Interne markt
§4.1 De verdragsrechtelijke basis
Art. 3 lid 3 VEU
Art. 26 lid 1 VWEU
Art. 26 lid 2 VWEU
‘Interne markt omvat een ruimte zonder binnengrenzen waarin het vrije verkeer van goederen,
personen, diensten en kapitaal is gewaarborgd volgens de bepalingen van de Verdragen’
Rechtspraak HvJ:
‘Interne markt ziet op de afschaffing van alle belemmeringen van het intracommunautaire
handelsverkeer teneinde de nationale markten te verenigen tot één enkele markt die de
omstandigheden van een binnenlandse markt, zoveel mogelijk benadert’
4 elementen die de Europese interne markt samen zo bijzonder maken
1. Gemeenschappelijke buitengrenzen (douane-unie)
2. Marktintegratie is zeer breed (vier vrijheden, mededingingsregels)
3. Marktintegratie is zeer diep (niet alleen negatieve integratie, maar ook positieve integratie,
interpretatie van het HvJ)
4. Het rechtskarakter van de regels van de interne markt (doorwerking en inroepbaarheid van
de regels van de interne markt)
§4.2 Vrij verkeer in verdrag, wetgeving en bestuur
Uitzondering op verdrag
- Lidstaten mogen belemmerende nationale regels ter bescherming van publieke belangen
houden, zolang die publieke belangen niet door de Europese wetgeving worden beschermd
Harmonisatie van wetgeving
De Europese wetgeving erkent en normeert publieke belangen en trekt nationale en
bestuursrechtelijke regels van lidstaten gelijk met het oog op de totstandkoming van de interne
markt
- Materiële inhoud van de interne markt
- Richtlijnen
- Voorkomt ook administratieve belemmeringen; regelgeving over de samenwerking tussen
lidstaten
- Minimumharmonisatie: lidstaten mogen kiezen strengere normen te stellen dan de
Europese
Nationale strengere normen vallen onder toetsing aan de algemene verdragsregels en
het Handvest van de grondrechten van de EU
- Uitputtende/volledige harmonisatie: geen speelruimte aan de lidstaten
- Gedeeltelijke harmonisatie
- Vrij verkeersclausules: als een product voldoet aan de regels van de richtlijn/verordening,
dan moet het vrij kunnen worden verhandeld in de Europese Unie
§4.4 Wat is ‘vrijheid’ in het Europese recht? Discriminatieverbod en belemmeringenverbod
1. Verbod van discriminatie
- Art. 18 VWEU: formele/openlijke/directe discriminatie op nationaliteit
- Verkapte/indirecte/materiële discriminatie: onderscheid dat tot gevolg heeft het benadelen
van de buitenlandse marktdeelnemer
- Verbod om ongelijke gevallen gelijk te behandelen
- Art. 45, 49 tweede alinea, 110 VWEU
2. Verbod van belemmering
- Doel: het realiseren van een geïntegreerde markt, waarbij alle hinderpalen bij de toegang
tot die markt behoren worden opgeruimd
, - Belemmeringen komen voornamelijk voort uit de behoefte van de overheid tot regulering
van publieke beleidsdoelen
- Elke vorm van nationale regulering van publieke belangen moet worden getoetst aan het
belang van het vrije verkeer
- Art. 114 VWEU
§4.5 Het vrij verkeer van goederen
Het vrije verkeer van goederen Art. 26-37 VWEU
- HvJ: goederenbegrip
Zijn op geld waardeerbaar en kunnen als zodanig het voorwerp van handelstransacties
vormen
Voorwerpen die in het kader van handelstransacties over een grens worden vervoerd
(afval)
- Werkingsverdrag is van toepassing op alle producten die voorwerp zijn van commerciële
transacties
- Uitzonderingen:
art. 346 VWEU; oorlogsmateriaal)
Drugs, en andere producten van de illegale handel met strafrechtelijke gevolgen
