Neuroanatomie 1 hc 13 BWB215

Neuroanatomie 1 hc 13: Algemene sensibiliteit: inleiding + exteroceptie (gnostisch)

Algemene sensibiliteit

- Somatisch & branchiomeer = ‘buitenkant’ (rood)
- Visceraal = ‘binnenkant’ (epitheel) (paars)
- Visercosensibel: gevoel van je organen en smaak

Receptoren:

- fotoreceptoren: reageren op licht van een bepaalde golflengte (visueel systeem)
- mechanoreceptoren: reageren op mechanische stimulatie of deformatie (auditief,
vestibulair + algemene sensibiliteit)
- thermoreceptoren: reageren op absolute temperatuur of op temperatuursveranderingen
(algemene sensibiliteit)
- chemoreceptoren: reageren op chemische prikkeling (algemene sensibiliteit + reuk)

Ordening algemene sensibiliteit: gnostisch versus vitaal

- Vitaal ook viscerosensibiliteit: Zeker dunne vezels, maar minder bekend over vezeldikte
- Diameter zenuwvezels (axonen) zegt iets over hoeveelheid myeline
- Onder = langzamer
- Wat voor informatie? -> gnostisch (functie)
- Vitaal: overlevingstoestand, hoe je lichaam er aan toe is
- Je teen stoten: je voelt meteen waar (gnostisch), dan komt de pijn (vitaal)




Heuristiek van algemene sensibiliteit

- Dikke vezels: wat voel ik en waar? = snelle informatie nodig

Vitale en gnostische somatosensibiliteit worden in het CZS heel verschillend verwerkt (hoewel er
zeker ook overlap en interactie tussen de systemen is)

- The man who lost his body
- Hij weet niet waar zijn lichaam is, pas als hij dit ziet. Visuele
feedback nodig -> gnostisch. Pseudo unipolaire neuronen
sterven hier af. Hij voelt dingen wel, maar voelt niet waar in
zijn lichaam dit gebeurt.

Somatosensibiliteit van het hoofd-halsgebied

- Eten = smaak en mechanoreceptoren voor structuur

, Somatosensibiliteit hoofd = n. trigeminus (n.V)

- trigeminus = drieling (3 eindtakken)
- n. V1: n. ophthalmicus; ogen
- n. V2: n. maxillaris: bovenkaak
- n. V3: n. mandibularis: onderkaak

Maar: het is logisch dat andere hersenzenuwen ook bijdragen aan somatosensibele
innervatie van het hoofd

- Buitenkant:
 n.VII, IX, X samen: oorschelp + buitenste gehoorgang
 (cervicale spinale zenuwen: huid van de hals, nek en achterhoofd)
- Binnenkant (maar niet visceraal)
 n. IX: achterste 1/3 tong ▫ N. IX: achterste deel neusholte
 n. IX: bovenste deel van de keel (boven strottenklep), zachte gehemelte?
- Kieuwboogzenuwen: motorisch en somatosensibel = n. 5, 7, 9, 10

Het 1ste neuron: somata in perifere ganglia

- Somatosensibele neuronen zijn pseudounipolaire neuronen. Ze liggen in het PZS in
somatosensibele ganglia dichtbij de hersenstam
- Cellichaam zonder dendrieten, axonen lopen erlangs (pseudo unipolaire neuronen)




Het 1ste neuron: somata in
perifere ganglia

- Somatosensibele neuronen zijn pseudounipolaire neuronen. Ze liggen in het PZS
in somatosensibele ganglia dichtbij de hersenstam VERREWEG het grootste is:
- Ganglion trigeminale (a.k.a. Gasser, semilunare) = nV
- Kleinere ganglia zijn: ganglion geniculatum (nVII) ganglion superior (nIX, nX)

Behalve die voor proprioceptie van het hoofd!

- Pseudounipolaire neuronen die kaakgewricht (en extra-oculaire spieren)
innerveren = proprioceptie van het hoofd
 niet in perifere ganglia maar in de hersenstam.
 in nucleus mesencephalicus n.V (nucl.Vmes*), lateraal van PAG
 Nucl Vmes (uiteraard) alleen aanwezig in dieren die kaken hebben
- Innervatie van kaakgewricht zegt iets over hoever hij openkan. Nucleus Vmes
alleen bij dieren met een kaak

n. trigeminus: perifere uitlopers van 1ste neuron

- elk eigen verzorgingsgebied (i.t.t. overlap dermatomen in de rest van het
lichaam!)
- Innerveren ook de meningen