Antropologie en Sociaal
Werk
Kijken door het oog van de ander
Floor Mokkink (student)
,Inhoud
Hoofdstuk 1 De sociaal werker als antropoloog.....................................................................................3
1.2 Culturele antropologie..................................................................................................................3
1.3 cultuur..........................................................................................................................................3
1.4 Veldwerk en participerende observatie........................................................................................3
1.5 Thick description en het wezen van de Ander..............................................................................4
1.6 veldwerk en outreachend werken................................................................................................5
1.7 Het structureel functionalisme.....................................................................................................5
1.8 Conflictsociologie..........................................................................................................................6
1.9 Symbolisch interactionisme..........................................................................................................7
Hoofdstuk 3 Netwerkbenadering, Eigen Krachtconferentie en de Indiaanse Peyote cult......................8
3.2 De netwerkbenadering.................................................................................................................8
3.3 De Eigen Kracht-conferentie.........................................................................................................8
3.4 Persoonlijke identiteit...................................................................................................................9
3.5 sociale identiteit.........................................................................................................................10
3.6 Eigen kracht als religieuze Peyote cult........................................................................................12
3.7 Eigen Kracht-conferentie als neo-tribe.......................................................................................13
3.8 Eigen Kracht-conferentie als repressieve overheid.....................................................................14
Hoofdstuk 4 Diagnose, het politieke lichaam en het overgangsritueel van Arnold van Gennep..........15
4.2 intake en diagnose......................................................................................................................15
4.3 Politieke lichaam.........................................................................................................................17
4.4 De actieve patiënt.......................................................................................................................18
4.5 medicalisering van de samenleving............................................................................................19
4.6 Diagnose en sociale acceptatie...................................................................................................19
Hoofdstuk 5 preventie, vrouwenhandel en het termietenorakel van de Azande.................................22
5.2 Signalering van vrouwenhandel..................................................................................................22
5.3 push- en pullfactoren van vrouwenhandel.................................................................................22
5.4 preventie....................................................................................................................................24
Divinatietechnieken..........................................................................................................................25
5.6 Betekenis en functie van divinatietechnieken............................................................................26
5.7 kritiek op het rationele preventiemodel.....................................................................................27
Hoofdstuk 6 armoedebestrijding, sociale ongelijkheid en sociaal werk als reinigingsrite....................28
6.2 Armoede in Nederland...............................................................................................................28
6.3 sociale ongelijkheid....................................................................................................................29
6.4 de culturele betekenis van armoede..........................................................................................31
, 6.5 armoedebestrijding als reinigingsritueel....................................................................................34
6.6 functie van armoede...................................................................................................................35
Hoofdstuk 7 mantelzorg, burn-outsamenleving en de Kula-ringen van de Trobrianders.....................37
7.2 mantelzorg..................................................................................................................................37
7.3 community care..........................................................................................................................37
7.4 ruil- en gifteconomie...................................................................................................................38
7.5 mantelzorg als totaal sociaal feit....................................................................................................39
7.6 mantelzorg als sociaal contact....................................................................................................42
7.7 burn-outsamenleving door mantelzorg......................................................................................43
, Hoofdstuk 1 De sociaal werker als antropoloog
1.2 Culturele antropologie
Deze wetenschap is ontstaan rond de industriële revolutie (tijdens koloniale expansiedrift van
westerse landen). Groot-Brittannië was een van de machtigste landen ter wereld. Er werden veel
producten gemaakt die ook met winst verkocht moesten worden, maar door concurrentie
verbreedde Engeland haar markt. De meest zekere manier om gebieden als grondstoffenleverancier
en afzetgebied te gebruiken is zoveel mogelijk gebieden veroveren: kolonialisme.
Eerst werden kolonies alleen gebruikt als handelspost, maar na 1850 ging men zich bemoeien met
het bestuur zo kreeg je ook politieke invloed op het land.
Deze tweede periode van kolonisatie heet: modern imperialisme : 3 motieven : behoefte aan
grondstoffen, afzetmarkt en het opbouwen van een groot koloniaal rijk.
Europa liep voor wat betreft wetenschap, techniek en industrie soms werd er gedacht dat blanke
Europeanen superieur waren aan de “primitieve wilden”. Antropologen en anderen vonden dat ze
een taak hadden om in de rest van de wereld ook voor vooruitgang te zorgen.