Tarifaire belemmeringen
Arrest Outokompu Oy
Art. 30 VWEU: verbod van in- en uitvoerrechten
Als de last in feite uitsluiten op ingevoerde komt te rusten
- HvJ: heffingen van gelijke werking -> ongeacht benaming en structuur een eenzijdig
opgelegde geldelijke last die wegens grensoverschrijding op nationale of buitenlandse
goederen wordt gelegd en geen douanerecht is in eigenlijke zin
1. Vorm irrelevant
2. Hoogte heffing irrelevant
3. Eenzijdig opgelegde last
4. Opgelegd wegens grensoverschrijding
Gaat niet over discriminatoire en protectionistische bedoelingen
Art. 110 VWEU: binnenlandse belastingen
- HvJ: Een heffing is een belasting, indien deze behoort tot een algemeen stelsel van
binnenlandse belastingen waardoor categorieën producten stelselmatig worden getroffen
volgens objectieve toegepaste criteria in welk geval hij binnen de werkingssfeer van art. 110
VWEU valt
De bedoelde heffing zou uitsluitend het product dat de grens overschrijdt als zodanig
treffen, terwijl een binnenlandse belasting zowel in- en uitgevoerde als nationale
producten treft
- Discriminatie verboden tussen
1. Gelijksoortige producten (filtersigaretten en donker sigaretten)
2. Concurrerende producten (bier en wijn)
- Lidstaten mogen wel onderscheid maken tussen producten in hun belastingen op grond van
objectieve criteria (Outokumpu Oy)
Non-tarifaire belemmeringen
Kwantitatieve in- of uitvoerbeperking: limiet op het aantal goederen dat mag worden in- of
uitgevoerd (ook invoerverbod – kwantiteit = 0)
Art. 34 VWEU: invoerbelemmeringen
- Maatregelen van gelijke werkingen (Dassonville-formule):
Ook belemmerende feitelijke handelingen
Niet van belang of de maatregel discrimineert of niet
§4.1 De verdragsrechtelijke basis
Art. 3 lid 3 VEU
Art. 26 lid 1 VWEU
Art. 26 lid 2 VWEU
‘Interne markt omvat een ruimte zonder binnengrenzen waarin het vrije verkeer van goederen,
personen, diensten en kapitaal is gewaarborgd volgens de bepalingen van de Verdragen’
Rechtspraak HvJ:
‘Interne markt ziet op de afschaffing van alle belemmeringen van het intracommunautaire
handelsverkeer teneinde de nationale markten te verenigen tot één enkele markt die de
omstandigheden van een binnenlandse markt, zoveel mogelijk benadert’
4 elementen die de Europese interne markt samen zo bijzonder maken
1. Gemeenschappelijke buitengrenzen (douane-unie)
2. Marktintegratie is zeer breed (vier vrijheden, mededingingsregels)
3. Marktintegratie is zeer diep (niet alleen negatieve integratie, maar ook positieve integratie,
interpretatie van het HvJ)
4. Het rechtskarakter van de regels van de interne markt (doorwerking en inroepbaarheid van
de regels van de interne markt)
§4.2 Vrij verkeer in verdrag, wetgeving en bestuur
Uitzondering op verdrag
- Lidstaten mogen belemmerende nationale regels ter bescherming van publieke belangen
houden, zolang die publieke belangen niet door de Europese wetgeving worden beschermd
Harmonisatie van wetgeving
De Europese wetgeving erkent en normeert publieke belangen en trekt nationale en
bestuursrechtelijke regels van lidstaten gelijk met het oog op de totstandkoming van de interne
markt
- Materiële inhoud van de interne markt
- Richtlijnen
- Voorkomt ook administratieve belemmeringen; regelgeving over de samenwerking tussen
lidstaten
- Minimumharmonisatie: lidstaten mogen kiezen strengere normen te stellen dan de
Europese
