Bestuursrecht
Table of Contents
Week 1........................................................................................1
Hoorcollege.........................................................................................1
Werkgroep..........................................................................................5
Week 2......................................................................................12
Hoorcollege.......................................................................................12
Werkgroep........................................................................................14
Week 3......................................................................................28
Hoorcollege.......................................................................................28
Werkgroep........................................................................................33
Week 4......................................................................................42
Hoorcollege.......................................................................................42
Werkgroep........................................................................................46
Week 5......................................................................................59
Hoorcollege.......................................................................................59
Werkgroep........................................................................................61
Week 6......................................................................................77
Hoorcollege.......................................................................................77
Werkgroep........................................................................................81
Week 7......................................................................................99
Hoorcollege.......................................................................................99
Werkgroep......................................................................................100
Week 1
Hoorcollege
Constitutionele grondslagen: art. 112, 116. 117 Gw + 6 EVRM.
NL is een democratie en rechtsstaat. De fundamentele grondslagen en regels over de inrichting
van de staat en de verhouding tussen de staat en zijn burgers vormen de constitutie.
Besluit en bestuursrechter
- Bestuursrecht betreft rechtsbetrekking tussen overheid en burger/bedrijf.
, - Vaak BO (1:1) – belanghebbende (1:2), over besluit (1:3). Niet per se: de overheid
verricht ook privaatrecht rechtshandelingen en feitelijke handelingen.
- Geschillen over besluit: vaak naar bestuursrechter (1:4).
Soorten rechters: bestuursrechter (1:4):
1. Onder bestuursrechter wordt verstaan: een onafhankelijk, bij de wet ingesteld orgaan dat met
bestuursrechtspraak is belast.
2. Onder hogerberoepsrechter wordt verstaan: een bestuursrechter die in hoger beroep oordeelt.
3. Hoofdstuk 8 Wet administratiefrechtelijke handhaving verkeersvoorschriften.
Soorten rechters: civiele rechter, strafrechter, rechterlijke macht (2 RO: gewone rechters: rb, Hof,
HR), gerechten die niet tot rechterlijke macht behoren (CBB, CRvB, ABRvS).
RM,niet-RM en bestuursrechter
- CBB, CRvB en ABRvS zijn bestuursrechter.
- Maar ook Rb, Hof en HR.
Art. 112 Gw:
1. Aan de rechterlijke macht is opgedragen de berechting van geschillen over burgerlijke rechten
en over schuldvorderingen.
2. De wet kan de berechting van geschillen die niet uit burgerlijke rechtsbetrekkingen zijn
ontstaan, opdragen hetzij aan de RM, hetzij aan gerechten die niet tot RM behoren. De wet regelt
de wijze van behandeling en de gevolgen van de beslissingen.
RM in de meest ruime zin bevoegd (art. 112 lid 1 burgerlijke rechtsbetrekkingen):
CBB, CRvB, ABRvS niet uit burgerlijke rechtsbetrekking ontstaan maar i.v.m. uitoefening
bestuursbevoegdheid (112 lid 2).
Rb, Hof en HR (RM) hetzelfde + uit burgerlijke rechtsbetrekking ontstaan (o.a. eigendom,
contract etc.) (dus wel en geen burgerlijke rechtsbetrekkingen) (112 lid 1).
Twee soorten geschillen:
- Uit burgerlijke rechtsbetrekking:
o Contractsvrijheid en eigendomsrecht.
o Autonomie.
o Een ieder toekomende bevoegdheden.
- Niet uit burgerlijke rechtsbetrekking.
o Openbaar gezag: eenzijdige burgerbinding, besluit.
o Legaliteit.
o Exclusieve bevoegdheden.
RM dus ALTIJD bevoegd
- Als je bij de Rb o.g.v. BW en Rv een civiele procedure tegen de overheid begint terwijl
de Rb als bestuursrechter bevoegd is omdat ht om een besluit gaatL de rechter (Rb) in de
civiele procedure is als RM-gerecht wel bevoegd.
