Cicero (CE2024), HF 2 t/m 5
Legenda:
<woord> = nom (onderwerp / NWD) / vocativus
<woord> = genitivus (bijvoeglijke bepaling)
<woord> = dativus (meewerkend voorwerp) <woord> = voegwoord
<woord> = accusativus (lijdend voorwerp) / signaalwoord
<woord> = ablativus (bijwoordelijke bepaling) <woord> = persoonsvorm
Hoofdstuk 5 Cicero: Brieven
5.2 Cicero is teleurgesteld in zijn politieke vriend Pompeius
(Ad Familiares 5.7)
1. Scr(ipta) Romae m(ense) Apr(ili) an(no) 62
(Brief) geschreven in Rome in de maand april in het jaar 62
prae A
2. M(arcus) TULLIUS M(arci) F(ilius) CICERO S(alutem) D(icit)
Marcus Tullius, zoon van Marcus, Cicero groet …
eretitels
2./3. CN(aeo) POMPEIO CN(aei) F(ilio) MAGNO IMPERATORI
Gnaeus Pompeius, zoon van Gnaeus, de Grote, Imperator.
5.2.a. De reacties op Pompeius’ brief aan de senaat (1)
prae A prae A officiële begroeting
1.a S(i) t(u) e(xercitus)q(ue) v(aletis), b(ene) e(st) <v.> v.e. legerleider in
Als jij en het leger het goed maken, is het goed. functie
bijw onderwerp van de brief is de overwinning
1.b. Ex litteris tuis, quas publice op Mithridates in 63 v.C.
Uit jouw brief, die jij officieel (nl. aan de senaat) …
pf A pf A
2. misisti, cepi una cum omnibus incredibilem voluptatem;
hebt gestuurd, heb ik samen met iedereen een ongelooflijk genoegen gehaald;
pf A
3. tantam enim spem oti ostendisti, qua<nta>m ego
want je hebt zoveel hoop op vrede (nl. met de populares) getoond, als ik …
impf (dep) P imperat ev prae A
4. semper omnibus te uno fretus pollicebar. Sed hoc scito,
altijd aan iedereen beloofde, vertrouwend op u alleen. Maar weet dit, …
AcI =de populares asyndeton bijw
5. tuos veteres hostis, novos amicos, vehementer litteris
dat jouw oude vijanden, nieuwe vrienden, door de brief hevig …
ppp ppp inf prae A
6. perculsos atque ex magna spe deturbatos iacere.
geschokt en in (hun) grote hoop teleurgesteld, teneergeslagen zijn.
(de populares hoopten namelijk dat Pompeius zich bij hen zou aansluiten, maar Pompeius kondigde in deze brief aan
dat hij zich aansloot bij de optimates. En dat terwijl de populares Pompeius gesteund hadden bij het verkrijgen van
missie tegen de koning van Pontus, Mithridates).
5.2.b. Cicero had meer dankbaarheid verwacht voor zijn steun aan Pompeius (2)
AcI pf A
1. (Scito) Ad me autem litteras quas misisti, quamquam exiguam
(Weet) echter dat de brief, die je echter aan mij gestuurd hebt, hoewel …
, impf A
2. significationem tuae erga me voluntatis habebant, tamen
die (maar) een kleine suggestie van jouw goede wil ten opzichte van mij bevatte,
weet toch …
imperat prae inf pf A inf prae (dep) P prae A
3. mihi scito iucundas fuisse. Nulla enim re tam laetari soleo
dat (die brief) voor mij aangenaam is geweest. Want over geen enkele zaak ben
ik gewoon (mij) zo te verheugen …
rel aansluiting
4. quam meorum officiorum conscientia; quibus si (ali)quando
als over het overtuigd zijn van de vervulling van mijn plichten; (en) als op deze dingen soms …
bijw prae P AcI inf prae A
5. non mutue respondetur, apud me plus offici residere
niet in gelijke mate geantwoord wordt (=met gelijke munt betaald wordt), ben ik er zeer tevreden
mee dat er aan mijn kant een overschot is aan plichtsbetoon.
superlat bijw prae (dep) P prae A
6. facillime patior. Illud non dubito, quin, si te mea summa
Dit betwijfel ik niet, (namelijk) dat, als mijn zeer grote ijver jegens jou jou niet genoeg …
fut exactum
7. erga te studia parum mihi adiunxerint, res publica nos
(als vriend) aan mij zal hebben verbonden, de staat ons …
pfa + coni prae v. esse -> zullen, op het punt staan
8. inter nos conciliatura coniuncturaque sit. tautologie + alliteratie
onderling dichter bij elkaar gebracht en verbonden zal hebben.
