,Hoofdstuk 1 terreinverkenning
1.2 Anatomie + fysiologie= functionele anatomie
Anatomie (ontleedkunde)= de bouw van het menselijk lichaam.
Fysiologie= meten van de functies van het levende lichaam.
Ontdekken hoe het lichaam werkt, gebeurt door onderzoek met apparaten. Er worden proeven
gedaan waarmee ze functies kunnen meten en inwendige lichaam kunnen onderzoeken.
1.2.1 Functionele anatomie
Vorm en bouw zijn bepalend voor de functiemogelijkheden. Bouw en functie zijn belangrijk voor
elkaar, werken altijd samen.
Functionele anatomie= behandeld de bouw van het menselijk lichaam in directe relatie met de
lichaamsfuncties. De combinatie van anatomie en fysiologie
1.2.2 Onderzoeksmethoden
Er zijn verschillende onderzoeksmethoden om het lichaam te onderzoeken.
Onderzoeksmethodes:
- Inspectie= observeer je systematisch de buitenkant van het lichaam.
- Palpatie= tast met de handen en vingers het lichaamsoppervlak op z’n manier af dat je iets te
weten komt over de diepere gelegen structuren.
- Percussie= klop je aan de buitenkant op een deel van het lichaam om uit de hoogte van de
toon een indruk te krijgen over de toestand van de onderliggende weefsels.
- Auscultatie= luister met een stethoscoop naar de geluiden die door het lichaam
geproduceerd worden.
Er zijn onderzoeksmethodes die een grotere aanpak hebben:
- Laboratoriumonderzoek= weefsels en vloeistoffen worden onderzocht.
- Röntgenstraling= gebeurt met röntgenapparaat en kan opnamen maken van de botten in het
lichaam. Kalkhoudende botten absorberen de straling niet. Botten kleuren wit op foto’s.
- Computertomografie (CT)= wordt ook röntgenstraling toegepast. Zachte weefsels worden
zichtbaar gemaakt.
- Angiografie= doormiddel van een contrastvloeistof in de bloedbaan te spuiten worden
hartholtes en bloedvaten zichtbaar op röntgenfoto’s.
- Magnetic resonance imaging (MRI)= door een sterke magneet worden
waterstofatoomkernen gemagnetiseerd. Deze draaien in de richting van de grote magneet.
Vanuit de MRI-tunnel worden radiogolven uitgezonden, waardoor de waterstofatoomkernen
gaan meetrillen (resoneren). Als de radiogolven stoppen, geven waterstofatoomkernen de
trilling energie af als signalen. Computer kan deze signalen omrekenen en eigenschappen van
structuren en weefsels weergeven.
- Echografie/echoscopie= beeldvormend onderzoek met behulp van ultrageluidstrillingen.
Hoogfrequentie geluidsgolven worden het lichaam in gezonden. Deze geluidsgolven worden
weerkaatst door de organen en weefselstructuren waardoor de computer de golven omzet
in beeld.
, - Endoscopie= verzamelnaam voor alle onderzoeken met optische sonde. Doormiddel van een
flexibele staaf met minicamera kunnen ze holle organen en grote gewrichten van binnen
bekijken.
- Doppleronderzoek= wordt gebruik gemaakt van hoogfrequentie geluidsgolven.
Stroomrichting en stroomsnelheid van bloed in de bloedbaan wordt geregistreerd.
Elektrische signalen van het lichaam kunnen worden opgevangen en weergegeven op een
beeldscherm
- ECG (elektrocardiogram) gegeven over de hartactiviteit
- EEG (elektro-encefalogram) gegeven over de hersenactiviteit
- EMG (elektromyograaf) gegevens over de spieractiviteit
1.4 Leerstof
1.4.1 Standaardisatie en verschillen
Er zijn verschillende menselijke maten, zoals longinhoud, hartslagfrequentie en totale hoeveelheid
bloed. Deze maten gelden voor een gedefinieerd persoon: standaardmens.
Kenmerken van standaardmens:
- Mannelijk
- 25 jaar oud
- 1,75 meter lang
- 70 kg zwaar
- Gemiddelde lichaamsbouw
- Gezond
1.4.2 Terminologia Anatomica
Als verpleegkundige gebruik je vakjargon om te voorkomen dat er anatomische spraakverwarring
ontstaat.
Er is terminologia anatomica bedacht. Die is grotendeels gebaseerd op latijn, maar ook veel invloeden
uit oudgrieks.
1.5 Holistische benadering
In anatomie en fysiologie wordt er analyse toegepast. Dat wil zeggen ontleding in bestanddelen. Alle
delen in het lichaam met een functie, kun je niet missen in het lichaam.
Kenmerken van leven in vergelijking met dood of levenloos:
- Levende organismen nemen voedingsstoffen op voor energiestofwisseling,
bouwstofwisseling en herstel. Levend organisme kan zelfhandhaven.
- Levende organismen hebben de drang tot soorthandhaving, zorgen voor nageslacht door
middel van voortplanting.
- Bij leven is er sprake van reactievermogen, beweging en ontwikkeling
Een mens is een psychosomatische eenheid en een sociaal wezen.
