 44
Bijlage: 3 ....................................................................................................................................... 46
Bijlage:4 ............................................................................................................................................. 47
Bijlage: 5 ............................................................................................................................................ 48
Bijlage 6: observatie collega 4.......................................................................................................... 49
Bijlage 7: observa�e collega 5 12-11-2024 ...................................................................................... 50
3
, Hoofdstuk 1: Literatuur
In dit hoofdstuk beschrijf ik de literatuur die ik heb geraadpleegd ter voorbereiding op het opstellen
van het begeleidingsplan. Om tot een passende begeleiding te komen, heb ik mij verdiept in de
behoe�en van peuters, hun ontwikkelingsfases en de manier waarop ik als pedagogisch professional
hierop kan aansluiten.
Allereerst leg ik uit wat een begeleidingsplan inhoudt, waarom het belangrijk is en hoe zo’n plan tot
stand komt. Vervolgens ga ik in op de ontwikkelingspsychologie van peuters, waarbij ik per
ontwikkelingsgebied beschrijf wat jonge kinderen nodig hebben in hun groei.
Daarnaast heb ik literatuur geraadpleegd over betrokkenheid, omdat dit een belangrijke indicator is
voor welbevinden en ontwikkeling. Ook de theorie van Kok (1997) (2007)over opvoedingsrela�es en
hulpvragen komt aan bod, net als de zone van naaste ontwikkeling van Vygotsky. (1996) Deze
theore�sche inzichten hebben mij geholpen om gerichte keuzes te maken in de begeleiding van het
kind dat ik in dit onderzoek volg.
De literatuur in dit hoofdstuk vormt daarmee de inhoudelijke basis voor het begeleidingsplan dat ik in
de volgende hoofdstukken verder uitwerk.
Literatuur over begeleidingsplan
Wat is een begeleidingsplan?
Een begeleidingsplan is een fundamenteel stuk dat de aspecten voor de begeleiding van een persoon
te plant en vastlegt. Het plan biedt een leidraad voor de professional om de behoe�en, voortgang en
doelen van het individu dat begeleid wordt te begrijpen en te ondersteunen. Het zorgt voor
duidelijkheid, structuur en afstemming tussen verschillende par�jen. (Plan-voorbeeld, z.d.)
Wat is een belang van een begeleidingsplan?
Het Ministerie van volksgezondheid welzijn en sport (z.d.) beschrij� op hun webpagina dat: aan de
hand van een goed en passend begeleidingsplan een kind begeleiding krijgt die passend is. Het is voor
alle betrokkenen duidelijk waar het kind in geholpen moet worden. De begeleiding gee� het kind de
ondersteuning die het nodig hee�, maar ook de ondersteuning die het kind wil. Een goed
ondersteuningsplan gee� een kind de mogelijkheid zich te ontwikkelen en te groeien.
Hoe komt een begeleidingsplan tot stand?
Het Ministerie van volksgezondheid welzijn en sport (z.d.) beschrij� op hun webpagina dat een
begeleidingsplan tot stand komt als een kind niet meekan komen op de groep/klas of een afwijkende
ontwikkeling vertoont. De professional signaleert het gedrag of de ontwikkeling bij het kind. Daarna
gaat de professional met ouders en andere betrokkenen in gesprek om een hulpvraag te formuleren
en gezamenlijk een begeleidingsplan vorm te geven.
Literatuur over ontwikkelingspsychologie
Welke ontwikkeling past bij een peuter?
Aan de hand van het O&O schema van Nederlands Centrum Jeugdgezondheid (z.d.) het heb ik de
verschillende fases uitgewerkt waar een peuter doorheen gaat in zijn ontwikkeling:
4