1.3 cultuur
Culturele antropologie, 3 Latijnse woorden: kolere = cultuur, antropos = mens en logos =
wetenschap. Cultureel antropoloog ziet de mens als cultureel wezen.
- Cultuur verwijst naar het algemene patroon van menselijke activiteit en de symbolische
structuren die deze activiteit een zekere betekenis geven.
- Cultuur wordt gezien als alles wat door de samenleving wordt voortgebracht materieel,
immaterieel.
- Cultuur wordt gezien als ambacht, kunst, religie en wetenschap (literatuur en architectuur).
Cultuurdefinities
Er is niet 1 definitie van cultuur, maar wel een aantal kenmerken die overeenkomen:
Cultuur is aangeleerd: het wordt niet geërfd via genen, maar aangeleerd door de sociale
omgeving. Overal zijn omgangsregels anders. Cultuur is uiting van hoe wij betekenis geven
aan de wereld om ons heen (dit is nodig om de wereld te begrijpen) universele behoefte
van de mens. Leefregels zijn nodig omdat ze ons houvast geven en houden de groep bijeen.
Cultuur is aan verandering onderhevig: levensomstandigheden veranderen waardoor
leefregels, normen en waarden mee veranderen. De globaliserend wereld zorgt ook sterk
voor verandering. Creolisering van culturen: door wederzijdse beïnvloeding van culturen,
ontstaat een nieuwe samengesmolten cultuur. Bij veel migranten is dit het geval
transnationale identiteit: migranten met verschillende landen betrokken en loyaal zijn.
Cultuur is situationeel bepaald: als mens hoor je tot meerdere groepen, waarbij elke groep
een eigen cultuur heeft en verwacht dat je je gedrag aanpast aan de codes van de
verschillende subculturen: situationeel bepaald. Je bent cultureel gezien iemand anders in
verschillende situaties.
1.4 Veldwerk en participerende observatie
Napoleon Chagnon werkte drie jaar als cultureel antropoloog bij Yanomamö-indianen. Dit heet
veldwerk om de veroverende koloniale gebieden te verkennen werden antropologen het veld
ingestuurd. Deels omdat antropologen levenswijzen wilden vastleggen en deels omdat antropologen
wilde doordringen tot de wezenlijke of elementaire vormen van de instituties van de primitieve
mens. Dit was revolutionair.
Werk
Kijken door het oog van de ander
Floor Mokkink (student)
,Inhoud
Hoofdstuk 1 De sociaal werker als antropoloog.....................................................................................3
1.2 Culturele antropologie..................................................................................................................3
1.3 cultuur..........................................................................................................................................3
1.4 Veldwerk en participerende observatie........................................................................................3
1.5 Thick description en het wezen van de Ander..............................................................................4
1.6 veldwerk en outreachend werken................................................................................................5
1.7 Het structureel functionalisme.....................................................................................................5
1.8 Conflictsociologie..........................................................................................................................6
1.9 Symbolisch interactionisme..........................................................................................................7
Hoofdstuk 3 Netwerkbenadering, Eigen Krachtconferentie en de Indiaanse Peyote cult......................8
3.2 De netwerkbenadering.................................................................................................................8
3.3 De Eigen Kracht-conferentie.........................................................................................................8
3.4 Persoonlijke identiteit...................................................................................................................9
3.5 sociale identiteit.........................................................................................................................10
3.6 Eigen kracht als religieuze Peyote cult........................................................................................12
3.7 Eigen Kracht-conferentie als neo-tribe.......................................................................................13
3.8 Eigen Kracht-conferentie als repressieve overheid.....................................................................14
Hoofdstuk 4 Diagnose, het politieke lichaam en het overgangsritueel van Arnold van Gennep..........15
4.2 intake en diagnose......................................................................................................................15
4.3 Politieke lichaam.........................................................................................................................17
4.4 De actieve patiënt.......................................................................................................................18
4.5 medicalisering van de samenleving............................................................................................19
4.6 Diagnose en sociale acceptatie...................................................................................................19
Hoofdstuk 5 preventie, vrouwenhandel en het termietenorakel van de Azande.................................22
5.2 Signalering van vrouwenhandel..................................................................................................22
