Belangrijke begrippen thema 8
Begrip Definitie
Een belastingstelsel met een vast percentage (één enkel
Vlaktaks marginaal belastingtarief) dat op elke verdiende euro van
toepassing is.
Een belastingstelsel waarbij het gemiddelde
belastingtarief over het inkomen constant is, onafhankelijk
Proportioneel Stelsel
van de hoogte van het inkomen. Een vlaktaks zonder
vrijstelling is proportioneel.
Een belastingstelsel waarbij het gemiddelde
belastingtarief stijgt naarmate het inkomen stijgt. Hogere
Progressief Stelsel
inkomens betalen procentueel meer belasting. Dit leidt tot
nivellering.
Een belastingstelsel waarbij het gemiddelde
Degressief Stelsel belastingtarief daalt naarmate het inkomen stijgt. Lagere
inkomens betalen procentueel meer belasting.
Een korting op het te betalen belastingbedrag, waardoor
Heffingskorting
het netto belastingbedrag lager wordt.
Het sociologische verschijnsel waarbij fiscale regelingen in
een progressief stelsel gunstiger uitpakken voor de hogere
Mattheuseffect inkomens, omdat de belastingkorting afhankelijk is van het
reeds geldende, hogere tariefpercentage (bij aftrekposten).
Zij die al 'rijker' zijn, profiteren het meest.
Het probleem dat een heffingskorting slechts benut
(verzilverd) kan worden als het inkomen hoog genoeg is
Verzilveringsprobleem om voldoende belasting te betalen. Een heffingskorting kan
in de meeste gevallen niet leiden tot een negatief
belastingbedrag (een uitbetaling).
Een filosofisch/economisch principe dat stelt dat de 'pijn' of
het 'offer' van het betalen van belasting evenredig over de
bevolking moet worden verdeeld. Omdat het marginale
Evenredig Genotsoffer nut van inkomen afneemt (een euro is voor een arm
persoon waardevoller dan voor een rijk persoon), wordt dit
principe vaak gebruikt om een matig
progressief belastingstelsel te rechtvaardigen.
, 1. Wat is het verschil tussen een belastingvrijesom en een
heffingskorting?
Belastingvrije Som: Dit is een bedrag aan inkomen waarover geen
belasting wordt geheven. Het wordt in mindering gebracht op de belastbare
grondslag.
o Effect: Verlaagt het belastbaar inkomen.
Heffingskorting: Dit is een korting op het te betalen belastingbedrag (de
heffing).
o Effect: Verlaagt het uiteindelijke belastingbedrag.
Hoewel ze technisch verschillend zijn in de berekening, hebben beide instrumenten
hetzelfde economische effect: ze verminderen de effectieve belastingdruk voor de
lagere inkomens en zorgen daarmee voor een progressief effect op het
belastingstelsel als geheel.
2. Wat is de marginale druk en hoe is de marginale druk zichtbaar in
een budgetlijn?
Marginale Druk (MD)
De marginale druk (ook wel de wig genoemd) is het percentage van elke laatst
verdiende euro dat niet leidt tot een stijging van de netto koopkracht van de
werknemer.
Onderdelen: De MD bestaat uit de som van de werkgeverswig, de
werknemerswig (inclusief belastingtarieven, op-/afbouw heffingskortingen en
afbouw toeslagen) en de consumptiewig (indirecte belastingen).
Betekenis: De MD is een cruciale maatstaf voor economen, omdat deze
aangeeft in welke mate het belastingstelsel het aanbieden van extra uren (de
urenbeslissing) ontmoedigt.
Marginale Druk in de Budgetlijn
De budgetlijn in een keuzemodel tussen vrije tijd en consumptie geeft de
combinaties van vrije tijd en consumptie weer die een individu kan bereiken.
De marginale druk is direct zichtbaar in de helling van de budgetlijn.
De helling van de budgetlijn vertegenwoordigt het netto-uurloon van het
individu, oftewel de prijs van vrije tijd uitgedrukt in consumptie.
Formuleel: Helling .
Een hogere marginale druk leidt tot een vlakker verloop van de budgetlijn
(rotatie naar binnen), wat betekent dat elk extra gewerkt uur minder
consumptie oplevert.