5.2.c. Pompeius durft Cicero’s recente successen niet publiekelijk te steunen (3)
litotes +coni prae A coni pf A (afh vraag) Fut A
1. Ac ne ignores quid ego in tuis litteris desidera(ve)rim, scribam
En opdat je heel goed weet (lett. niet niet weet) wat ik in jouw brief gemist heb, zal ik (het) open-
hartig (be)schrijven …
bijw prae A
2. aperte, sicut et mea natura et nostra amicitia postulat.
zoals zowel mijn aard / karakter als onze vriendschap (ver)eist.
pf A gen obiect hyperbaton (opbouw spanning) verwijst naar Catilinarische
3. Res eas gessi, quarum aliquam in tuis litteris et nostrae samenzwering in 63 v.C.
Ik heb deze daden verricht, waarvoor ik in jouw brief zowel vanwege onze …
4. necessitudinis et rei publicae causa gratulationem
band als vanwege de staat een zekere gelukswens …
pf A rel aansl AcI inf pf P prae (dep) P
5. exspectavi; quam (A) ego abs te praetermissam esse (I) arbitror,
verwachtte; ik meen dat deze (gelukswens) door jou achterwege is gelaten,
coni impf (dep) P coni impf A imperat prae
6. quod verer<er>e(ris) ne (ali)cuius animum offenderes. Sed scito
omdat jij vreesde dat je iemand voor het hoofd zou stoten. Maar weet dat …
Cicero verwijst mogelijk naar Caesar die als popularis de daden van Cicero ná het neerslaan van de samenzwering van Catilina, na-
melijk het zonder proces doden van de samenzweerders, niet goedkeurde. Cicero lijkt dus te suggereren dat Pompeius geen kant
koos en Cicero niet met zijn daden feliciteerde, omdat hij Caesar te vriend wilde houden.
AcI poet mv pf A hoezo hyperbool?
7. ea (A), quae nos pro salute patriae gessimus, orbis terrae
deze (daden), die wij voor de redding van het vaderland hebben verricht, …
inf prae (dep) P rel aansl Fut Exact A
8. iudicio ac testimonio comprobari (I); quae (A), cum ven(iv)eris,
in het oordeel en de getuigenis van de wereld erkenning krijgen; en wanneer je (in Rome) zult zijn
teruggekomen, …
Legenda:
<woord> = nom (onderwerp / NWD) / vocativus
<woord> = genitivus (bijvoeglijke bepaling)
<woord> = dativus (meewerkend voorwerp) <woord> = voegwoord
<woord> = accusativus (lijdend voorwerp) / signaalwoord
<woord> = ablativus (bijwoordelijke bepaling) <woord> = persoonsvorm
Hoofdstuk 5 Cicero: Brieven
5.2 Cicero is teleurgesteld in zijn politieke vriend Pompeius
(Ad Familiares 5.7)
1. Scr(ipta) Romae m(ense) Apr(ili) an(no) 62
(Brief) geschreven in Rome in de maand april in het jaar 62
prae A
2. M(arcus) TULLIUS M(arci) F(ilius) CICERO S(alutem) D(icit)
Marcus Tullius, zoon van Marcus, Cicero groet …
eretitels
2./3. CN(aeo) POMPEIO CN(aei) F(ilio) MAGNO IMPERATORI
Gnaeus Pompeius, zoon van Gnaeus, de Grote, Imperator.
5.2.a. De reacties op Pompeius’ brief aan de senaat (1)
prae A prae A officiële begroeting
1.a S(i) t(u) e(xercitus)q(ue) v(aletis), b(ene) e(st) <v.> v.e. legerleider in
Als jij en het leger het goed maken, is het goed. functie
bijw onderwerp van de brief is de overwinning
1.b. Ex litteris tuis, quas publice op Mithridates in 63 v.C.
Uit jouw brief, die jij officieel (nl. aan de senaat) …
pf A pf A
2. misisti, cepi una cum omnibus incredibilem voluptatem;
hebt gestuurd, heb ik samen met iedereen een ongelooflijk genoegen gehaald;
pf A
3. tantam enim spem oti ostendisti, qua<nta>m ego
want je hebt zoveel hoop op vrede (nl. met de populares) getoond, als ik …
impf (dep) P imperat ev prae A
4. semper omnibus te uno fretus pollicebar. Sed hoc scito,
altijd aan iedereen beloofde, vertrouwend op u alleen. Maar weet dit, …
AcI =de populares asyndeton bijw
5. tuos veteres hostis, novos amicos, vehementer litteris
dat jouw oude vijanden, nieuwe vrienden, door de brief hevig …
ppp ppp inf prae A
6. perculsos atque ex magna spe deturbatos iacere.
geschokt en in (hun) grote hoop teleurgesteld, teneergeslagen zijn.