- In deze civiele procedure is eiser echter niet-ontvankelijk omdat er een met voldoende
waarborgen – in de zin van 6 EVRM – omgeven bestuursrechtelijke procedure openstaat.
De rechter verklaart zich niet-ontvankelijk.
,Changoe: belastingambtenaar wordt ontslagen. Ontslag wordt ingetrokken, Changoe wil
schadevergoeding (voor advocaat etc.). Gaat naar civiele rechter (6:162). Waarom civiele
rechter?
- Bestuursrechter terughoudend bij schadevergoeding.
- Geen wettelijke rente.
- Geen vergoeding proceskosten.
- Maw: minder waarborgen dan in civiele procedure.
- (civiel): ik ben onbevoegd: weigering schadevergoeding is besluit en daartegen staat
beroep open bij de bestuursrechter.
De twee stappen (civiele rechter bevoegd, eiser niet-ontvankelijk) zijn al geruime tijd vaste uitleg
112 Gw/2 RO. Waarom anno 1992 Changoe nog weer ten principale aan de orde? Deze zaak was
een ambtenaarrechelijke zaak. Alle handelingen t.a.v. ambtenaar appellabel bij rechtbank
(bestuursrecht) resp. CrvB: besluiten, feitelijke handelingen en privaatrechtelijke
rechtshandelingen.
HR wanneer een administratieve rechter bevoegd is van een geschil kennis te nemen, doet
zulks in het algemeen niet af aan de bevoegdheid van de burgerlijke rechter ex 2 RO met name
niet aan zijn bevoegdheid met betrekking tot vorderingen uit OD. Wel dient de eiser door de
burgerlijke rechter niet-ontvankelijk te worden verklaard, wanner, kort gezegd, de
administratieve rechter voldoende rechtsbescherming biedt.
Nogmaals: RM altijd bevoegd. In laatste instantie beoordeelt HR of een rechtsgang, inclusief die
bij een niet RM-gerecht, met voldoende waarborgen is bekleed. In allerlaatste instantie
beoordeelt het EHRM het Bentham.
WAAROM ZIT HET ZO IN ELKAAR?
3 dimensies van het bestuursrecht:
1. Legitimatie: macht en gezag.
2. Organisatie en instrumentatie: om macht uit te oefenen.
3. Normering en rechtsbescherming: van/tegen machtsuitoefening zelf.
Bentham in jaren ’70 wordt LPG populaire brandstof. Oliemaatschappijen kunnen er flink aan
verdienen, maar pomp gevaarlijk (afstandsregels). B&W bevoegdheid tot vergunningverlening.
Mogen zelf beleidsregels vaststellen (cf 48:1(1)). Maar rijksoverheid wil dat rijksbeleid wordt
toegepast.
Milieu-inspecteur (rijksambtenaar) heeft wettelijk recht om tegen milieubesluiten van de lagere
overheid beroep in te stellen bij de Kroon.
Oliemaatschappijen willen geld verdienen dus die vinden rijksoverheid niks. Want vaak nee.
Komen uit bij heer Bentham (garagehouder) met wens LPG pomp.
Sterke zaak, want B&W bevoegd, milieu-inspecteur in beroep o.g.v. rijksbeleid bij de Kroon.
EHRM serieus dispute (serieus geschil), civil right and obligations (verdragsautonoom).
Wilswaar waarborgen in de Kroonprocedure, mn advies vd onafhankelijke Afd voor de
geschillen van bestuur (Contentieux) van de RvS. Maar beinvloedingsmogelijkheden Kroon:
- Opnieuw aanhangig maken.
- Contrair gaan.
, De kroon is geen onafhankelijk en onpartijdig gerecht dat bij de wet is ingesteld ex art. 6 lid 1
EVRM. Einde Kroonberoep.
Het lot van de heer Benthem
De zaak Benthem is een voorbeeld van enorme discrepantie tussen het belang van een zaak voor
ons rechtsstelsel en voor betrokkene zelf. De heer Benthem is alles kwijtgeraakt, privé en
zakelijk. Vordering tot schadevergoeding was net verjaard toen deze ingediend zou worden.
