Thema 4
Trendmatig begrotingsbeleid en de EU.
De voorgeschreven literatuur bij dit onderwerp is:
De Kam, Bolhuis en Lukkezen (2024), hoofdstukken 5, 6 en 22 (voor de 16e
druk zijn het de hoofdstukken 4, 6 en 24).
Voor aanvang van het college dient de student tevens kennis genomen te hebben van:
- Kennisclip 4
- Kennisclip 5
Vragen:
Welke overwegingen spelen een rol bij het nastreven van een bepaald
overheidssaldo? Is het een probleem om een tekort te hebben als overheid?
1. Omvang overheidsinvesteringen (infrastructuur, onderwijs)
2. Eventueel bijsturen van de conjunctuur (financiële crisis)
3. Gevolgen voor latere generaties (houdbare overheidsfinanciën)
4. Invloed van uitzonderlijke gebeurtenissen (pandemie, oorlog)
Wanneer geen probleem om een te kort te hebben: Gedurende een bepaalde crisis
(Corona), je spaart/probeert te voorkomen dat je een tekort hebt voor een
onverwachte crisis.
Uiteindelijk berust de keuze van een bepaalde doelstelling voor het saldo van de
begroting op een politieke afweging. Politici zijn gedwongen daarbij rekening te
houden met de (rente) signalen uit de financiële markten.
- Omvang van de overheidsinvesteringen
- Het eventueel bijsturen van de conjunctuur
- Gevolgen voor latere generaties
- De invloed van uitzonderlijke gebeurtenissen.
Overheidssaldo = het feitelijke saldo van de begroting.
Waarom moeten we oppassen bij de internationale vergelijking van de
schuldquote van de overheid tussen landen?
1. Bruto vermogen en netto vermogen
2. Institutionele verschillen (bijvoorbeeld pensioenstelsel)
3. Overheidsschuld en private schuld
1. Land met weinig private schulden kun je belasting heffen op private
bedrijven
, - Bruto en netto vermogen van de overheid
o Voor veel overheidsgoederen bestaan geen marktprijzen. Daarom heeft
de schuldnorm van 60% BBP van de EU betrekking op de bruto schuld
en niet op de netto schuld.
- Institutionele verschillen
- Private schuld
Hoe financiert de overheid de staatsschuld?
Dit is toevertrouwd aan het Agentschap van de Generale Thesaurie van het
Ministerie van Financiën. De staatsschuld wordt gefinancierd door een beroep te
doen op de kapitaalmarkt door staatsleningen uit te geven. Of door uitgifte van
kortlopende leningen.
• Agentschap van de Generale Thesaurie (valt onder MinFin)
• Staatsleningen op de kapitaalmarkt (>= 1 jaar)
• Kortlopende leningen (<1 jaar)
• Rente doorgaans lager op kortlopende leningen, maar met een hoger
renterisico
Hoe bepalen we de stabiele schuldquote?
Wanneer loopt de schud niet naar 0 of explodeert deze?
D = ps / (r – g)
D = de schuld
G = bruto binnenlands product
R = nominale rente
Ps = het houdbare primaire overheidssaldo in procenten van het BBP
Voor een houdbaar overheidsschuld heb je een positief saldo nodig. Meer belastingen
ophalen dan uitgaven.
Wat is het nut van begrotingsregels?
• Geven de private sector zekerheid
• Geven binnen overheidsorganisaties bestuurlijke rust
• Versterken de positie van de minister van Financiën
• Binden ook volksvertegenwoordigers die ervoor tekenen
• Moeten helder zijn en hun naleving moet controleerbaar zijn
Trendmatig begrotingsbeleid en de EU.
De voorgeschreven literatuur bij dit onderwerp is:
De Kam, Bolhuis en Lukkezen (2024), hoofdstukken 5, 6 en 22 (voor de 16e
druk zijn het de hoofdstukken 4, 6 en 24).
Voor aanvang van het college dient de student tevens kennis genomen te hebben van:
- Kennisclip 4
- Kennisclip 5
Vragen:
Welke overwegingen spelen een rol bij het nastreven van een bepaald
overheidssaldo? Is het een probleem om een tekort te hebben als overheid?
1. Omvang overheidsinvesteringen (infrastructuur, onderwijs)
2. Eventueel bijsturen van de conjunctuur (financiële crisis)
3. Gevolgen voor latere generaties (houdbare overheidsfinanciën)
4. Invloed van uitzonderlijke gebeurtenissen (pandemie, oorlog)
Wanneer geen probleem om een te kort te hebben: Gedurende een bepaalde crisis
(Corona), je spaart/probeert te voorkomen dat je een tekort hebt voor een
onverwachte crisis.
Uiteindelijk berust de keuze van een bepaalde doelstelling voor het saldo van de
begroting op een politieke afweging. Politici zijn gedwongen daarbij rekening te
houden met de (rente) signalen uit de financiële markten.
- Omvang van de overheidsinvesteringen
- Het eventueel bijsturen van de conjunctuur
- Gevolgen voor latere generaties
- De invloed van uitzonderlijke gebeurtenissen.
Overheidssaldo = het feitelijke saldo van de begroting.
Waarom moeten we oppassen bij de internationale vergelijking van de
schuldquote van de overheid tussen landen?
1. Bruto vermogen en netto vermogen
2. Institutionele verschillen (bijvoorbeeld pensioenstelsel)
3. Overheidsschuld en private schuld
1. Land met weinig private schulden kun je belasting heffen op private
bedrijven
, - Bruto en netto vermogen van de overheid
o Voor veel overheidsgoederen bestaan geen marktprijzen. Daarom heeft
de schuldnorm van 60% BBP van de EU betrekking op de bruto schuld
en niet op de netto schuld.
- Institutionele verschillen
- Private schuld
Hoe financiert de overheid de staatsschuld?
Dit is toevertrouwd aan het Agentschap van de Generale Thesaurie van het
Ministerie van Financiën. De staatsschuld wordt gefinancierd door een beroep te
doen op de kapitaalmarkt door staatsleningen uit te geven. Of door uitgifte van
kortlopende leningen.
• Agentschap van de Generale Thesaurie (valt onder MinFin)
• Staatsleningen op de kapitaalmarkt (>= 1 jaar)
• Kortlopende leningen (<1 jaar)
• Rente doorgaans lager op kortlopende leningen, maar met een hoger
renterisico
Hoe bepalen we de stabiele schuldquote?
Wanneer loopt de schud niet naar 0 of explodeert deze?
D = ps / (r – g)
D = de schuld
G = bruto binnenlands product
R = nominale rente
Ps = het houdbare primaire overheidssaldo in procenten van het BBP
Voor een houdbaar overheidsschuld heb je een positief saldo nodig. Meer belastingen
ophalen dan uitgaven.
Wat is het nut van begrotingsregels?
• Geven de private sector zekerheid
• Geven binnen overheidsorganisaties bestuurlijke rust
• Versterken de positie van de minister van Financiën
• Binden ook volksvertegenwoordigers die ervoor tekenen
• Moeten helder zijn en hun naleving moet controleerbaar zijn
