Humane Biologie BM6
Monique Balemans
Les 1: epitheelweefsel
De 4 basisweefsels zijn:
- Epitheelweefsel
- Bindweefsel
- Spierweefsel
- Zenuwweefsel
-
Epitheel is over het algemeen bedekkend weefsel, dit zit meestal in holtes, maar ook de huid
valt hieronder.
Verschillende soorten epitheelweefsel:
1. simple squamous epithelium – eenlagig plaveiselepitheel of eenlagig platepitheel
Gevonden onderin de longblaasjes, waar gasuitwisseling plaatsvindt. Dit is plat zodat
zuurstof en co2 makkelijk over het epitheel heen kunnen. Je kan dit ook vinden in de
bloedvaten. Dit noem je dan endotheel.
2. simplecuboidal epithelium – eenlagig kubisch epitheel
Gevonden in klierweefsel, zoals de speekselklieren, alvleesklier. Dit is omdat er wat
ruimte moet zijn voor de verschillende onderdelen van de organellen. Klieren maken veel
eiwitten en er is dus een ruw ER nodig, mitochondriën etc om dit te kunnen produceren.
Ook in de nieren is dit het geval, om voedingsstoffen op te nemen
3. Simple Col umnar epithelium – eenlagig cilinderepitheel met trilharen (cillia)
Gevonden in de darmen, mogelijkheid met en zonder trilharen
4. Stratified epithelium – meerlagig plaveiselepitheel of meerlagig plat epitheel
Je ziet dat er meerdere lagen aanwezig zijn. Wordt gevonden in de huid, maar ook de
mond. Dit is het geval doordat de huid als beschermlaag geldt.
- Huid krijgt stevigheid door keratine (een eiwit, deel van het cytoskelet). Zit ook in je
haar
- Er is een genetische aandoening waardoor de cellen van de huid niet goed aan elkaar
hechten en de cellen laten dan los wanneer de huid wordt aangeraakt → vlinder
ziekte
, 5. urothelium of transitional epithelium – overgangsepitheel of urotheel
Entrocyt: wat niet getekend is zijn micro-villi. Hierdoor kan er op celniveau meer worden
opgenomen door oppervlakte vergroting
- De urine is een schadelijke stof, hoge concentratie met alleen maar afvalstoffen om
hier bescherming tegen te bieden
- Het gaat over van de ene soort naar de andere soort. Urotheel zit rond de nieren en
urinewegen.
6. Psuedostratified epithelium – meerrijig cilindrisch epitheel of pseudomeerlagig
- Wordt gevonden in de luchtwegen / longen, maar dan niet in de longblaasjes. Je kan.
Dit dus vinden in de wand van de grotere luchtpijp
Mensen die roken zijn vatbaarder voor ziekteverwekkers doordat het slijm wordt
aangedaan
Epitheelweefsel: kenmerken
- Cellen zijn strak met elkaar verbonden: cellulaire verbinding
- Apicaal (bovenkant epitheel) en basaal (onderkant epitheel)
- Microvilli en cillia aanwezig op de apicale zijde
- Er zijn 6 verschillende soorten epitheelweefsel
, - Bedekkend weefsel in bijvoorbeeld de huid en alles wat contact heeft met de
buitenkant van het lichaam, en secretoir (uitscheidend epitheel) weefsel in
bijvoorbeeld klieren
Functie epitheelweefsel:
- Bedekken en beschermen van oppervlakten
- Absorptie
- Secretie
Basaalmembraan (basement membrane)
- Lamina basalis
- Lamina reticularis
Functie: barrière tussen buitenkant en binnenkant van het lichaam
Voorbeeld: BBQ-vlees lag te lang buiten, en niet goed gebakken. Er komen dan
ziekteverwekkers in het maag-darm kanaal terecht. Om te voorkomen dat het de binnenkant
van de weefsels kan infecteren, zit er basaalmembraan. Dit is dan in combinatie met het
epitheelweefsel
Rode lijntje is de basaalmembraan op
bijgevoegde afbeelding. De rode ‘vlek’ is de
bloedbaan.
- Het is dus een soort van filter
- Het is ook een hechtingsplaats →
constructieve steun.