De gerichtheid op het totaal wordt holistische benadering genoemd. We passen daarbij synthese toe:
kennis en inzicht worden samengevoegd tot een ondeelbaar geheel.
, Hoofdstuk 2 Cellen
2.1 metabolisme
Cel is kleinste stofwisselingseenheid van het lichaam.
Metabolisme (stofwisseling)= alle biochemische reacties die in cellen kunnen plaatsvinden.
- Anabole reactie= kleine moleculen worden samengevoegd tot grotere moleculen. Moleculen
worden ingebouwd in de cellen en gebruikt voor groei, onderhoud en reparatie van weefsel.
Deze reactie kost energie (assimilatie)
- Katabole reactie= grotere moleculen worden afgebroken tot kleinere moleculen.
Hierbij komt energie vrij (dissimilatie)
Verbranding (celademhaling)= hierbij reageert een energierijke stof met zuurstof.
Aerobe dissimilatie= reacties waarbij altijd zuurstof nodig is (verbanding)
Verbranding van glucose:
Glucose (brandstof) + zuurstof energie + water (afvalstof) + koolstofdioxide (afvalstof)
Verbranding van vetten:
Vetten (brandstof) + zuurstof energie + water (afvalstof) + koolstofdioxide (afvalstof)
Anaerobe dissimilatie= als er geen zuurstof aanwezig is schakelt de cel over op de afbraak van
energierijke stoffen zonder dat er zuurstof gebruikt wordt.
Anaerobe dissimilatie:
Glucose energie + melkzuur + water
Adenosinedifosfaat (ADP)= stof die energie kan opladen
Adenosinetrifosfaat (ATP)= energierijke stof
De derde fosfaatbinging noem je dan energierijke binding.
Vorming van adenosinetrifosfaat (ATP): ADP + P + energie ATP
Vrijmaken van energie uit ATP: ATP ADP + P + energie
Alle biochemische reacties in de cellen vinden plaats met behulp van reactieversnellers (enzymen).
Kenmerken van enzymen:
- Altijd eiwitten
- Worden zelf gemaakt door het lichaam
- Kunnen biochemische reactie versnellen
- Reactiespecifiek: voor elke reactie bestaat een eigen enzym
- Temperatuurspecifiek: elk enzym werkt het best op z’n optimumtemperatuur
- Zuurgraadspecifiek: optimale werking bij een bepaalde zuurgraad (pH)
- Worden zelf niet verbruikt tijdens reacties
- Hebben in veel gevallen een hulp stof (co-enzym) nodig om een reactie te laten verlopen
- Heeft als naam uitgang -ase
1.2 Anatomie + fysiologie= functionele anatomie
Anatomie (ontleedkunde)= de bouw van het menselijk lichaam.
Fysiologie= meten van de functies van het levende lichaam.
Ontdekken hoe het lichaam werkt, gebeurt door onderzoek met apparaten. Er worden proeven
gedaan waarmee ze functies kunnen meten en inwendige lichaam kunnen onderzoeken.
1.2.1 Functionele anatomie
Vorm en bouw zijn bepalend voor de functiemogelijkheden. Bouw en functie zijn belangrijk voor
elkaar, werken altijd samen.
Functionele anatomie= behandeld de bouw van het menselijk lichaam in directe relatie met de
lichaamsfuncties. De combinatie van anatomie en fysiologie
1.2.2 Onderzoeksmethoden
Er zijn verschillende onderzoeksmethoden om het lichaam te onderzoeken.
Onderzoeksmethodes:
- Inspectie= observeer je systematisch de buitenkant van het lichaam.
- Palpatie= tast met de handen en vingers het lichaamsoppervlak op z’n manier af dat je iets te
weten komt over de diepere gelegen structuren.
- Percussie= klop je aan de buitenkant op een deel van het lichaam om uit de hoogte van de
toon een indruk te krijgen over de toestand van de onderliggende weefsels.
- Auscultatie= luister met een stethoscoop naar de geluiden die door het lichaam
geproduceerd worden.
Er zijn onderzoeksmethodes die een grotere aanpak hebben:
- Laboratoriumonderzoek= weefsels en vloeistoffen worden onderzocht.
- Röntgenstraling= gebeurt met röntgenapparaat en kan opnamen maken van de botten in het
lichaam. Kalkhoudende botten absorberen de straling niet. Botten kleuren wit op foto’s.
- Computertomografie (CT)= wordt ook röntgenstraling toegepast. Zachte weefsels worden
zichtbaar gemaakt.
- Angiografie= doormiddel van een contrastvloeistof in de bloedbaan te spuiten worden
hartholtes en bloedvaten zichtbaar op röntgenfoto’s.
- Magnetic resonance imaging (MRI)= door een sterke magneet worden
waterstofatoomkernen gemagnetiseerd. Deze draaien in de richting van de grote magneet.
Vanuit de MRI-tunnel worden radiogolven uitgezonden, waardoor de waterstofatoomkernen
gaan meetrillen (resoneren). Als de radiogolven stoppen, geven waterstofatoomkernen de
trilling energie af als signalen. Computer kan deze signalen omrekenen en eigenschappen van
structuren en weefsels weergeven.
