Werkcollege Successiewet
Casus 1
Mevrouw Meyers is in algehele gemeenschap van goederen gehuwd met meneer Meyer, die de Duitse
nationaliteit heeft. Zelf heeft mevrouw Meyer de Nederlandse nationaliteit. Zij zijn woonachtig in
München. Zij hebben van 2006 tot en met half 2015 in Nederland gewoond, zijn daar ook getrouwd
en zijn toen naar Duitsland geëmigreerd.
In april 2021 schenkt meneer Meyer, met goedvinden van mevrouw Meyer, een bedrag van € 240.000
om zijn nichtje in Rotterdam (24 jaar) zo te kunnen ondersteunen met het kopen van haar eerste
woning.
Vraag a
Wat zijn de gevolgen van deze schenking voor de Successiewet 1956?
Uitwerking
Volgens art. 1 lid 1 sub 2 Sw wordt er schenkbelasting geheven over een schenking gedaan door
iemand die ten tijde van de schenking in Nederland woonde. Er zijn echter ook fictiebepalingen, zoals
in art. 3 lid 1 Sw. Daarin staat dat een Nederlander die in Nederland heeft gewoond en die binnen tien
jaar nadat hij Nederland heeft verlaten, is overleden of een schenking heeft gedaan, geacht wordt ten
tijde van het overlijden of de schenking in Nederland te hebben gewoond. Wel van belang is dat de
erflater of schenker ten tijde van de emigratie én ten tijde van het overlijden of het doen van de
schenking, de Nederlandse nationaliteit had. Meneer Meyer heeft juist de Duitse nationaliteit. Dus de
fictie geldt niet voor meneer Meyer.
Verder is de invloed van het huwelijksvermogensrecht van belang. Meneer en mevrouw zijn getrouwd
in algehele gemeenschap van goederen. Op grond van het Besluit van 15 oktober 2014 wordt in dat
geval 50% van de schenking toebedeeld aan de partner, dus aan mevrouw Meyer. Dit betekent dat op
haar wel de fictie van art. 3 lid 1 Sw van toepassing is. Dit heeft tot gevolg dat de belastinggrondslag
niet € 240.000 is, maar € 120.000.
Art. 33 sub 7 Sw bepaalt dat de vrijstelling eenmaal kan worden verhoogd indien het een schenking
ten behoeve van een eigen woning betreft. De vrijstelling bedraagt € 105.302. Hierdoor blijft over om
te belasten: € 120.000 - € 105.302 = € 14.698. Vervolgens wordt dit door de schijven van art. 24 Sw
gehaald: 30% van € 14.698 = € 4.409.
Deze casus pakt anders uit als meneer en mevrouw Meyer getrouwd zouden zijn onder
huwelijksvoorwaarden met koude uitsluiting en meneer doet de schenking. In dat geval wordt er niet
geschonken uit een gemeenschap, maar enkel uit het privé vermogen van meneer Meyer. Er wordt
dus geen schenkbelasting geheven. Als mevrouw Meyer de schenking zou doen wordt het gehele
schenkingsbedrag, € 240.000, in de Nederlandse schenkbelasting betrokken.
Vraag b
Verandert uw antwoord op het moment dat niet meneer Meyer deze schenking doet, maar mevrouw
Meyer?
Uitwerking
Kijkend naar het Besluit van 15 oktober 2014 verandert er niets. Op grond daarvan wordt aan mevrouw
Meyer € 120.000 toegerekend.
, Casus 2
Marc en Misha wonen sinds 2010 ongehuwd samen in hun woning te Rotterdam, waarvan zij ieder
voor de onverdeelde helft eigenaar zijn. Ze delen een passie voor moderne kunst en hebben een leuke
verzameling opgebouwd door de jaren heen, waar ze ieder in gelijke mate aan hebben bijgedragen. In
2014 hebben ze een tweeling geadopteerd, Hugo en Elin. Met de komst van de kinderen hebben ze
besloten dat Mischa minder gaat werken en de zorg voor de tweeling voornamelijk op zich neemt.
In 2021 besluiten Marc en Mischa hun samenleving te verbreken. In goed overleg komen ze overeen
dat Mischa in de woning blijft. Afgesproken wordt dat hij het aandeel van Marc in de eigendom van de
woning overneemt, evenals het aandeel van Marc in de hypothecaire schuld die ze in het verleden
samen voor de aankoop van de woning zijn aangegaan. De kunstcollectie wordt aan Marc toebedeeld.