Trias en rechtsbescherming
Wie kan het best het bestuur – met zijn discretionaire! – bevoegdheden controleren?
In een rechtsstaat iig een rechter (Benthem). Biedt de civiele rechter de burger meer waarborgen
dan de bestuursrechter? De toepasselijke normen zijn voor civiele en bestuursrechter in principe
hetzelfde. Dat zou dus niet moeten uitmaken.
Sommigen menen dat de civiele rechter meer oog voor de burger, en de bestuursrechter meer oog
voor het bestuur heeft. Moeilijk te zeggen of het klopt. Je moet ook rekening houden met
beoordelings- en beleidsruimte. Misschien heeft bestuursrechter daar meer gevoel voor. Zou de
RvS net zo’n uitspraak hebben gedaan als het Urgenda-arrest? TA: ‘Weg met de RVS als
rechter’.
Doorkruising rechtsgebieden
Het kan zijn dat het gaat om een besluit, waarop bestuursrechtelijke normen (abbb) van
toepassing zijn, maar de civiele procedure moet worden gevolgd (vb jeugdzorg, jeugdwet etc.).
Anderzijds werken civiele normen door in het bestuursrecht (vb schadevergoedingsrecht).
Anderzijds werken strafrechtelijke normen door in het bestuursrecht (vb bestuurlijke boete).
Recours objectif Recours subjectif
Algemene Individuele
Awb
rechtmatigheiO rechtsbeschSubjectifin
Recours objectif g
Belanghebbende, 1:2(1),
Een ieder Rechthebbende 1:2(3), ruime inspraak,
procesparticipatie
Alle Besluit, 8:1
bestuurshandelinge Beschikkingen Uitzonderingen en
n gelijkstellingen
Ambtshalve Beperking tot Aangevoerde gronden,
toetsing, ultra petita aangevoerde gronden 8:69(1)
Table of Contents
Week 1........................................................................................1
Hoorcollege.........................................................................................1
Werkgroep..........................................................................................5
Week 2......................................................................................12
Hoorcollege.......................................................................................12
Werkgroep........................................................................................14
Week 3......................................................................................28
Hoorcollege.......................................................................................28
Werkgroep........................................................................................33
Week 4......................................................................................42
Hoorcollege.......................................................................................42
Werkgroep........................................................................................46
Week 5......................................................................................59
Hoorcollege.......................................................................................59
Werkgroep........................................................................................61
Week 6......................................................................................77
Hoorcollege.......................................................................................77
Werkgroep........................................................................................81
Week 7......................................................................................99
Hoorcollege.......................................................................................99
Werkgroep......................................................................................100
Week 1
Hoorcollege
Constitutionele grondslagen: art. 112, 116. 117 Gw + 6 EVRM.
NL is een democratie en rechtsstaat. De fundamentele grondslagen en regels over de inrichting
van de staat en de verhouding tussen de staat en zijn burgers vormen de constitutie.
Besluit en bestuursrechter
- Bestuursrecht betreft rechtsbetrekking tussen overheid en burger/bedrijf.
, - Vaak BO (1:1) – belanghebbende (1:2), over besluit (1:3). Niet per se: de overheid
verricht ook privaatrecht rechtshandelingen en feitelijke handelingen.
- Geschillen over besluit: vaak naar bestuursrechter (1:4).
Soorten rechters: bestuursrechter (1:4):
1. Onder bestuursrechter wordt verstaan: een onafhankelijk, bij de wet ingesteld orgaan dat met
bestuursrechtspraak is belast.
2. Onder hogerberoepsrechter wordt verstaan: een bestuursrechter die in hoger beroep oordeelt.
3. Hoofdstuk 8 Wet administratiefrechtelijke handhaving verkeersvoorschriften.
Soorten rechters: civiele rechter, strafrechter, rechterlijke macht (2 RO: gewone rechters: rb, Hof,
HR), gerechten die niet tot rechterlijke macht behoren (CBB, CRvB, ABRvS).