- Echografie/echoscopie= beeldvormend onderzoek met behulp van ultrageluidstrillingen.
Hoogfrequentie geluidsgolven worden het lichaam in gezonden. Deze geluidsgolven worden
weerkaatst door de organen en weefselstructuren waardoor de computer de golven omzet
in beeld.
, - Endoscopie= verzamelnaam voor alle onderzoeken met optische sonde. Doormiddel van een
flexibele staaf met minicamera kunnen ze holle organen en grote gewrichten van binnen
bekijken.
- Doppleronderzoek= wordt gebruik gemaakt van hoogfrequentie geluidsgolven.
Stroomrichting en stroomsnelheid van bloed in de bloedbaan wordt geregistreerd.
Elektrische signalen van het lichaam kunnen worden opgevangen en weergegeven op een
beeldscherm
- ECG (elektrocardiogram) gegeven over de hartactiviteit
- EEG (elektro-encefalogram) gegeven over de hersenactiviteit
- EMG (elektromyograaf) gegevens over de spieractiviteit
1.4 Leerstof
1.4.1 Standaardisatie en verschillen
Er zijn verschillende menselijke maten, zoals longinhoud, hartslagfrequentie en totale hoeveelheid
bloed. Deze maten gelden voor een gedefinieerd persoon: standaardmens.
Kenmerken van standaardmens:
- Mannelijk
- 25 jaar oud
- 1,75 meter lang
- 70 kg zwaar
- Gemiddelde lichaamsbouw
- Gezond
1.4.2 Terminologia Anatomica
Als verpleegkundige gebruik je vakjargon om te voorkomen dat er anatomische spraakverwarring
ontstaat.
Er is terminologia anatomica bedacht. Die is grotendeels gebaseerd op latijn, maar ook veel invloeden
uit oudgrieks.
1.5 Holistische benadering
In anatomie en fysiologie wordt er analyse toegepast. Dat wil zeggen ontleding in bestanddelen. Alle
delen in het lichaam met een functie, kun je niet missen in het lichaam.
Kenmerken van leven in vergelijking met dood of levenloos:
- Levende organismen nemen voedingsstoffen op voor energiestofwisseling,
bouwstofwisseling en herstel. Levend organisme kan zelfhandhaven.
- Levende organismen hebben de drang tot soorthandhaving, zorgen voor nageslacht door
middel van voortplanting.
- Bij leven is er sprake van reactievermogen, beweging en ontwikkeling
Een mens is een psychosomatische eenheid en een sociaal wezen.
De gerichtheid op het totaal wordt holistische benadering genoemd. We passen daarbij synthese toe:
kennis en inzicht worden samengevoegd tot een ondeelbaar geheel.
, Hoofdstuk 2 Cellen
2.1 metabolisme
Cel is kleinste stofwisselingseenheid van het lichaam.
Metabolisme (stofwisseling)= alle biochemische reacties die in cellen kunnen plaatsvinden.
- Anabole reactie= kleine moleculen worden samengevoegd tot grotere moleculen. Moleculen
worden ingebouwd in de cellen en gebruikt voor groei, onderhoud en reparatie van weefsel.
Deze reactie kost energie (assimilatie)
- Katabole reactie= grotere moleculen worden afgebroken tot kleinere moleculen.
Hierbij komt energie vrij (dissimilatie)
Verbranding (celademhaling)= hierbij reageert een energierijke stof met zuurstof.
Aerobe dissimilatie= reacties waarbij altijd zuurstof nodig is (verbanding)
Verbranding van glucose:
Glucose (brandstof) + zuurstof energie + water (afvalstof) + koolstofdioxide (afvalstof)
Verbranding van vetten:
Vetten (brandstof) + zuurstof energie + water (afvalstof) + koolstofdioxide (afvalstof)
Anaerobe dissimilatie= als er geen zuurstof aanwezig is schakelt de cel over op de afbraak van
energierijke stoffen zonder dat er zuurstof gebruikt wordt.
Anaerobe dissimilatie:
Glucose energie + melkzuur + water
Adenosinedifosfaat (ADP)= stof die energie kan opladen
Adenosinetrifosfaat (ATP)= energierijke stof
De derde fosfaatbinging noem je dan energierijke binding.
Vorming van adenosinetrifosfaat (ATP): ADP + P + energie ATP
Vrijmaken van energie uit ATP: ATP ADP + P + energie
Alle biochemische reacties in de cellen vinden plaats met behulp van reactieversnellers (enzymen).
Kenmerken van enzymen:
- Altijd eiwitten
- Worden zelf gemaakt door het lichaam
- Kunnen biochemische reactie versnellen
- Reactiespecifiek: voor elke reactie bestaat een eigen enzym
- Temperatuurspecifiek: elk enzym werkt het best op z’n optimumtemperatuur
- Zuurgraadspecifiek: optimale werking bij een bepaalde zuurgraad (pH)
- Worden zelf niet verbruikt tijdens reacties
- Hebben in veel gevallen een hulp stof (co-enzym) nodig om een reactie te laten verlopen
- Heeft als naam uitgang -ase