De legoblokjes zijn de epitheelcellen,
en de plaat waar je de blokjes op zet is
de basaalmembraan en dus de
hechtingsplaats voor de
epitheelcellen.
Lamina basalis: hechting epitheelcellen
- Integrines van de epitheelcel verbinden collagene vezels uit de
lamina basalis
Collageen is een eiwit wat zich buiten de cellen bevindt (altijd
extracellulair, dus buiten de cellen).
De verzamelnaam hiervoor is de extracellulaire matrix. Hier zit ook de
weefselvloeistof in.
- De basaalmembraan bestaat dus uit collageen. Dit zijn lange eiwit-draden met
alfa-helixen
Bij het plasmamembraan zitten fosfolipiden. Deze zit vast door middel van trans-membraan
eiwitten (door de membraan heen dus) → integrines. De epitheelcel zit letterlijk vastgehecht
door de integrines aan de collagene eiwitten.
, Verbindingen tussen cellen: uitgebreid aanwezig in
epitheel
Door cellulaire verbindingen blijven de cellen aan elkaar
zitten, waardoor de huid niet kapotgaat en dus de cellen
aan elkaar kunnen binden. Deze zijn heel erg belangrijk in
epitheel, maar ze kunnen ook daarbuiten gevonden
worden.
- Tight/occluding junctions
- Adherens junctions
- Desmosomes
- Hemidesmosomes
- Gap junctions
Tight junctions (zonula occludens)
- Houden alles strak tegen elkaar aan waardoor er niets
doorheen kan.
- Para = naast de cel
- Trans = door de cel heen
- De transmembraan-eiwitten die hierbij betrokken zijn occludine en claudine.
Adhrens junctions (zonula adherens)
- Zitten onder de tight junctions en steken door de celmembraan heen. Deze is aan
de binnenkant verbonden aan het cytoskelet en aan de buitenkant aan elkaar.
- Adherent: hechtend. Is.
Geen waterdichte afsluiting.
Doordat de tight junction
erboven zit is alles goed
geregeld
- Cadherines zijn hierbij
betrokken
Monique Balemans
Les 1: epitheelweefsel
De 4 basisweefsels zijn:
- Epitheelweefsel
- Bindweefsel
- Spierweefsel
- Zenuwweefsel
-
Epitheel is over het algemeen bedekkend weefsel, dit zit meestal in holtes, maar ook de huid
valt hieronder.
Verschillende soorten epitheelweefsel:
1. simple squamous epithelium – eenlagig plaveiselepitheel of eenlagig platepitheel
Gevonden onderin de longblaasjes, waar gasuitwisseling plaatsvindt. Dit is plat zodat
zuurstof en co2 makkelijk over het epitheel heen kunnen. Je kan dit ook vinden in de
bloedvaten. Dit noem je dan endotheel.
2. simplecuboidal epithelium – eenlagig kubisch epitheel
Gevonden in klierweefsel, zoals de speekselklieren, alvleesklier. Dit is omdat er wat
ruimte moet zijn voor de verschillende onderdelen van de organellen. Klieren maken veel
eiwitten en er is dus een ruw ER nodig, mitochondriën etc om dit te kunnen produceren.
Ook in de nieren is dit het geval, om voedingsstoffen op te nemen
3. Simple Col umnar epithelium – eenlagig cilinderepitheel met trilharen (cillia)
Gevonden in de darmen, mogelijkheid met en zonder trilharen
4. Stratified epithelium – meerlagig plaveiselepitheel of meerlagig plat epitheel
Je ziet dat er meerdere lagen aanwezig zijn. Wordt gevonden in de huid, maar ook de
mond. Dit is het geval doordat de huid als beschermlaag geldt.
- Huid krijgt stevigheid door keratine (een eiwit, deel van het cytoskelet). Zit ook in je
haar
- Er is een genetische aandoening waardoor de cellen van de huid niet goed aan elkaar
hechten en de cellen laten dan los wanneer de huid wordt aangeraakt → vlinder
ziekte
, 5. urothelium of transitional epithelium – overgangsepitheel of urotheel
Entrocyt: wat niet getekend is zijn micro-villi. Hierdoor kan er op celniveau meer worden
opgenomen door oppervlakte vergroting
- De urine is een schadelijke stof, hoge concentratie met alleen maar afvalstoffen om
hier bescherming tegen te bieden
- Het gaat over van de ene soort naar de andere soort. Urotheel zit rond de nieren en
urinewegen.
