Samenvatting klimaatvraagstukken (ak) - hoofdstuk 2 (vwo)

Klimaatvraagstukken
2.1 Woestijnaarde
Perm
 Perm  geologische periode van 300 – 250 miljoen jaar geleden.
 Door onderzoek naar fossielen- en gesteenteonderzoek
Sedimenten door diepzeeboring
veel informatie over de klimaten/platentektoniek van perm tot het
heden.

Alfred Wegener
 Alfred Wegener: alle continenten zaten aan elkaar vast.

Pangea Panthalassa




Laurazië Gondwana Oeroceaan



Afrika, Zuid-
Europa, Azië,
Amerika, Australië,
Noord-Amerika
Antarctica


 Wat de drijvende kracht achter de verplaatsing van de continenten
was wist Alfred Wegener niet.

Mid-oceanische ruggen
 In de jaren 50 van de vorige eeuw werd het volgende ontdekt:
o Er zijn veel mid-oceanische ruggen
o De gesteenten van mid-oceanische ruggen zijn veel jonger
dan de gesteenten op continenten.
o Het jongste gesteente ligt midden in de oceanen, het oudste
tegen de continenten aan  het gesteente in de oceanen
vernieuwt zichzelf steeds.  midden in de gebergten lopen
breuken waaruit magma uit het binnenste van de aarde naar
boven komt. = seafloor spreading

Aardplaten
 De aardkorst bestaat uit allemaal delen die bij mid-oceanische
ruggen uit elkaar drijven (soms met stukken continent).
 Als de oceanische platen aangroeien bij de mid-oceanische ruggen,
moeten ze ergens anders worden afgebroken om plaats te maken
voor de nieuwe aardkorst  plekken op aarde waar platen botsen,
een trog vormen en vernietigd worden.
 Stappenplan: convectiestromen

, Binnenste van de aarde is heet  warmte stijgt  stijgt naar
aardoppervlak (en koelt daarbij af)  koude daalt  daalt naar
kern.
Supercontinent
 Pangea: bijna overal hetzelfde klimaat, want veel continent ver van
de oceaan. Klimaat was droog  grootste deel van de aarde was
woestijngebied.
 Stappenplan: vermindering broeikasseffect
Veel water in ijskap Gondwana  lage zeespiegel  meer
gesteenten bloodgesteld aan verwering en erosie 
afbraakmateriaal door rivieren naar oceaan  flora en fauna kregen
meer voedingsstoffen en breidden uit  sterke plantengroei 
onttrekking co2 uit de atmosfeer (fotosynthese)  vermindering
broeikaseffect  afkoeling  gletsjers groeien  zeespiegel daalt
nog meer
 De zandlagen die door de wind werden afgezet, werden
samengedrukt tot zandsteen (nogsteeds herkenbaar).

Zout in Nederland
 In Nederland bevinden zich lagen zandsteen uit het Perm.  niet
zichtbaar, 4-5 km onder de grond.
 Nederland vormde woestijn van Engeland tot Polen, omgeven met
gebergten. Einde Perm: oceaan schoot uit, en dus Nederland
overstroomd.
 Gevormde binnenzee: water verdampte vanwege het droge klimaat.
Zoutconcentratie in het water werd zo steeds hoger. Zoutkristallen
vormden steenzoutlagen. Doordat de oceaan de binnenzee opnieuw
overspoelde, kon het proces zich een aantal malen herhalen  1km
dikke zoutsteenlaag in de bodem.
 Door de zoutlaag kan Nederland veel zout winnen: een van de
grootste zoutproducenten ter wereld.

Steenkool en aardgas in Nederland
 Periode voorafgaand aan het Perm (Carboon): Nederland op plek
van Suriname. Begroeiing was weelderig.
 Inkolingsproces
Afgestorven planten komen op zuurstofarm water van moerassen
terecht  vorming dikke veenlaag  ontbinden: ontstaat koolstof,
zuurstof, waterstof  bacteriën onttrekken het zuurstof en deze
gassen kunnen ook relatief makkelijk ontsnappen  koolstof blijft
over.
Dit proces gaat verder wanneer de plantenresten door dikke lagen
sedimenten worden bedekt en dieper in de aardkorst bij een hogere
temperatuur en een hogere druk worden samengeperst.
 Als de plantenresten met een goede laag bedekt worden, kunnen ze
niet zomaar naar de atmosfeer ontsnappen. De zoutlagen werden