Colleges Methodologie
Inhoudsopgave
College 1; Introductiecollege (week 36).............................................................................................7
Contactgegevens docenten;..............................................................................................................7
Emmelyn Croes..............................................................................................................................7
Sara Pabian....................................................................................................................................7
Algemene informatie.........................................................................................................................7
PowerPoints van de colleges..............................................................................................................7
Hoorcolleges.......................................................................................................................................7
Werkcolleges......................................................................................................................................7
Q&A (elke donderdag 10:45-11:45)....................................................................................................7
Literatuur...........................................................................................................................................7
Toetsing.............................................................................................................................................8
Midterm week 42...........................................................................................................................8
Tentamen in week 50 of 51............................................................................................................8
Individuele opdracht......................................................................................................................8
Wetenschappelijk onderzoek............................................................................................................8
Wetenschappelijk onderzoekers;........................................................................................................8
Aanleiding onderzoek.........................................................................................................................8
Wat is wetenschappelijk onderzoek?.................................................................................................8
Wanneer geloven we een verklaring?................................................................................................9
De verschillen tussen wetenschappelijke en alledaagse kennis..........................................................9
Wetenschappelijke kennis.............................................................................................................9
Alledaagse kennis...........................................................................................................................9
De overeenkomsten alledaagse en wetenschappelijke kennis...........................................................9
De verschillen tussen wetenschappelijk en journalistiek onderzoek...................................................9
Proefpersonenpool..........................................................................................................................10
College 2 (W37); Experimentele methodes – Basisstappen.............................................................10
Introductie onderwerp....................................................................................................................10
Wetenschappelijke theorie...............................................................................................................10
Experimentele methodes................................................................................................................10
Wat is een experiment?....................................................................................................................10
Voorbeelden: opstellen experiment............................................................................................11
Makkelijk voorbeeld; experiment in stappen:..............................................................................11
Experimenteel onderzoek: variabelen.............................................................................................11
De vraagstelling van een experimenteel experiment........................................................................11
Betekenis variabele:.....................................................................................................................11
Voorbeeld variabelen (zie ook studiesteunvragen methodologie)..............................................12
De controlegroep (referentiegroep/vergelijkingsgroep):.................................................................12
Cognitieve dissonantie....................................................................................................................12
Onderzoeksvragen en hypothesen..................................................................................................12
Onderzoeksvragen............................................................................................................................12
Hypothesen......................................................................................................................................13
1
, Wanneer kiezen we voor het experiment?.......................................................................................13
De voorwaarden voor causaliteit:....................................................................................................13
2. Tijdsvolgorde: X gaat vooraf aan Y...............................................................................................13
3. Geen schijnbaar causaal verband.................................................................................................13
4. Correlationeel verband (een associatief verband/samenhang)....................................................14
Operationaliseren............................................................................................................................14
Stappenplan operationaliseren....................................................................................................14
Meetniveaus....................................................................................................................................14
Nominaal meetniveau:.....................................................................................................................15
Ordinaal meetniveau:.......................................................................................................................15
Interval meetniveau:........................................................................................................................15
Ratio:................................................................................................................................................15
College 3 (w38): Empirische cyclus en ethiek...................................................................................15
De empirische cyclus (5 fases als je empirisch onderzoek doet).......................................................15
Uitleg empirische cyclus...................................................................................................................15
1) Observatie................................................................................................................................16
2) Inductie....................................................................................................................................16
3) Deductie...................................................................................................................................16
4) Toetsen....................................................................................................................................16
5) Evaluatie: reflectie op je onderzoeksbevindingen...................................................................17
Drie soorten hypotheses.................................................................................................................17
1. Universeel-deterministische hypothese........................................................................................17
2. Deterministische existentiehypothese..........................................................................................18
3. Probabilistische hypothese (komt het meest voor).......................................................................18
De kernpunten van de empirische cyclus.........................................................................................18
Ethiek..............................................................................................................................................18
Onethisch.........................................................................................................................................18
Ethische problemen:.........................................................................................................................18
Informed consent.............................................................................................................................19
Deugden van een goede onderzoeker..............................................................................................19
Belangrijke deugden:...................................................................................................................19
College 4 (Week 39): Validiteit........................................................................................................19
Kansberekening:...............................................................................................................................19
Alpha en beta fouten.......................................................................................................................20
De beta-fout:....................................................................................................................................20
Hoe groot is de kans op een beta-fout.........................................................................................20
Alpha-fout........................................................................................................................................20
Hoe groot is de kans op een alpha-fout?.....................................................................................20