5.3 push- en pullfactoren van vrouwenhandel.................................................................................22
5.4 preventie....................................................................................................................................24
Divinatietechnieken..........................................................................................................................25
5.6 Betekenis en functie van divinatietechnieken............................................................................26
5.7 kritiek op het rationele preventiemodel.....................................................................................27
Hoofdstuk 6 armoedebestrijding, sociale ongelijkheid en sociaal werk als reinigingsrite....................28
6.2 Armoede in Nederland...............................................................................................................28
6.3 sociale ongelijkheid....................................................................................................................29
6.4 de culturele betekenis van armoede..........................................................................................31
, 6.5 armoedebestrijding als reinigingsritueel....................................................................................34
6.6 functie van armoede...................................................................................................................35
Hoofdstuk 7 mantelzorg, burn-outsamenleving en de Kula-ringen van de Trobrianders.....................37
7.2 mantelzorg..................................................................................................................................37
7.3 community care..........................................................................................................................37
7.4 ruil- en gifteconomie...................................................................................................................38
7.5 mantelzorg als totaal sociaal feit....................................................................................................39
7.6 mantelzorg als sociaal contact....................................................................................................42
7.7 burn-outsamenleving door mantelzorg......................................................................................43
, Hoofdstuk 1 De sociaal werker als antropoloog
1.2 Culturele antropologie
Deze wetenschap is ontstaan rond de industriële revolutie (tijdens koloniale expansiedrift van
westerse landen). Groot-Brittannië was een van de machtigste landen ter wereld. Er werden veel
producten gemaakt die ook met winst verkocht moesten worden, maar door concurrentie
verbreedde Engeland haar markt. De meest zekere manier om gebieden als grondstoffenleverancier
en afzetgebied te gebruiken is zoveel mogelijk gebieden veroveren: kolonialisme.
Eerst werden kolonies alleen gebruikt als handelspost, maar na 1850 ging men zich bemoeien met
het bestuur zo kreeg je ook politieke invloed op het land.
Deze tweede periode van kolonisatie heet: modern imperialisme : 3 motieven : behoefte aan
grondstoffen, afzetmarkt en het opbouwen van een groot koloniaal rijk.
Europa liep voor wat betreft wetenschap, techniek en industrie soms werd er gedacht dat blanke
Europeanen superieur waren aan de “primitieve wilden”. Antropologen en anderen vonden dat ze
een taak hadden om in de rest van de wereld ook voor vooruitgang te zorgen.
1.3 cultuur
Culturele antropologie, 3 Latijnse woorden: kolere = cultuur, antropos = mens en logos =
wetenschap. Cultureel antropoloog ziet de mens als cultureel wezen.
- Cultuur verwijst naar het algemene patroon van menselijke activiteit en de symbolische
structuren die deze activiteit een zekere betekenis geven.
- Cultuur wordt gezien als alles wat door de samenleving wordt voortgebracht materieel,
immaterieel.
- Cultuur wordt gezien als ambacht, kunst, religie en wetenschap (literatuur en architectuur).
Cultuurdefinities
Er is niet 1 definitie van cultuur, maar wel een aantal kenmerken die overeenkomen:
Cultuur is aangeleerd: het wordt niet geërfd via genen, maar aangeleerd door de sociale
omgeving. Overal zijn omgangsregels anders. Cultuur is uiting van hoe wij betekenis geven
aan de wereld om ons heen (dit is nodig om de wereld te begrijpen) universele behoefte
van de mens. Leefregels zijn nodig omdat ze ons houvast geven en houden de groep bijeen.
Cultuur is aan verandering onderhevig: levensomstandigheden veranderen waardoor
leefregels, normen en waarden mee veranderen. De globaliserend wereld zorgt ook sterk
voor verandering. Creolisering van culturen: door wederzijdse beïnvloeding van culturen,
ontstaat een nieuwe samengesmolten cultuur. Bij veel migranten is dit het geval
transnationale identiteit: migranten met verschillende landen betrokken en loyaal zijn.
Cultuur is situationeel bepaald: als mens hoor je tot meerdere groepen, waarbij elke groep
een eigen cultuur heeft en verwacht dat je je gedrag aanpast aan de codes van de
verschillende subculturen: situationeel bepaald. Je bent cultureel gezien iemand anders in
verschillende situaties.
1.4 Veldwerk en participerende observatie
Napoleon Chagnon werkte drie jaar als cultureel antropoloog bij Yanomamö-indianen. Dit heet
veldwerk om de veroverende koloniale gebieden te verkennen werden antropologen het veld
ingestuurd. Deels omdat antropologen levenswijzen wilden vastleggen en deels omdat antropologen
wilde doordringen tot de wezenlijke of elementaire vormen van de instituties van de primitieve
mens. Dit was revolutionair.