Een en ander verloopt met ‘gesloten beurzen’, over en weer worden geen bijbetalingen verricht in het
kader van de afwikkeling. De waarde van de gezamenlijke vermogensbestanddelen van Marc en
Mischa is als volgt:
WOZ-waarde woning: € 850.000
WEV-woning: € 1.050.000
Hypotheekschuld: € 550.000
Getaxeerde waarde kunstcollectie: € 150.000
Vraag
Beschrijf eventuele gevolgen van deze afwikkeling voor de Successiewet 1956.
Uitwerking
Er zijn gevolgen voor de Successiewet als er een overbedeling/onderbedeling plaatsvindt. Eerst is
belangrijk het totale gezamenlijke vermogen vast te stellen:
• Woning: € 1.050.000
• Kunstcollectie: € 150.000 +
• Hypotheekschuld: € 550.000 -/-
€ 650.000
Ieder is gerechtigd tot de helft van dit vermogen, dus € 325.000 per persoon.
Marc krijgt de kunstcollectie van € 150.000. Mischa krijgt de woning en de hypotheek: € 1.050.000
minus € 550.000 = € 500.000. Mischa wordt dus overbedeeld en Marc onderbedeeld, beide voor
€ 175.000.
Volgens art. 7:186 lid 2 BW is een overbedeling een gift. Art. 1 lid 1 sub 2 jo. lid 7 Sw bepaalt dat een
gift als een schenking wordt aangemerkt en daarmee een belastbaar feit oplevert. Vervolgens moet
worden bepaald wat de omvang is van de belastbare schenking art. 21 lid 5 Sw. Dit artikel zegt dat
je voor een woning uitgaat van de WOZ-waarde als het gaat om de waardering van de schenking. De
verdeling zal fiscaal gewaardeerd moeten worden. Het totale gezamenlijke vermogen van Marc en
Mischa is dan als volgt:
• Woning: € 850.000
• Kunstcollectie: € 150.000 +
• Hypotheekschuld: € 550.000 -/-
€ 450.000
Ieder is gerechtigd tot de helft van dit vermogen, dus € 225.000 per persoon.
Casus 1
Mevrouw Meyers is in algehele gemeenschap van goederen gehuwd met meneer Meyer, die de Duitse
nationaliteit heeft. Zelf heeft mevrouw Meyer de Nederlandse nationaliteit. Zij zijn woonachtig in
München. Zij hebben van 2006 tot en met half 2015 in Nederland gewoond, zijn daar ook getrouwd
en zijn toen naar Duitsland geëmigreerd.
In april 2021 schenkt meneer Meyer, met goedvinden van mevrouw Meyer, een bedrag van € 240.000
om zijn nichtje in Rotterdam (24 jaar) zo te kunnen ondersteunen met het kopen van haar eerste
woning.
Vraag a
Wat zijn de gevolgen van deze schenking voor de Successiewet 1956?
Uitwerking
Volgens art. 1 lid 1 sub 2 Sw wordt er schenkbelasting geheven over een schenking gedaan door
iemand die ten tijde van de schenking in Nederland woonde. Er zijn echter ook fictiebepalingen, zoals
in art. 3 lid 1 Sw. Daarin staat dat een Nederlander die in Nederland heeft gewoond en die binnen tien
jaar nadat hij Nederland heeft verlaten, is overleden of een schenking heeft gedaan, geacht wordt ten
tijde van het overlijden of de schenking in Nederland te hebben gewoond. Wel van belang is dat de
erflater of schenker ten tijde van de emigratie én ten tijde van het overlijden of het doen van de
schenking, de Nederlandse nationaliteit had. Meneer Meyer heeft juist de Duitse nationaliteit. Dus de
fictie geldt niet voor meneer Meyer.
Verder is de invloed van het huwelijksvermogensrecht van belang. Meneer en mevrouw zijn getrouwd
in algehele gemeenschap van goederen. Op grond van het Besluit van 15 oktober 2014 wordt in dat
geval 50% van de schenking toebedeeld aan de partner, dus aan mevrouw Meyer. Dit betekent dat op
haar wel de fictie van art. 3 lid 1 Sw van toepassing is. Dit heeft tot gevolg dat de belastinggrondslag
niet € 240.000 is, maar € 120.000.