Validiteit..........................................................................................................................................20
Verschillende soorten validiteit........................................................................................................20
De interne validiteit..........................................................................................................................20
Bedreigingen van de interne validiteit.........................................................................................21
(zie reader daar staat het uitgebreid in, reader moet je leren op toets)......................................21
Constructvaliditeit............................................................................................................................22
Bedreigingen van de constructvaliditeit.......................................................................................22
Het Hawthorne effect.......................................................................................................................23
Plafond-en bodem effect (op zichzelf staande bedreiging, niet extern/intern/construct)................23
2
, Externe validiteit..............................................................................................................................23
Populatie......................................................................................................................................23
Trekken van steekproef...............................................................................................................23
Gelegenheidssteekproef...................................................................................................................23
Vormen van steekproeftrekking:.................................................................................................23
Random sampling (kans steekproeven).......................................................................................24
Generaliseren naar vs. generaliseren over.......................................................................................24
LET OP: IN HET BOEK HFD 8 GAAT HET OVER SAMPLING, MAAR DAAR WORDT QUOTA SAMPLING
NIET ALS RANDOM GEDEFINEERD, DAT IS DUS FOUT!!! HOUD COLLEGESLIDES EN READER AAN....24
College (Week 40): Betrouwbaarheid..............................................................................................25
Externe validiteit..............................................................................................................................25
Generaliseren naar en generaliseren over........................................................................................25
Ecologische validiteit........................................................................................................................25
Voorbeelden hypotheses.................................................................................................................25
Nulhypothese...................................................................................................................................25
Eenzijdige hypothese........................................................................................................................25
Tweezijdige hypothese.....................................................................................................................26
Betrouwbaarheid............................................................................................................................26
Betrouwbaarheid – stabiliteit...........................................................................................................26
Betrouwbaarheid - homogeniteit.....................................................................................................26
Betrouwbaarheid.............................................................................................................................26
Stabiliteit......................................................................................................................................27
Homogeniteit:..............................................................................................................................27
Betrouwbaarheid en validiteit..........................................................................................................27
Interne consistentie..........................................................................................................................27
Kortom............................................................................................................................................28
Onderzoeksvragen...........................................................................................................................28
Geschikt voor experimentele methode en waarom:.........................................................................28
Causale relaties................................................................................................................................28
Zuiver experiment vs. Quasi-experiment..........................................................................................28
Zuiver experiment........................................................................................................................28
Quasi-experiment........................................................................................................................28
Experiment...................................................................................................................................28
Op tentamen, leer het goed, zie VB W40.........................................................................................29
College (week 41): Experimentele methodes: Onderzoeksontwerpen.............................................29
Midterm...........................................................................................................................................29
Wanneer kies je voor een experiment?............................................................................................29
Causale relaties............................................................................................................................29
Het experimenteel ontwerp (1)........................................................................................................30
Drie soorten ontwerpen..................................................................................................................30
Zuiver experiment.............................................................................................................................30
Quasi experiment.............................................................................................................................30
Pre-experiment.................................................................................................................................30
Onderzoeksontwerpen....................................................................................................................31
One-shot-case-ontwerp....................................................................................................................31
Eén-groep-voortoets-natoets-ontwerp.............................................................................................31
Voortoets-natoets-controlegroep-ontwerp......................................................................................31
3
, De controlegroep hoeft niet altijd een groep te zijn waarbij je niets doet!.......................................32
Zijn er bezwaren tegen een voormeting?.........................................................................................32
Een natoets-controlegroep-ontwerp...............................................................................................32
Het Solomon-vier-groepen-ontwerp................................................................................................32
Factoriële ontwerpen......................................................................................................................33
2x2 factorieel natoets-controlegroep-ontwerp................................................................................33
Hoofd- en interactie-effecten van het 2x2 factorieel natoets-controlegroep ontwerp...............33
Grote tip: als je twijfelt of er een interactie-effect is: ga het tekenen!.............................................36
Samenvattend..................................................................................................................................36
Onafhankelijke groepen ontwerp....................................................................................................36
Wanneer gebruik je dit ontwerp?................................................................................................36
Afhankelijke groepen ontwerp........................................................................................................36
Wat is counterbalacing?...............................................................................................................37
Vragenuurtje voor tentamen...........................................................................................................37
College (week 44):...........................................................................................................................37
Kwantitatieve onderzoek..................................................................................................................37
Kwalitatief onderzoek.......................................................................................................................37
Experimenteel onderzoek.................................................................................................................37
Niet-experimenteel onderzoek.........................................................................................................38
Wat is kwalitatief onderzoek?..........................................................................................................38
Wanneer kies je voor een kwalitatief onderzoek?............................................................................38
Voordelen van kwalitatief onderzoek:..............................................................................................38
Nadelen van kwalitatief onderzoek..................................................................................................38