RM,niet-RM en bestuursrechter
- CBB, CRvB en ABRvS zijn bestuursrechter.
- Maar ook Rb, Hof en HR.
Art. 112 Gw:
1. Aan de rechterlijke macht is opgedragen de berechting van geschillen over burgerlijke rechten
en over schuldvorderingen.
2. De wet kan de berechting van geschillen die niet uit burgerlijke rechtsbetrekkingen zijn
ontstaan, opdragen hetzij aan de RM, hetzij aan gerechten die niet tot RM behoren. De wet regelt
de wijze van behandeling en de gevolgen van de beslissingen.
RM in de meest ruime zin bevoegd (art. 112 lid 1 burgerlijke rechtsbetrekkingen):
CBB, CRvB, ABRvS niet uit burgerlijke rechtsbetrekking ontstaan maar i.v.m. uitoefening
bestuursbevoegdheid (112 lid 2).
Rb, Hof en HR (RM) hetzelfde + uit burgerlijke rechtsbetrekking ontstaan (o.a. eigendom,
contract etc.) (dus wel en geen burgerlijke rechtsbetrekkingen) (112 lid 1).
Twee soorten geschillen:
- Uit burgerlijke rechtsbetrekking:
o Contractsvrijheid en eigendomsrecht.
o Autonomie.
o Een ieder toekomende bevoegdheden.
- Niet uit burgerlijke rechtsbetrekking.
o Openbaar gezag: eenzijdige burgerbinding, besluit.
o Legaliteit.
o Exclusieve bevoegdheden.
RM dus ALTIJD bevoegd
- Als je bij de Rb o.g.v. BW en Rv een civiele procedure tegen de overheid begint terwijl
de Rb als bestuursrechter bevoegd is omdat ht om een besluit gaatL de rechter (Rb) in de
civiele procedure is als RM-gerecht wel bevoegd.
- In deze civiele procedure is eiser echter niet-ontvankelijk omdat er een met voldoende
waarborgen – in de zin van 6 EVRM – omgeven bestuursrechtelijke procedure openstaat.
De rechter verklaart zich niet-ontvankelijk.
,Changoe: belastingambtenaar wordt ontslagen. Ontslag wordt ingetrokken, Changoe wil
schadevergoeding (voor advocaat etc.). Gaat naar civiele rechter (6:162). Waarom civiele
rechter?
- Bestuursrechter terughoudend bij schadevergoeding.
- Geen wettelijke rente.
- Geen vergoeding proceskosten.
- Maw: minder waarborgen dan in civiele procedure.
- (civiel): ik ben onbevoegd: weigering schadevergoeding is besluit en daartegen staat
beroep open bij de bestuursrechter.
De twee stappen (civiele rechter bevoegd, eiser niet-ontvankelijk) zijn al geruime tijd vaste uitleg
112 Gw/2 RO. Waarom anno 1992 Changoe nog weer ten principale aan de orde? Deze zaak was
een ambtenaarrechelijke zaak. Alle handelingen t.a.v. ambtenaar appellabel bij rechtbank
(bestuursrecht) resp. CrvB: besluiten, feitelijke handelingen en privaatrechtelijke
rechtshandelingen.
HR wanneer een administratieve rechter bevoegd is van een geschil kennis te nemen, doet
zulks in het algemeen niet af aan de bevoegdheid van de burgerlijke rechter ex 2 RO met name
niet aan zijn bevoegdheid met betrekking tot vorderingen uit OD. Wel dient de eiser door de
burgerlijke rechter niet-ontvankelijk te worden verklaard, wanner, kort gezegd, de
administratieve rechter voldoende rechtsbescherming biedt.
Nogmaals: RM altijd bevoegd. In laatste instantie beoordeelt HR of een rechtsgang, inclusief die
bij een niet RM-gerecht, met voldoende waarborgen is bekleed. In allerlaatste instantie
beoordeelt het EHRM het Bentham.