Art. 33 sub 7 Sw bepaalt dat de vrijstelling eenmaal kan worden verhoogd indien het een schenking
ten behoeve van een eigen woning betreft. De vrijstelling bedraagt € 105.302. Hierdoor blijft over om
te belasten: € 120.000 - € 105.302 = € 14.698. Vervolgens wordt dit door de schijven van art. 24 Sw
gehaald: 30% van € 14.698 = € 4.409.
Deze casus pakt anders uit als meneer en mevrouw Meyer getrouwd zouden zijn onder
huwelijksvoorwaarden met koude uitsluiting en meneer doet de schenking. In dat geval wordt er niet
geschonken uit een gemeenschap, maar enkel uit het privé vermogen van meneer Meyer. Er wordt
dus geen schenkbelasting geheven. Als mevrouw Meyer de schenking zou doen wordt het gehele
schenkingsbedrag, € 240.000, in de Nederlandse schenkbelasting betrokken.
Vraag b
Verandert uw antwoord op het moment dat niet meneer Meyer deze schenking doet, maar mevrouw
Meyer?
Uitwerking
Kijkend naar het Besluit van 15 oktober 2014 verandert er niets. Op grond daarvan wordt aan mevrouw
Meyer € 120.000 toegerekend.
, Casus 2
Marc en Misha wonen sinds 2010 ongehuwd samen in hun woning te Rotterdam, waarvan zij ieder
voor de onverdeelde helft eigenaar zijn. Ze delen een passie voor moderne kunst en hebben een leuke
verzameling opgebouwd door de jaren heen, waar ze ieder in gelijke mate aan hebben bijgedragen. In
2014 hebben ze een tweeling geadopteerd, Hugo en Elin. Met de komst van de kinderen hebben ze
besloten dat Mischa minder gaat werken en de zorg voor de tweeling voornamelijk op zich neemt.
In 2021 besluiten Marc en Mischa hun samenleving te verbreken. In goed overleg komen ze overeen
dat Mischa in de woning blijft. Afgesproken wordt dat hij het aandeel van Marc in de eigendom van de
woning overneemt, evenals het aandeel van Marc in de hypothecaire schuld die ze in het verleden
samen voor de aankoop van de woning zijn aangegaan. De kunstcollectie wordt aan Marc toebedeeld.
Een en ander verloopt met ‘gesloten beurzen’, over en weer worden geen bijbetalingen verricht in het
kader van de afwikkeling. De waarde van de gezamenlijke vermogensbestanddelen van Marc en
Mischa is als volgt:
WOZ-waarde woning: € 850.000
WEV-woning: € 1.050.000
Hypotheekschuld: € 550.000
Getaxeerde waarde kunstcollectie: € 150.000
Vraag
Beschrijf eventuele gevolgen van deze afwikkeling voor de Successiewet 1956.
Uitwerking
Er zijn gevolgen voor de Successiewet als er een overbedeling/onderbedeling plaatsvindt. Eerst is
belangrijk het totale gezamenlijke vermogen vast te stellen:
• Woning: € 1.050.000
• Kunstcollectie: € 150.000 +
• Hypotheekschuld: € 550.000 -/-
€ 650.000
Ieder is gerechtigd tot de helft van dit vermogen, dus € 325.000 per persoon.
Marc krijgt de kunstcollectie van € 150.000. Mischa krijgt de woning en de hypotheek: € 1.050.000
minus € 550.000 = € 500.000. Mischa wordt dus overbedeeld en Marc onderbedeeld, beide voor
€ 175.000.
Volgens art. 7:186 lid 2 BW is een overbedeling een gift. Art. 1 lid 1 sub 2 jo. lid 7 Sw bepaalt dat een
gift als een schenking wordt aangemerkt en daarmee een belastbaar feit oplevert. Vervolgens moet
worden bepaald wat de omvang is van de belastbare schenking art. 21 lid 5 Sw. Dit artikel zegt dat
je voor een woning uitgaat van de WOZ-waarde als het gaat om de waardering van de schenking. De
verdeling zal fiscaal gewaardeerd moeten worden. Het totale gezamenlijke vermogen van Marc en
Mischa is dan als volgt:
• Woning: € 850.000
• Kunstcollectie: € 150.000 +
• Hypotheekschuld: € 550.000 -/-
€ 450.000
Ieder is gerechtigd tot de helft van dit vermogen, dus € 225.000 per persoon.