Je gaat met kwalitatief onderzoek beschrijven (beschrijvende vragen).......................................38
Met kwalitatief onderzoek ga je ook verklaren (verklarende vragen)..........................................39
Voorbeelden van onderzoeksvragen die je zou kunnen beantwoorden met kwalitatief
onderzoek....................................................................................................................................39
Voorbeeld van experimenteel onderzoek.........................................................................................39
Voorbeeld van niet-experimenteel onderzoek..................................................................................39
Onderzoeker-deelnemer relatie in kwalitatief onderzoek.................................................................39
Methodes voor observeren en luisteren...........................................................................................40
Interview – kenmerken....................................................................................................................40
Voorbeeld interview.........................................................................................................................41
Wanneer gebruik je een interview?..................................................................................................41
Wanneer kan je beter geen interview doen?....................................................................................41
Respondenten – interview................................................................................................................41
Het verwerken van kwalitatieve data...............................................................................................42
Focusgroepen – kenmerken.............................................................................................................42
Hoeveel respondenten in een focusgroep gesprek?.........................................................................43
Setting, structuur, werkvormen........................................................................................................43
De betrouwbaarheid........................................................................................................................44
Interviewer/moderator................................................................................................................44
Meetinstrument...........................................................................................................................44
Onderzoeksomgeving..................................................................................................................44
Validiteit...........................................................................................................................................44
Validiteit van interviewer/moderator verhogen..........................................................................44
Meetinstrument...........................................................................................................................44
4
Inhoudsopgave
College 1; Introductiecollege (week 36).............................................................................................7
Contactgegevens docenten;..............................................................................................................7
Emmelyn Croes..............................................................................................................................7
Sara Pabian....................................................................................................................................7
Algemene informatie.........................................................................................................................7
PowerPoints van de colleges..............................................................................................................7
Hoorcolleges.......................................................................................................................................7
Werkcolleges......................................................................................................................................7
Q&A (elke donderdag 10:45-11:45)....................................................................................................7
Literatuur...........................................................................................................................................7
Toetsing.............................................................................................................................................8
Midterm week 42...........................................................................................................................8
Tentamen in week 50 of 51............................................................................................................8
Individuele opdracht......................................................................................................................8
Wetenschappelijk onderzoek............................................................................................................8
Wetenschappelijk onderzoekers;........................................................................................................8
Aanleiding onderzoek.........................................................................................................................8
Wat is wetenschappelijk onderzoek?.................................................................................................8
Wanneer geloven we een verklaring?................................................................................................9
De verschillen tussen wetenschappelijke en alledaagse kennis..........................................................9
Wetenschappelijke kennis.............................................................................................................9
Alledaagse kennis...........................................................................................................................9
De overeenkomsten alledaagse en wetenschappelijke kennis...........................................................9
De verschillen tussen wetenschappelijk en journalistiek onderzoek...................................................9
Proefpersonenpool..........................................................................................................................10
College 2 (W37); Experimentele methodes – Basisstappen.............................................................10
Introductie onderwerp....................................................................................................................10
Wetenschappelijke theorie...............................................................................................................10
Experimentele methodes................................................................................................................10
Wat is een experiment?....................................................................................................................10
Voorbeelden: opstellen experiment............................................................................................11
Makkelijk voorbeeld; experiment in stappen:..............................................................................11
Experimenteel onderzoek: variabelen.............................................................................................11
De vraagstelling van een experimenteel experiment........................................................................11
Betekenis variabele:.....................................................................................................................11
Voorbeeld variabelen (zie ook studiesteunvragen methodologie)..............................................12
De controlegroep (referentiegroep/vergelijkingsgroep):.................................................................12
Cognitieve dissonantie....................................................................................................................12
Onderzoeksvragen en hypothesen..................................................................................................12
Onderzoeksvragen............................................................................................................................12
Hypothesen......................................................................................................................................13
1
, Wanneer kiezen we voor het experiment?.......................................................................................13
De voorwaarden voor causaliteit:....................................................................................................13
2. Tijdsvolgorde: X gaat vooraf aan Y...............................................................................................13
3. Geen schijnbaar causaal verband.................................................................................................13
4. Correlationeel verband (een associatief verband/samenhang)....................................................14
Operationaliseren............................................................................................................................14
Stappenplan operationaliseren....................................................................................................14
Meetniveaus....................................................................................................................................14
Nominaal meetniveau:.....................................................................................................................15
Ordinaal meetniveau:.......................................................................................................................15
Interval meetniveau:........................................................................................................................15
Ratio:................................................................................................................................................15
College 3 (w38): Empirische cyclus en ethiek...................................................................................15
De empirische cyclus (5 fases als je empirisch onderzoek doet).......................................................15
Uitleg empirische cyclus...................................................................................................................15
1) Observatie................................................................................................................................16