Begrip Definitie
Een belastingstelsel met een vast percentage (één enkel
Vlaktaks marginaal belastingtarief) dat op elke verdiende euro van
toepassing is.
Een belastingstelsel waarbij het gemiddelde
belastingtarief over het inkomen constant is, onafhankelijk
Proportioneel Stelsel
van de hoogte van het inkomen. Een vlaktaks zonder
vrijstelling is proportioneel.
Een belastingstelsel waarbij het gemiddelde
belastingtarief stijgt naarmate het inkomen stijgt. Hogere
Progressief Stelsel
inkomens betalen procentueel meer belasting. Dit leidt tot
nivellering.
Een belastingstelsel waarbij het gemiddelde
Degressief Stelsel belastingtarief daalt naarmate het inkomen stijgt. Lagere
inkomens betalen procentueel meer belasting.
Een korting op het te betalen belastingbedrag, waardoor
Heffingskorting
het netto belastingbedrag lager wordt.
Het sociologische verschijnsel waarbij fiscale regelingen in
een progressief stelsel gunstiger uitpakken voor de hogere
Mattheuseffect inkomens, omdat de belastingkorting afhankelijk is van het
reeds geldende, hogere tariefpercentage (bij aftrekposten).
Zij die al 'rijker' zijn, profiteren het meest.
Het probleem dat een heffingskorting slechts benut
(verzilverd) kan worden als het inkomen hoog genoeg is
Verzilveringsprobleem om voldoende belasting te betalen. Een heffingskorting kan
in de meeste gevallen niet leiden tot een negatief
belastingbedrag (een uitbetaling).
Een filosofisch/economisch principe dat stelt dat de 'pijn' of
het 'offer' van het betalen van belasting evenredig over de
bevolking moet worden verdeeld. Omdat het marginale
Evenredig Genotsoffer nut van inkomen afneemt (een euro is voor een arm
persoon waardevoller dan voor een rijk persoon), wordt dit
principe vaak gebruikt om een matig
progressief belastingstelsel te rechtvaardigen.
, 1. Wat is het verschil tussen een belastingvrijesom en een
heffingskorting?
Belastingvrije Som: Dit is een bedrag aan inkomen waarover geen
belasting wordt geheven. Het wordt in mindering gebracht op de belastbare
grondslag.
o Effect: Verlaagt het belastbaar inkomen.
Heffingskorting: Dit is een korting op het te betalen belastingbedrag (de
heffing).
o Effect: Verlaagt het uiteindelijke belastingbedrag.
Hoewel ze technisch verschillend zijn in de berekening, hebben beide instrumenten
hetzelfde economische effect: ze verminderen de effectieve belastingdruk voor de
lagere inkomens en zorgen daarmee voor een progressief effect op het
belastingstelsel als geheel.
2. Wat is de marginale druk en hoe is de marginale druk zichtbaar in
een budgetlijn?
Marginale Druk (MD)
De marginale druk (ook wel de wig genoemd) is het percentage van elke laatst
verdiende euro dat niet leidt tot een stijging van de netto koopkracht van de
werknemer.
Onderdelen: De MD bestaat uit de som van de werkgeverswig, de
werknemerswig (inclusief belastingtarieven, op-/afbouw heffingskortingen en
afbouw toeslagen) en de consumptiewig (indirecte belastingen).
Betekenis: De MD is een cruciale maatstaf voor economen, omdat deze
aangeeft in welke mate het belastingstelsel het aanbieden van extra uren (de
urenbeslissing) ontmoedigt.
Marginale Druk in de Budgetlijn
De budgetlijn in een keuzemodel tussen vrije tijd en consumptie geeft de
combinaties van vrije tijd en consumptie weer die een individu kan bereiken.
De marginale druk is direct zichtbaar in de helling van de budgetlijn.
De helling van de budgetlijn vertegenwoordigt het netto-uurloon van het
individu, oftewel de prijs van vrije tijd uitgedrukt in consumptie.
Formuleel: Helling .
Een hogere marginale druk leidt tot een vlakker verloop van de budgetlijn
(rotatie naar binnen), wat betekent dat elk extra gewerkt uur minder
consumptie oplevert.
