Handelsrecht
Week 1
Hoorcollege A Rechtspersonen
Privaatrechtelijke rechtspersonen (boek 2 BW):
- Vereniging.
- Coöperatie.
- Naamloze vennootschap (NV).
- Besloten vennootschap (BV).
- Stichting.
Ter onderscheiding:
- Personenvennootschap (maatschap, VOF, CV) =
samenwerkingsovereenkomst (art. 7A:1655 BW).
- Eenmanszaak.
Regelingen rechtspersonen:
- Wettelijke regelingen: boek 2 BW, Handelsregisterwet
2007/Handelsregisterbesluit 2008, Wet op de Ondernemingsraden
(WOR).
- Statuten: door de rechtspersoon zelf opgestelde regels betreffende de
interne organisatie.
Rechtspersoonlijkheid
Art. 2:5 BW: “een rechtspersoon staat wat het vermogensrecht betreft, met
een natuurlijk persoon gelijk, tenzij uit de wet het tegendeel voortvloeit”.
Ook wel: zelfstandig drager van eigen rechten en plichten.
Belangrijke kenmerken:
- Rechtspersoon kan niet zelf handelen.
- Elke rechtspersoon heeft daarom altijd een bestuur.
- “Eigen vermogen”; afgescheiden van privé-vermogens bestuurders en
andere betrokkenen.
In beginsel geen persoonlijke aansprakelijkheid voor schulden voor de
rechtspersoon:
- Bestuurders.
- Aandeelhouders (zie 2:64/175).
- Leden vereniging.
- Toezichthouders.
Bijzonder:
- Leden coöperatie (WA/BA; 2:55 lid 1 jo. 2:56).
- Bestuurders informele vereniging (2:30).
- Eenpersoons-BV versus eenmanszaak.
,NV is geregeld in titel 4 boek 2 BW.
BV is geregeld in titel 5 boek 2 BW.
Let echter op: titel 1 boek 2 BW ‘algemene bepalingen’. Gelden voor alle
rechtspersonen, dus ook voor NV/BV.
Belangrijk is art. 2:25 BW: “van de bepalingen van dit boek kan slechts
worden afgeweken, voor zover dat uit de wet blijkt”.
Oprichting NV/BV:
- Door een of meer personen (art. 2:64/175 lid 2).
- Akte van oprichting; statuten (2:65 en 66/176 en 177).
- Vanaf januari 2024: digitale oprichting BV (2:175a).
Bij notariële akte (2:4 juncto 2:64/175 lid 2):
- Notariële akte is ontstaansvoorwaarde.
- Ontstaansvoorwaarden versus oprichtingsvoorwaarden H2 Kern.
Verplichting tot inschrijving in Handelsregister en UBO-registratie (geen
ontstaansvoorwaarde).
Hoe komt de NV (BV) aan geld?
Art. 2:64 (175) lid 1 BW:
- In aandelen verdeeld kapitaal (BV: 1 of meer aandelen).
- Ook wel ‘kapitaalvennootschap’.
- Kapitaal bijeengebracht door derden (aandeelhouders).
- 1 of meer aandeelhouders.
Art. 2:80a/b (191a/91b) BW:
- Storting op aandelen in geld of natura.
NV, art. 2:67 BW:
- Bedrag van de aandelen’ = nominale waarde = beginwaarde die in de
statuten aan aandelen is toegekend.
- Minimumkapitaal (bij oprichting) = 45000 (lid 2).
- Bij oprichting meteen aan NV betalen = storting op aandelen.
- Voorgeschreven door tweede EEG-richtlijn.
- Kapitaalbescherming = schuldeisersbescherming.
- Nominale waarde aandelen dient als garantievermogen ter voldoening
vorderingen schuldeisers van de NV.
- Ratio: waarborging belangen schuldeisers > illusie?
BV (NL wetgever: het is een illusie!), daarom:
- Minimumkapitaalvereiste (18000) voor BV vervallen per 1 oktober
2012.
- MvT: de afschaffing van het minimumkapitaal heeft tot gevolg dat een
bv kan worden opgericht met een zeer gering kapitaal, bijvoorbeeld 1
aandeel met een nominale waarde van 0,01 eurocent.
Let wel: regeling voor NV blijft ongewijzigd.
Bescherming schuldeisers = onderdeel hoofdthema “verantwoordelijkheid en
aansprakelijkheid” (week 3 en 4).
