Samenvatting Spelling - 4VWO (Nieuw Nederlands)

Nederlandse taal en literatuur 4VWO
Cursus  spelling

Paragraaf 1 – leestekens
Punt - Aan het einde van een zin
- Bij afkortingen, maar afkortingen die als woord worden
uitgesproken zonder punten
- Maten en gewichten zonder punt
Komma - Tussen onderdelen van opsommingen
Let op: geen komma plaatsen voor ‘en’
- Tussen twee persoonsvormen
- Voor of na een uitspreking of tussenwerpsel
- Voor en na een bijstelling
- (in lange zinnen) voor een voegwoord waarmee je de zin
begint, maar gebruik in korte samengestelde zinnen geen
komma
Puntkomma Een puntkomma betekent ‘en’
- Tussen zinnen die sterk met elkaar samenhangen
- Tussen delen van opsommingen, zeker als het om zinnen
gaat
Dubbele punt - Opsomming aankondigen
- Directe reden aankondigen
- Verklaring aankondigen
Let op: na een dubbele punt volgt geen hoofdletter, behalve bij de
directe reden, maar dan volgen er eerst nog aanhalingstekens
Aanhalingsteken - Bij een citaat
s - Bij een directe reden
Let goed op of de komma’s het vraagteken en het uitroepteken bij de
gesproken tekst horen of niet  dit bepaald of je ze tussen de
aanhalingstekens moet schrijven of niet.
Let op: bij het weergeven van gedachten gebruik je geen
aanhalingstekens
- Om aan te geven dat een woord een andere betekenis heeft
dan normaal
- Als je het woord zelf bedoelt en niet de betekenis
Vraagteken - Aan het eind van een letterlijk gestelde vraag
Let op: in de indirecte rede gebruik je geen vraagteken.
Uitroepteken - Aan het eind van een zin met een bevel of uitroep
Let op: nooit meer dan één uitroepteken.
Haakjes - Informatie die je geeft als toelichting, uitleg of voorbeeld
Beletselteken Het beletselteken zijn drie puntjes
- Aan het einde van een zin die niet af is, de puntjes
suggereren iets
- Om onvolledige citaten aan te duiden, zet er dan haakjes om

, Paragraaf 2 – hoofdletters
Zo gebruik je hoofdletters:
- Aan het begin van een zin
Let op: als de zin met een apostrof begint, krijgt het tweede woord een hoofdletter.
- Bij persoonsnamen
Als bij een achternaam met voorvoegsels geen voornaam of voorletter staat, schrijf je
heet eerste voorvoegsel met een hoofdletter, anders met een kleine letter.
- Bij namen van verenigingen, instellingen, bedrijven of diensten
- Bij aardrijkskundige namen en namen van merken, historische gebeurtenissen,
straten, hemellichamen, gebouwen, feestdagen en bij titels van boeken en films
Met een kleine letter schrijf je namen van:
- Soorten
- Historische periodes
- Afleidingen van feestdagen
- Maanden
- Dagen
- Jaargetijden
- Windstreken
- Religies en afleidingen daarvan

Paragraaf 3 – meervoudsvorming
Meervoud op -s - Schrijf de -s aan het woord vast als de uitspraak correct
blijft
- Schrijf om uitspraakproblemen te voorkomen ‘s
 Bij afkortingen
 In woorden die eindigen op a, i, o, u, y  maar:
uitzondering als er geen uitspraakprobleem is
Meervoud op -en - Schrijf -en aan het woord vast
Let op:
 Klinkerweglating
 Medeklinkerverandering
 Medeklinkerverdubbeling  maar: als een woord
eindigt op een onbeklemtoonde -ik, -es, of -et,
verdubbelt de laatste medeklinker niet
 Klemtoon op -ie  meervoud met -ën
 Klemtoon niet op -ie  meervoud met -n
Meervoud op -s of -en Woorden op -ee hebben soms een meervoud op -s en soms een
meervoud op -en. In het eerste geval schrijf je de -s gewoon aan
het woord vast. In het tweede geval komt er een trema op de -e
van de uitgang  dus de laatste -e
Vreemde meervouden Oorspronkelijke Latijnse woorden hebben soms twee
meervoudsvormen:
- Dosis  doses of dosissen
- Museum  musea of museums
- Datum  data of datums
Maar: medium  media en medicus  medici.




Paragraaf 4 – tussenklanken in samenstellingen