,Inhoudsopgave
Deel 1: Gezond zijn en blijven..............................................................................................4
H1 Wat is gezondheid.........................................................................................................4
1.1 Wat is gezondheid? Veranderde perspectieven.......................................................................4
1.2 Individuele, culturele en leeftijdgerelateerde perspectieven op gezondheid...........................5
1.3 Wat is gezondheidspsychologie?.............................................................................................6
H2 Sociale verschillen in ziekte en gezondheid....................................................................7
2.1 Gezondheidsverschillen...........................................................................................................7
2.2 Minderheidsstatus en gezondheid.........................................................................................10
2.3 Geslacht en gezondheid.........................................................................................................10
H3 Ongezond gedrag........................................................................................................11
3.1 Wat is gezondheid bevorderend gedrag?...............................................................................11
3.2 Roken, drinken en gebruik van illegale drugs.........................................................................12
3.3. Onbeschermd gedrag............................................................................................................13
3.4 Ongezond voedingspatroon...................................................................................................14
3.5 Overgewicht..........................................................................................................................14
H4 Gezond gedrag............................................................................................................15
4.1 Compliantiegedrag................................................................................................................15
4.2 Gezonde voeding...................................................................................................................15
4.3 Lichaamsbeweging................................................................................................................16
4.4. Gezondheidsscreening..........................................................................................................17
4.5 Vaccinatie..............................................................................................................................18
H5 modellen voor het voorspellen van gezondheidsgedrag...............................................19
5.2 Modellen van gezondheidsgedrag.........................................................................................19
5.3 Sociale en cognitieve modellen van gedragsverandering.......................................................19
H6 Gedragsverandering: Mechanismen en methoden.......................................................23
6.1 Het ontwikkelen van interventies voor de volksgezondheid..................................................23
6.2 Strategieën om risicogedrag te veranderen...........................................................................24
Deel 2 Ziek worden...........................................................................................................29
H10 Stress, gezondheid en ziekte: theorie.........................................................................29
10.1 Concepten van stress...........................................................................................................29
10.2 Typen stress.........................................................................................................................32
10.3 Stress als fysiologische reactie.............................................................................................33
10.4 Het verband tussen stress en ziekte.....................................................................................35
,H11: Omgaan met stress...................................................................................................36
11.1 Wat is coping?.....................................................................................................................36
11.2 Stress, persoonlijkheid en ziekte..........................................................................................37
11.3 Stress en cognities...............................................................................................................39
11.4 Stress en emoties.................................................................................................................40
11.5 Sociale steun en stress.........................................................................................................40
Deel 3: ziek zijn.................................................................................................................41
H13 De invloed van ziekte op de kwaliteit van leven.........................................................41
13.1 De impact van ziekte...........................................................................................................41
13.2 Omgaan met ziekte..............................................................................................................43
13.3 Ziekte en kwaliteit van leven...............................................................................................44
13.4 Het meten van de kwaliteit van leven.................................................................................45
H15 Pijn............................................................................................................................46
15.1 De pijnbeleving....................................................................................................................46
15.2 Biologische modellen voor pijn............................................................................................47
15.3 Een psychobiologische theorie over pijn..............................................................................49
15.4 Toekomstige inzichten in pijn – de neuromatrix..................................................................51
15.5 Mensen leren met pijn om te gaan......................................................................................51
, Deel 1: Gezond zijn en blijven
H1 Wat is gezondheid
Sociale determinant: Een factor die de gezondheid in positieve of in negatieve zin
beïnvloedt. Een sociale determinant verwijst naar de mate en de kwaliteit van sociale
steun in het gezin, de buurt en de (sub)cultuur.
1.1 Wat is gezondheid? Veranderde perspectieven
Gezondheid heeft lichamelijke en geestelijke aspecten. Gezondheid lijkt in grote
lijnen te bestaan uit de categorieën: ‘zijn’, ‘hebben’ en ‘kunnen’. Gezondheid wordt
als iets vanzelfsprekend gezien, totdat ze door ziekte of ongeval in gevaar komt.
1.1.1 Relatie tussen lichaam en geest
In de geschriften van het oude Griekenland zien we nieuwe verklaringen voor
gezondheid. Ziekten worden niet langer aan kwade geesten of goden toegeschreven.
Hippocrates schreef ziekte toe aan een verstoord evenwicht tussen vier circulerende
lichaamsvloeistoffen, de zogenaamde humores: gele gal, slijm, bloed en zwart gal.
Hippocrates beschouwde lichaam en geest als een eenheid.
Etiologie: De oorzaak van een ziekte.
Theorie: Een algemene aanname of aannamen over een aspect van de wereld
waarin we leven of over de mensen in die wereld die al dan niet door bewijst wordt
ondersteund.
Dualisme: Het idee dat lichaam en geest afzonderlijke eenheden zijn (vergelijk met
Descartes).
Mechanistische benadering: Een benadering die het gedrag reduceert tot het
niveau van het orgaan of de lichamelijke functie. Geassocieerd met het biomedisch
ziektemodel.
1.1.2 Biomedisch ziektemodel
Biomedisch ziektemodel: De opvatting dat ziekten en symptomen een
achterliggende fysiologische verklaring hebben en dat daarmee ook genezing
mechanistisch en rechtlijnig werkt. (Dualisten)
Het medisch model gaat uit van de opvatting dat gezondheid afwezigheid is van
ziekte en dat door het wegnemen van de oorzaak de gezondheid hersteld is.