6. Psuedostratified epithelium – meerrijig cilindrisch epitheel of pseudomeerlagig
- Wordt gevonden in de luchtwegen / longen, maar dan niet in de longblaasjes. Je kan.
Dit dus vinden in de wand van de grotere luchtpijp
Mensen die roken zijn vatbaarder voor ziekteverwekkers doordat het slijm wordt
aangedaan
Epitheelweefsel: kenmerken
- Cellen zijn strak met elkaar verbonden: cellulaire verbinding
- Apicaal (bovenkant epitheel) en basaal (onderkant epitheel)
- Microvilli en cillia aanwezig op de apicale zijde
- Er zijn 6 verschillende soorten epitheelweefsel
, - Bedekkend weefsel in bijvoorbeeld de huid en alles wat contact heeft met de
buitenkant van het lichaam, en secretoir (uitscheidend epitheel) weefsel in
bijvoorbeeld klieren
Functie epitheelweefsel:
- Bedekken en beschermen van oppervlakten
- Absorptie
- Secretie
Basaalmembraan (basement membrane)
- Lamina basalis
- Lamina reticularis
Functie: barrière tussen buitenkant en binnenkant van het lichaam
Voorbeeld: BBQ-vlees lag te lang buiten, en niet goed gebakken. Er komen dan
ziekteverwekkers in het maag-darm kanaal terecht. Om te voorkomen dat het de binnenkant
van de weefsels kan infecteren, zit er basaalmembraan. Dit is dan in combinatie met het
epitheelweefsel
Rode lijntje is de basaalmembraan op
bijgevoegde afbeelding. De rode ‘vlek’ is de
bloedbaan.
- Het is dus een soort van filter
- Het is ook een hechtingsplaats →
constructieve steun.
De legoblokjes zijn de epitheelcellen,
en de plaat waar je de blokjes op zet is
de basaalmembraan en dus de
hechtingsplaats voor de
epitheelcellen.
Lamina basalis: hechting epitheelcellen
- Integrines van de epitheelcel verbinden collagene vezels uit de
lamina basalis
Collageen is een eiwit wat zich buiten de cellen bevindt (altijd
extracellulair, dus buiten de cellen).
De verzamelnaam hiervoor is de extracellulaire matrix. Hier zit ook de
weefselvloeistof in.
- De basaalmembraan bestaat dus uit collageen. Dit zijn lange eiwit-draden met
alfa-helixen
Bij het plasmamembraan zitten fosfolipiden. Deze zit vast door middel van trans-membraan
eiwitten (door de membraan heen dus) → integrines. De epitheelcel zit letterlijk vastgehecht
door de integrines aan de collagene eiwitten.
, Verbindingen tussen cellen: uitgebreid aanwezig in
epitheel
Door cellulaire verbindingen blijven de cellen aan elkaar
zitten, waardoor de huid niet kapotgaat en dus de cellen
aan elkaar kunnen binden. Deze zijn heel erg belangrijk in
epitheel, maar ze kunnen ook daarbuiten gevonden
worden.
- Tight/occluding junctions
- Adherens junctions
- Desmosomes
- Hemidesmosomes
- Gap junctions
Tight junctions (zonula occludens)
- Houden alles strak tegen elkaar aan waardoor er niets
doorheen kan.
- Para = naast de cel
- Trans = door de cel heen
- De transmembraan-eiwitten die hierbij betrokken zijn occludine en claudine.
Adhrens junctions (zonula adherens)
- Zitten onder de tight junctions en steken door de celmembraan heen. Deze is aan
de binnenkant verbonden aan het cytoskelet en aan de buitenkant aan elkaar.
- Adherent: hechtend. Is.
Geen waterdichte afsluiting.
Doordat de tight junction
erboven zit is alles goed
geregeld
- Cadherines zijn hierbij
betrokken