Nationale strengere normen vallen onder toetsing aan de algemene verdragsregels en
het Handvest van de grondrechten van de EU
- Uitputtende/volledige harmonisatie: geen speelruimte aan de lidstaten
- Gedeeltelijke harmonisatie
- Vrij verkeersclausules: als een product voldoet aan de regels van de richtlijn/verordening,
dan moet het vrij kunnen worden verhandeld in de Europese Unie
§4.4 Wat is ‘vrijheid’ in het Europese recht? Discriminatieverbod en belemmeringenverbod
1. Verbod van discriminatie
- Art. 18 VWEU: formele/openlijke/directe discriminatie op nationaliteit
- Verkapte/indirecte/materiële discriminatie: onderscheid dat tot gevolg heeft het benadelen
van de buitenlandse marktdeelnemer
- Verbod om ongelijke gevallen gelijk te behandelen
- Art. 45, 49 tweede alinea, 110 VWEU
2. Verbod van belemmering
- Doel: het realiseren van een geïntegreerde markt, waarbij alle hinderpalen bij de toegang
tot die markt behoren worden opgeruimd
, - Belemmeringen komen voornamelijk voort uit de behoefte van de overheid tot regulering
van publieke beleidsdoelen
- Elke vorm van nationale regulering van publieke belangen moet worden getoetst aan het
belang van het vrije verkeer
- Art. 114 VWEU
§4.5 Het vrij verkeer van goederen
Het vrije verkeer van goederen Art. 26-37 VWEU
- HvJ: goederenbegrip
Zijn op geld waardeerbaar en kunnen als zodanig het voorwerp van handelstransacties
vormen
Voorwerpen die in het kader van handelstransacties over een grens worden vervoerd
(afval)
- Werkingsverdrag is van toepassing op alle producten die voorwerp zijn van commerciële
transacties
- Uitzonderingen:
art. 346 VWEU; oorlogsmateriaal)
Drugs, en andere producten van de illegale handel met strafrechtelijke gevolgen
Tarifaire belemmeringen
Arrest Outokompu Oy
Art. 30 VWEU: verbod van in- en uitvoerrechten
Als de last in feite uitsluiten op ingevoerde komt te rusten
- HvJ: heffingen van gelijke werking -> ongeacht benaming en structuur een eenzijdig
opgelegde geldelijke last die wegens grensoverschrijding op nationale of buitenlandse
goederen wordt gelegd en geen douanerecht is in eigenlijke zin
1. Vorm irrelevant
2. Hoogte heffing irrelevant
3. Eenzijdig opgelegde last
4. Opgelegd wegens grensoverschrijding
Gaat niet over discriminatoire en protectionistische bedoelingen
Art. 110 VWEU: binnenlandse belastingen
- HvJ: Een heffing is een belasting, indien deze behoort tot een algemeen stelsel van
binnenlandse belastingen waardoor categorieën producten stelselmatig worden getroffen
volgens objectieve toegepaste criteria in welk geval hij binnen de werkingssfeer van art. 110
VWEU valt
De bedoelde heffing zou uitsluitend het product dat de grens overschrijdt als zodanig
treffen, terwijl een binnenlandse belasting zowel in- en uitgevoerde als nationale
producten treft
- Discriminatie verboden tussen
1. Gelijksoortige producten (filtersigaretten en donker sigaretten)
2. Concurrerende producten (bier en wijn)
- Lidstaten mogen wel onderscheid maken tussen producten in hun belastingen op grond van
objectieve criteria (Outokumpu Oy)
Non-tarifaire belemmeringen
Kwantitatieve in- of uitvoerbeperking: limiet op het aantal goederen dat mag worden in- of
uitgevoerd (ook invoerverbod – kwantiteit = 0)
Art. 34 VWEU: invoerbelemmeringen
- Maatregelen van gelijke werkingen (Dassonville-formule):
Ook belemmerende feitelijke handelingen
Niet van belang of de maatregel discrimineert of niet
