sociale zekerheid samenvatting

Hoorcollege week 1 Het stel van sociale zekerheid

Leerdoelen:

Leerdoel 1: de student heeft kennis van de geschiedenis en kan de
ontwikkelingen binnen de sociale zekerheid in Nederland schetsen en kan
de belangrijkste wetgeving en de uitvoerende organisaties op het terrein
van socialezekerheidsrecht beschrijven.

Leerdoel 2: de student kan diverse kenmerken van de sociale
verzekeringen aangeven en de verschillen tussen de sociale verzekeringen
benoemen.

Ontwikkelingen in de sociale zekerheid

Sociale voorzieningen: anderhalve eeuw (armenwet van 1854): deze
armenwet had als uitgangspunt dat de ondersteuning van armen de taak
van particulieren, zoals kerkelijke instellingen, was.

Sociale verzekeringen: ruim een eeuw (ongevallenwet van 1901): In het
leven geroepen voor werknemers die in gevaarlijke bedrijven werkten met
grote risico’s. Vanuit deze ongevallenverzekering een bijdrage krijgen.
Later uitgebreid naar meerdere bedrijfstaken waarin weer eigen
regelingen

Van subsidiaire naar primaire overheidsverantwoordelijkheid (algemene
bijstandswet van 1965): de ABW, die in 1965 werd ingevoerd, vormde de
kroon op het naoorlogse stelsel van sociale voorzieningen, waartoe onder
meer de algemene Ouderdomswet, de Werkeloosheidswet (WW) en de wet
op de arbeidsongeschiktheidsverzekering (WAO) behoorden.

Groei: gedekte risico’s, categorieën gerechtigden, wetgeving en uitgaven

Sterkste groei: 1945 – 1976 voornamelijk de economische groei kwam in
deze periode tot stand. De aanpassingen begonnen vanaf de jaren 80.
Vanwege een brede collectie van wetten met een groot uitgavenspatroon.
In de jaren 80 moest er op kosten worden bespaard en vele regelingen
werden dus ook minder.

,Samenstelling van de bevolking is veranderd, andere vraag en behoefte

Toekomst?

- Nieuwe sociale risico’s
- Meer activering
- Meer eigen verantwoordelijkheid
- Privatisering  privé de nodige verzekeringen die je kan afsluiten

Sociale zekerheid in beweging

Van verzorgingsstaat naar participatiesamenleving

Actoren in de sociale zekerheid

 Gemeenschap  sociale kring
 Overheid
- Omvang en niveau
- Wettelijke regelingen
- Collectieve middelen
- Uitvoering
- Rechtsbescherming
 Sociale partners  werkgevers en werknemers verengingen die
vertegenwoordigd worden
 Cliëntenparticipatie  zoals de WMO met hun eigen cliëntenraad



Alternatieve methoden

- Particuliere verzekeringen  zorgverzekeringen en aanvullende
verzekeringen
- Onderlinge hulp door beroepsgenoten  werkgevers en
werknemersorganisaties
- Bezitsvorming  groei van het eigen vermogen waar mensen over
kunnen beschikken
- Liefdadigheid  het vrijwillig helpen van mensen in nood met geld of
goederen
- Arbeidsvoorwaardenregelingen  staat de afspraken tussen
werkgevers en werknemers met betrekking tot onder andere
beloning, pensioen en vakantie

Reconstructie- en aanpassingsdrift sociale zekerheid

- Individualisering  mensen worden steeds individueler bijv. 1 ouder
gezinnen en samengestelde gezinnen
- Organisatievormen
- Activering  deelnemen aan de maatschappij is heel belangrijk

, - Vergrijzing  kosten stijgen door ouderen, minder werkenden om de
premies af te dragen
- Lokalisering  decentralisatie voornamelijk nu bij gemeentes

Sociaalzekerheidsrecht

Publiekrecht  bestuursrecht  sociaal bestuursrecht

Privaatrechtelijke normen?

Instrumenteel recht – gereedschapsrecht

Rechtsbronnen:

 Internationaal recht: universele verklaring vna de rechten van de
mens (1948), Europees Sociaal Handvest (1961), internationaal
verdrag inzake economische, sociale en culturele rechten (1966) 
Art.9 VN verdrag inzake economische, sociale en culturele rechten
 Grondwet  Art. 20 lid 3 grondwet
 Wetten in formele zin  participatiewet
 Wetten in materiele zin  re-integratieverordening
 Beleidsregels  beleidsregel inkomstenvrijlating
 Jurisprudentie  CRvB



Sociale verzekeringen en sociale voorzieningen: verschil?

- Verzekeringsbeginsel (equivalentiesbeginsel) – solidariteit
- Premiebetaling <financiering> algemene middelen
- Uitvoeringsaspecten



Belangrijkste sociale verzekeringen

 Werkloosheidswet (WW)
 Ziektewet (ZW)
 Wet werk en inkomen naar arbeidsvermogen (Wet WIA)
 Wet op de arbeidsongeschiktheidsverzekering (WAO)
 Wet arbeidsongeschiktheidsverzekering zelfstandigen (WAZ)
 Algemene ouderdomswet (AOW)
 Algemene nabestaandenwet (ANW)
 Zorgverzekeringswet (Zvw)
 Wet langdurige zorg (Wlz)
 Algemene kinderbijslagwet (AKW)
 Participatiewet (Pw)
 Wet maatschappelijke ondersteuning 2015 (Wmo 2015)
 Toeslagenwet (TW)