,Wat is een aandeel? Geen definitie. Vermogensrecht van eigen aard. Ook een
goed in de zin van boek 3 BW. 3 functies aandeel:
1. Vermogen aantrekken (“hoe komt de NV/BV aan geld?”).
a. Door uitgeven (= emissie/plaatsen) van aandelen.
b. Bij oprichting maar ook in periode na oprichting:
i. NV: art. 2:80/96.
ii. BV: art. 2:191 lid 1/206.
c. “Geplaatst kapitaal” = onderdeel eigen vermogen van de NV/BV
(2:373) > week 4.
d. Alternatieven: geld lenen en behaalde winsten reserveren.
2. Winst (= dividend) uitkeren (2:105/216) > week 4.
a. NV: ieder aandeel geeft in beginsel recht op winst aan alle
aandeelhouders (2:105 lid 1 en lid 9).
b. BV: bepaalde aandelen kunnen van uitkering winst worden
uitgesloten (art. 2:216 lid 7). MvT: het kan in sommige gevallen
gewenst zijn dat een aandeelhouder niet deelt in de winst van de
BV, bijvoorbeeld indien de oprichting van een
familievennootschap als aandeelhouder wil meebeslissen over de
gang van zaken in de vennootschap, maar de winst geheel aan
zijn kinderen wil doen toekomen.
3. Zeggenschap uitoefenen (2:118/228) > week 2. Door uitoefenen
stemrecht in AV > onder meer:
a. Benoeming en ontslag bestuurders (zie art. 2:132/134 0
242/244).
b. Statutenwijziging (art. 2:121/231).
c. Emissie van aandelen (2:96/206).
d. Bestemming van de winst (2:105/216).
e. Ontbinding (2:19).
Kort gezegd: structuur en inrichting van de NV/BV en afleggen
verantwoording.
NV: 1 aandeel geeft in beginsel 1 stem (2:118 lid 1).
BV: art. 228 lid 5 ook stemrechtloze aandelen. MvT: hier kan
bijvoorbeeld behoefte aan bestaan wanneer aandelen zijn toegekend in
het kader van werknemersparticipaties of aan externe
kredietverstrekkers zoals banken. In die gevallen wordt gedeeld in de
winst zonder dat directe invloed op de besluitvorming in de
vennootschap nodig of wenselijk wordt geacht. Stemrechtloze
aandelen geven altijd recht op winst (lid 5).
Aandelen in een BV, belangrijke regels:
- Alleen aandelen op naam.
- Aandelen kunnen vrij overdraagbaar zijn, want:
- In beginsel blokkeringsregeling, tenzij de statuten anders bepalen
(2:195 lid 1).
- Aandeelhoudersregister (2:194).
, - Emissie en levering door notariële akte (2:196).
- Erkenning of betekening (2:196a).
Aandelen in een NV. NV kent aandelen op naam en/of aan toonder (2:82).
- Aandelen op naam:
o Emissie en levering via notairële akte (2:86).
o Erkenning of betekening (2:86a).
o Aandeelhoudersregister (2:85).
o Blokkeringsregeling MAG (2:87).
- Aandelen aan toonder:
o De NV kent haar aandeelhouders niet: geen
aandeelhoudersregister.
o Geen blokkeringsregeling
o Geen emissie of levering via notariële akte.
NV/BV is zelf aansprakelijk
Art. 2:64 lid 1/175 lid 1 BW:
- Aandeelhouder hoeft niet bij te dragen in verliezen van de NV/BV.
- Slechts jegens de NV/BV gehouden tot volstorting van aandelen.
- Aandeelhouder is in beginsel niet persoonlijk aansprakelijk jegens
schuldeisers van de NV/BV.
Uitzonderingen denkbaar: bijvoorbeeld 2:138/248 lid 7 en OD (HR Nimox >
week 3).
Ook bestuurders zijn in beginsel niet persoonlijk aansprakelijk jegens
schuldeisers van de NV/BV. Uitzonderingen denkbaar: over
bestuurdersaansprakelijkheid meer in week 3 en 4.
Hoorcollege B Rechtspersonen
Ondernemingsvormen:
- Doel NV/BV: het drijven van een onderneming, gericht op het behalen
van winst die aan aandeelhouders mag worden uitgekeerd.
- Alternatieven: coöperartie en personenvennootschappen (maatschap,
VOF, CV).
Personenvennootschappen
Regelingen: boek 7A (1655-1688), Wetboek van Koophandel (15-34), boek 3.
Titel 7.
7A:1655 BW: samenwerkingsovereenkomst voor gemeenschappelijke
rekening.
Inschrijven in Handelsregister en UBO-registratie.
Keuze-factoren voor BV of personenvennootschap
- Voordelen BV zijn onder meer:
o Geen persoonlijke aansprakelijkheid bestuurders en
aandeelhouders voor schulden van de BV.