WAAROM ZIT HET ZO IN ELKAAR?
3 dimensies van het bestuursrecht:
1. Legitimatie: macht en gezag.
2. Organisatie en instrumentatie: om macht uit te oefenen.
3. Normering en rechtsbescherming: van/tegen machtsuitoefening zelf.
Bentham in jaren ’70 wordt LPG populaire brandstof. Oliemaatschappijen kunnen er flink aan
verdienen, maar pomp gevaarlijk (afstandsregels). B&W bevoegdheid tot vergunningverlening.
Mogen zelf beleidsregels vaststellen (cf 48:1(1)). Maar rijksoverheid wil dat rijksbeleid wordt
toegepast.
Milieu-inspecteur (rijksambtenaar) heeft wettelijk recht om tegen milieubesluiten van de lagere
overheid beroep in te stellen bij de Kroon.
Oliemaatschappijen willen geld verdienen dus die vinden rijksoverheid niks. Want vaak nee.
Komen uit bij heer Bentham (garagehouder) met wens LPG pomp.
Sterke zaak, want B&W bevoegd, milieu-inspecteur in beroep o.g.v. rijksbeleid bij de Kroon.
EHRM serieus dispute (serieus geschil), civil right and obligations (verdragsautonoom).
Wilswaar waarborgen in de Kroonprocedure, mn advies vd onafhankelijke Afd voor de
geschillen van bestuur (Contentieux) van de RvS. Maar beinvloedingsmogelijkheden Kroon:
- Opnieuw aanhangig maken.
- Contrair gaan.
, De kroon is geen onafhankelijk en onpartijdig gerecht dat bij de wet is ingesteld ex art. 6 lid 1
EVRM. Einde Kroonberoep.
Het lot van de heer Benthem
De zaak Benthem is een voorbeeld van enorme discrepantie tussen het belang van een zaak voor
ons rechtsstelsel en voor betrokkene zelf. De heer Benthem is alles kwijtgeraakt, privé en
zakelijk. Vordering tot schadevergoeding was net verjaard toen deze ingediend zou worden.
Trias en rechtsbescherming
Wie kan het best het bestuur – met zijn discretionaire! – bevoegdheden controleren?
In een rechtsstaat iig een rechter (Benthem). Biedt de civiele rechter de burger meer waarborgen
dan de bestuursrechter? De toepasselijke normen zijn voor civiele en bestuursrechter in principe
hetzelfde. Dat zou dus niet moeten uitmaken.
Sommigen menen dat de civiele rechter meer oog voor de burger, en de bestuursrechter meer oog
voor het bestuur heeft. Moeilijk te zeggen of het klopt. Je moet ook rekening houden met
beoordelings- en beleidsruimte. Misschien heeft bestuursrechter daar meer gevoel voor. Zou de
RvS net zo’n uitspraak hebben gedaan als het Urgenda-arrest? TA: ‘Weg met de RVS als
rechter’.
Doorkruising rechtsgebieden
Het kan zijn dat het gaat om een besluit, waarop bestuursrechtelijke normen (abbb) van
toepassing zijn, maar de civiele procedure moet worden gevolgd (vb jeugdzorg, jeugdwet etc.).
Anderzijds werken civiele normen door in het bestuursrecht (vb schadevergoedingsrecht).
Anderzijds werken strafrechtelijke normen door in het bestuursrecht (vb bestuurlijke boete).
Recours objectif Recours subjectif
Algemene Individuele
Awb
rechtmatigheiO rechtsbeschSubjectifin
Recours objectif g
Belanghebbende, 1:2(1),
Een ieder Rechthebbende 1:2(3), ruime inspraak,
procesparticipatie
Alle Besluit, 8:1
bestuurshandelinge Beschikkingen Uitzonderingen en
n gelijkstellingen
Ambtshalve Beperking tot Aangevoerde gronden,
toetsing, ultra petita aangevoerde gronden 8:69(1)