(de populares hoopten namelijk dat Pompeius zich bij hen zou aansluiten, maar Pompeius kondigde in deze brief aan
dat hij zich aansloot bij de optimates. En dat terwijl de populares Pompeius gesteund hadden bij het verkrijgen van
missie tegen de koning van Pontus, Mithridates).
5.2.b. Cicero had meer dankbaarheid verwacht voor zijn steun aan Pompeius (2)
AcI pf A
1. (Scito) Ad me autem litteras quas misisti, quamquam exiguam
(Weet) echter dat de brief, die je echter aan mij gestuurd hebt, hoewel …
, impf A
2. significationem tuae erga me voluntatis habebant, tamen
die (maar) een kleine suggestie van jouw goede wil ten opzichte van mij bevatte,
weet toch …
imperat prae inf pf A inf prae (dep) P prae A
3. mihi scito iucundas fuisse. Nulla enim re tam laetari soleo
dat (die brief) voor mij aangenaam is geweest. Want over geen enkele zaak ben
ik gewoon (mij) zo te verheugen …
rel aansluiting
4. quam meorum officiorum conscientia; quibus si (ali)quando
als over het overtuigd zijn van de vervulling van mijn plichten; (en) als op deze dingen soms …
bijw prae P AcI inf prae A
5. non mutue respondetur, apud me plus offici residere
niet in gelijke mate geantwoord wordt (=met gelijke munt betaald wordt), ben ik er zeer tevreden
mee dat er aan mijn kant een overschot is aan plichtsbetoon.
superlat bijw prae (dep) P prae A
6. facillime patior. Illud non dubito, quin, si te mea summa
Dit betwijfel ik niet, (namelijk) dat, als mijn zeer grote ijver jegens jou jou niet genoeg …
fut exactum
7. erga te studia parum mihi adiunxerint, res publica nos
(als vriend) aan mij zal hebben verbonden, de staat ons …
pfa + coni prae v. esse -> zullen, op het punt staan
8. inter nos conciliatura coniuncturaque sit. tautologie + alliteratie
onderling dichter bij elkaar gebracht en verbonden zal hebben.
5.2.c. Pompeius durft Cicero’s recente successen niet publiekelijk te steunen (3)
litotes +coni prae A coni pf A (afh vraag) Fut A
1. Ac ne ignores quid ego in tuis litteris desidera(ve)rim, scribam
En opdat je heel goed weet (lett. niet niet weet) wat ik in jouw brief gemist heb, zal ik (het) open-
hartig (be)schrijven …
bijw prae A
2. aperte, sicut et mea natura et nostra amicitia postulat.
zoals zowel mijn aard / karakter als onze vriendschap (ver)eist.
pf A gen obiect hyperbaton (opbouw spanning) verwijst naar Catilinarische
3. Res eas gessi, quarum aliquam in tuis litteris et nostrae samenzwering in 63 v.C.
Ik heb deze daden verricht, waarvoor ik in jouw brief zowel vanwege onze …
4. necessitudinis et rei publicae causa gratulationem
band als vanwege de staat een zekere gelukswens …
pf A rel aansl AcI inf pf P prae (dep) P
5. exspectavi; quam (A) ego abs te praetermissam esse (I) arbitror,
verwachtte; ik meen dat deze (gelukswens) door jou achterwege is gelaten,
coni impf (dep) P coni impf A imperat prae
6. quod verer<er>e(ris) ne (ali)cuius animum offenderes. Sed scito
omdat jij vreesde dat je iemand voor het hoofd zou stoten. Maar weet dat …
Cicero verwijst mogelijk naar Caesar die als popularis de daden van Cicero ná het neerslaan van de samenzwering van Catilina, na-
melijk het zonder proces doden van de samenzweerders, niet goedkeurde. Cicero lijkt dus te suggereren dat Pompeius geen kant
koos en Cicero niet met zijn daden feliciteerde, omdat hij Caesar te vriend wilde houden.
AcI poet mv pf A hoezo hyperbool?
7. ea (A), quae nos pro salute patriae gessimus, orbis terrae
deze (daden), die wij voor de redding van het vaderland hebben verricht, …
inf prae (dep) P rel aansl Fut Exact A
8. iudicio ac testimonio comprobari (I); quae (A), cum ven(iv)eris,
in het oordeel en de getuigenis van de wereld erkenning krijgen; en wanneer je (in Rome) zult zijn
teruggekomen, …