1.1.4 Biopsychosociaal ziektemodel
Biopsychosociaal ziektemodel: Het standpunt dat ziekten en symptomen door een
combinatie van lichamelijke, sociale, culturele en psychologische factoren kunnen
worden verklaard. (Monisten)
Deel 1: Gezond zijn en blijven..............................................................................................4
H1 Wat is gezondheid.........................................................................................................4
1.1 Wat is gezondheid? Veranderde perspectieven.......................................................................4
1.2 Individuele, culturele en leeftijdgerelateerde perspectieven op gezondheid...........................5
1.3 Wat is gezondheidspsychologie?.............................................................................................6
H2 Sociale verschillen in ziekte en gezondheid....................................................................7
2.1 Gezondheidsverschillen...........................................................................................................7
2.2 Minderheidsstatus en gezondheid.........................................................................................10
2.3 Geslacht en gezondheid.........................................................................................................10
H3 Ongezond gedrag........................................................................................................11
3.1 Wat is gezondheid bevorderend gedrag?...............................................................................11
3.2 Roken, drinken en gebruik van illegale drugs.........................................................................12
3.3. Onbeschermd gedrag............................................................................................................13
3.4 Ongezond voedingspatroon...................................................................................................14
3.5 Overgewicht..........................................................................................................................14
H4 Gezond gedrag............................................................................................................15
4.1 Compliantiegedrag................................................................................................................15
4.2 Gezonde voeding...................................................................................................................15
4.3 Lichaamsbeweging................................................................................................................16
4.4. Gezondheidsscreening..........................................................................................................17
4.5 Vaccinatie..............................................................................................................................18
H5 modellen voor het voorspellen van gezondheidsgedrag...............................................19
5.2 Modellen van gezondheidsgedrag.........................................................................................19
5.3 Sociale en cognitieve modellen van gedragsverandering.......................................................19
H6 Gedragsverandering: Mechanismen en methoden.......................................................23
6.1 Het ontwikkelen van interventies voor de volksgezondheid..................................................23
6.2 Strategieën om risicogedrag te veranderen...........................................................................24
Deel 2 Ziek worden...........................................................................................................29
H10 Stress, gezondheid en ziekte: theorie.........................................................................29
10.1 Concepten van stress...........................................................................................................29
10.2 Typen stress.........................................................................................................................32
10.3 Stress als fysiologische reactie.............................................................................................33
10.4 Het verband tussen stress en ziekte.....................................................................................35
,H11: Omgaan met stress...................................................................................................36
11.1 Wat is coping?.....................................................................................................................36
11.2 Stress, persoonlijkheid en ziekte..........................................................................................37
11.3 Stress en cognities...............................................................................................................39
11.4 Stress en emoties.................................................................................................................40
11.5 Sociale steun en stress.........................................................................................................40
Deel 3: ziek zijn.................................................................................................................41
H13 De invloed van ziekte op de kwaliteit van leven.........................................................41
13.1 De impact van ziekte...........................................................................................................41
13.2 Omgaan met ziekte..............................................................................................................43
13.3 Ziekte en kwaliteit van leven...............................................................................................44
13.4 Het meten van de kwaliteit van leven.................................................................................45
H15 Pijn............................................................................................................................46
15.1 De pijnbeleving....................................................................................................................46
15.2 Biologische modellen voor pijn............................................................................................47
15.3 Een psychobiologische theorie over pijn..............................................................................49
15.4 Toekomstige inzichten in pijn – de neuromatrix..................................................................51
15.5 Mensen leren met pijn om te gaan......................................................................................51
, Deel 1: Gezond zijn en blijven
H1 Wat is gezondheid
Sociale determinant: Een factor die de gezondheid in positieve of in negatieve zin
beïnvloedt. Een sociale determinant verwijst naar de mate en de kwaliteit van sociale
steun in het gezin, de buurt en de (sub)cultuur.
1.1 Wat is gezondheid? Veranderde perspectieven
Gezondheid heeft lichamelijke en geestelijke aspecten. Gezondheid lijkt in grote
lijnen te bestaan uit de categorieën: ‘zijn’, ‘hebben’ en ‘kunnen’. Gezondheid wordt
als iets vanzelfsprekend gezien, totdat ze door ziekte of ongeval in gevaar komt.
1.1.1 Relatie tussen lichaam en geest
In de geschriften van het oude Griekenland zien we nieuwe verklaringen voor
gezondheid. Ziekten worden niet langer aan kwade geesten of goden toegeschreven.
Hippocrates schreef ziekte toe aan een verstoord evenwicht tussen vier circulerende
lichaamsvloeistoffen, de zogenaamde humores: gele gal, slijm, bloed en zwart gal.
Hippocrates beschouwde lichaam en geest als een eenheid.
Etiologie: De oorzaak van een ziekte.
Theorie: Een algemene aanname of aannamen over een aspect van de wereld
waarin we leven of over de mensen in die wereld die al dan niet door bewijst wordt
ondersteund.
Dualisme: Het idee dat lichaam en geest afzonderlijke eenheden zijn (vergelijk met
Descartes).
Mechanistische benadering: Een benadering die het gedrag reduceert tot het
niveau van het orgaan of de lichamelijke functie. Geassocieerd met het biomedisch
ziektemodel.
1.1.2 Biomedisch ziektemodel
Biomedisch ziektemodel: De opvatting dat ziekten en symptomen een
achterliggende fysiologische verklaring hebben en dat daarmee ook genezing
mechanistisch en rechtlijnig werkt. (Dualisten)
Het medisch model gaat uit van de opvatting dat gezondheid afwezigheid is van
ziekte en dat door het wegnemen van de oorzaak de gezondheid hersteld is.
1.1.4 Biopsychosociaal ziektemodel
Biopsychosociaal ziektemodel: Het standpunt dat ziekten en symptomen door een
combinatie van lichamelijke, sociale, culturele en psychologische factoren kunnen
worden verklaard. (Monisten)