Week 1
Hoorcollege A Rechtspersonen
Privaatrechtelijke rechtspersonen (boek 2 BW):
- Vereniging.
- Coöperatie.
- Naamloze vennootschap (NV).
- Besloten vennootschap (BV).
- Stichting.
Ter onderscheiding:
- Personenvennootschap (maatschap, VOF, CV) =
samenwerkingsovereenkomst (art. 7A:1655 BW).
- Eenmanszaak.
Regelingen rechtspersonen:
- Wettelijke regelingen: boek 2 BW, Handelsregisterwet
2007/Handelsregisterbesluit 2008, Wet op de Ondernemingsraden
(WOR).
- Statuten: door de rechtspersoon zelf opgestelde regels betreffende de
interne organisatie.
Rechtspersoonlijkheid
Art. 2:5 BW: “een rechtspersoon staat wat het vermogensrecht betreft, met
een natuurlijk persoon gelijk, tenzij uit de wet het tegendeel voortvloeit”.
Ook wel: zelfstandig drager van eigen rechten en plichten.
Belangrijke kenmerken:
- Rechtspersoon kan niet zelf handelen.
- Elke rechtspersoon heeft daarom altijd een bestuur.
- “Eigen vermogen”; afgescheiden van privé-vermogens bestuurders en
andere betrokkenen.
In beginsel geen persoonlijke aansprakelijkheid voor schulden voor de
rechtspersoon:
- Bestuurders.
- Aandeelhouders (zie 2:64/175).
- Leden vereniging.
- Toezichthouders.
Bijzonder:
- Leden coöperatie (WA/BA; 2:55 lid 1 jo. 2:56).
- Bestuurders informele vereniging (2:30).
- Eenpersoons-BV versus eenmanszaak.
,NV is geregeld in titel 4 boek 2 BW.
BV is geregeld in titel 5 boek 2 BW.
Let echter op: titel 1 boek 2 BW ‘algemene bepalingen’. Gelden voor alle
rechtspersonen, dus ook voor NV/BV.
Belangrijk is art. 2:25 BW: “van de bepalingen van dit boek kan slechts
worden afgeweken, voor zover dat uit de wet blijkt”.
Oprichting NV/BV:
- Door een of meer personen (art. 2:64/175 lid 2).
- Akte van oprichting; statuten (2:65 en 66/176 en 177).
- Vanaf januari 2024: digitale oprichting BV (2:175a).
Bij notariële akte (2:4 juncto 2:64/175 lid 2):
- Notariële akte is ontstaansvoorwaarde.
- Ontstaansvoorwaarden versus oprichtingsvoorwaarden H2 Kern.
Verplichting tot inschrijving in Handelsregister en UBO-registratie (geen
ontstaansvoorwaarde).
Hoe komt de NV (BV) aan geld?
Art. 2:64 (175) lid 1 BW:
- In aandelen verdeeld kapitaal (BV: 1 of meer aandelen).
- Ook wel ‘kapitaalvennootschap’.
- Kapitaal bijeengebracht door derden (aandeelhouders).
- 1 of meer aandeelhouders.
Art. 2:80a/b (191a/91b) BW:
- Storting op aandelen in geld of natura.
NV, art. 2:67 BW:
- Bedrag van de aandelen’ = nominale waarde = beginwaarde die in de
statuten aan aandelen is toegekend.
- Minimumkapitaal (bij oprichting) = 45000 (lid 2).
- Bij oprichting meteen aan NV betalen = storting op aandelen.
- Voorgeschreven door tweede EEG-richtlijn.
- Kapitaalbescherming = schuldeisersbescherming.
- Nominale waarde aandelen dient als garantievermogen ter voldoening
vorderingen schuldeisers van de NV.
- Ratio: waarborging belangen schuldeisers > illusie?
BV (NL wetgever: het is een illusie!), daarom:
- Minimumkapitaalvereiste (18000) voor BV vervallen per 1 oktober
2012.
- MvT: de afschaffing van het minimumkapitaal heeft tot gevolg dat een
bv kan worden opgericht met een zeer gering kapitaal, bijvoorbeeld 1
aandeel met een nominale waarde van 0,01 eurocent.
Let wel: regeling voor NV blijft ongewijzigd.
Bescherming schuldeisers = onderdeel hoofdthema “verantwoordelijkheid en
aansprakelijkheid” (week 3 en 4).
,Wat is een aandeel? Geen definitie. Vermogensrecht van eigen aard. Ook een
goed in de zin van boek 3 BW. 3 functies aandeel:
1. Vermogen aantrekken (“hoe komt de NV/BV aan geld?”).
a. Door uitgeven (= emissie/plaatsen) van aandelen.
b. Bij oprichting maar ook in periode na oprichting:
i. NV: art. 2:80/96.
ii. BV: art. 2:191 lid 1/206.
c. “Geplaatst kapitaal” = onderdeel eigen vermogen van de NV/BV
(2:373) > week 4.
d. Alternatieven: geld lenen en behaalde winsten reserveren.
2. Winst (= dividend) uitkeren (2:105/216) > week 4.
a. NV: ieder aandeel geeft in beginsel recht op winst aan alle
aandeelhouders (2:105 lid 1 en lid 9).
b. BV: bepaalde aandelen kunnen van uitkering winst worden
uitgesloten (art. 2:216 lid 7). MvT: het kan in sommige gevallen
gewenst zijn dat een aandeelhouder niet deelt in de winst van de
BV, bijvoorbeeld indien de oprichting van een
familievennootschap als aandeelhouder wil meebeslissen over de
gang van zaken in de vennootschap, maar de winst geheel aan
zijn kinderen wil doen toekomen.
3. Zeggenschap uitoefenen (2:118/228) > week 2. Door uitoefenen
stemrecht in AV > onder meer:
a. Benoeming en ontslag bestuurders (zie art. 2:132/134 0
242/244).
b. Statutenwijziging (art. 2:121/231).
c. Emissie van aandelen (2:96/206).
d. Bestemming van de winst (2:105/216).
e. Ontbinding (2:19).
Kort gezegd: structuur en inrichting van de NV/BV en afleggen
verantwoording.
NV: 1 aandeel geeft in beginsel 1 stem (2:118 lid 1).
BV: art. 228 lid 5 ook stemrechtloze aandelen. MvT: hier kan
bijvoorbeeld behoefte aan bestaan wanneer aandelen zijn toegekend in
het kader van werknemersparticipaties of aan externe
kredietverstrekkers zoals banken. In die gevallen wordt gedeeld in de
winst zonder dat directe invloed op de besluitvorming in de
vennootschap nodig of wenselijk wordt geacht. Stemrechtloze
aandelen geven altijd recht op winst (lid 5).
Aandelen in een BV, belangrijke regels:
- Alleen aandelen op naam.
- Aandelen kunnen vrij overdraagbaar zijn, want:
- In beginsel blokkeringsregeling, tenzij de statuten anders bepalen
(2:195 lid 1).
- Aandeelhoudersregister (2:194).
, - Emissie en levering door notariële akte (2:196).
- Erkenning of betekening (2:196a).
Aandelen in een NV. NV kent aandelen op naam en/of aan toonder (2:82).
- Aandelen op naam:
o Emissie en levering via notairële akte (2:86).
o Erkenning of betekening (2:86a).
o Aandeelhoudersregister (2:85).
o Blokkeringsregeling MAG (2:87).
- Aandelen aan toonder:
o De NV kent haar aandeelhouders niet: geen
aandeelhoudersregister.
o Geen blokkeringsregeling
o Geen emissie of levering via notariële akte.
NV/BV is zelf aansprakelijk
Art. 2:64 lid 1/175 lid 1 BW:
- Aandeelhouder hoeft niet bij te dragen in verliezen van de NV/BV.
- Slechts jegens de NV/BV gehouden tot volstorting van aandelen.
- Aandeelhouder is in beginsel niet persoonlijk aansprakelijk jegens
schuldeisers van de NV/BV.
Uitzonderingen denkbaar: bijvoorbeeld 2:138/248 lid 7 en OD (HR Nimox >
week 3).
Ook bestuurders zijn in beginsel niet persoonlijk aansprakelijk jegens
schuldeisers van de NV/BV. Uitzonderingen denkbaar: over
bestuurdersaansprakelijkheid meer in week 3 en 4.
Hoorcollege B Rechtspersonen
Ondernemingsvormen:
- Doel NV/BV: het drijven van een onderneming, gericht op het behalen
van winst die aan aandeelhouders mag worden uitgekeerd.
- Alternatieven: coöperartie en personenvennootschappen (maatschap,
VOF, CV).
Personenvennootschappen
Regelingen: boek 7A (1655-1688), Wetboek van Koophandel (15-34), boek 3.
Titel 7.
7A:1655 BW: samenwerkingsovereenkomst voor gemeenschappelijke
rekening.
Inschrijven in Handelsregister en UBO-registratie.
Keuze-factoren voor BV of personenvennootschap
- Voordelen BV zijn onder meer:
o Geen persoonlijke aansprakelijkheid bestuurders en
aandeelhouders voor schulden van de BV.