2) Inductie....................................................................................................................................16
3) Deductie...................................................................................................................................16
4) Toetsen....................................................................................................................................16
5) Evaluatie: reflectie op je onderzoeksbevindingen...................................................................17
Drie soorten hypotheses.................................................................................................................17
1. Universeel-deterministische hypothese........................................................................................17
2. Deterministische existentiehypothese..........................................................................................18
3. Probabilistische hypothese (komt het meest voor).......................................................................18
De kernpunten van de empirische cyclus.........................................................................................18
Ethiek..............................................................................................................................................18
Onethisch.........................................................................................................................................18
Ethische problemen:.........................................................................................................................18
Informed consent.............................................................................................................................19
Deugden van een goede onderzoeker..............................................................................................19
Belangrijke deugden:...................................................................................................................19
College 4 (Week 39): Validiteit........................................................................................................19
Kansberekening:...............................................................................................................................19
Alpha en beta fouten.......................................................................................................................20
De beta-fout:....................................................................................................................................20
Hoe groot is de kans op een beta-fout.........................................................................................20
Alpha-fout........................................................................................................................................20
Hoe groot is de kans op een alpha-fout?.....................................................................................20
Validiteit..........................................................................................................................................20
Verschillende soorten validiteit........................................................................................................20
De interne validiteit..........................................................................................................................20
Bedreigingen van de interne validiteit.........................................................................................21
(zie reader daar staat het uitgebreid in, reader moet je leren op toets)......................................21
Constructvaliditeit............................................................................................................................22
Bedreigingen van de constructvaliditeit.......................................................................................22
Het Hawthorne effect.......................................................................................................................23
Plafond-en bodem effect (op zichzelf staande bedreiging, niet extern/intern/construct)................23
2
, Externe validiteit..............................................................................................................................23
Populatie......................................................................................................................................23
Trekken van steekproef...............................................................................................................23
Gelegenheidssteekproef...................................................................................................................23
Vormen van steekproeftrekking:.................................................................................................23
Random sampling (kans steekproeven).......................................................................................24
Generaliseren naar vs. generaliseren over.......................................................................................24
LET OP: IN HET BOEK HFD 8 GAAT HET OVER SAMPLING, MAAR DAAR WORDT QUOTA SAMPLING
NIET ALS RANDOM GEDEFINEERD, DAT IS DUS FOUT!!! HOUD COLLEGESLIDES EN READER AAN....24
College (Week 40): Betrouwbaarheid..............................................................................................25
Externe validiteit..............................................................................................................................25
Generaliseren naar en generaliseren over........................................................................................25
Ecologische validiteit........................................................................................................................25
Voorbeelden hypotheses.................................................................................................................25
Nulhypothese...................................................................................................................................25
Eenzijdige hypothese........................................................................................................................25
Tweezijdige hypothese.....................................................................................................................26
Betrouwbaarheid............................................................................................................................26
Betrouwbaarheid – stabiliteit...........................................................................................................26
Betrouwbaarheid - homogeniteit.....................................................................................................26
Betrouwbaarheid.............................................................................................................................26
Stabiliteit......................................................................................................................................27
Homogeniteit:..............................................................................................................................27
Betrouwbaarheid en validiteit..........................................................................................................27
Interne consistentie..........................................................................................................................27
Kortom............................................................................................................................................28
Onderzoeksvragen...........................................................................................................................28
Geschikt voor experimentele methode en waarom:.........................................................................28
Causale relaties................................................................................................................................28
Zuiver experiment vs. Quasi-experiment..........................................................................................28
Zuiver experiment........................................................................................................................28
Quasi-experiment........................................................................................................................28
Experiment...................................................................................................................................28
Op tentamen, leer het goed, zie VB W40.........................................................................................29
College (week 41): Experimentele methodes: Onderzoeksontwerpen.............................................29
Midterm...........................................................................................................................................29
Wanneer kies je voor een experiment?............................................................................................29
Causale relaties............................................................................................................................29
Het experimenteel ontwerp (1)........................................................................................................30
Drie soorten ontwerpen..................................................................................................................30
Zuiver experiment.............................................................................................................................30
Quasi experiment.............................................................................................................................30
Pre-experiment.................................................................................................................................30
Onderzoeksontwerpen....................................................................................................................31
One-shot-case-ontwerp....................................................................................................................31
Eén-groep-voortoets-natoets-ontwerp.............................................................................................31
Voortoets-natoets-controlegroep-ontwerp......................................................................................31
3
, De controlegroep hoeft niet altijd een groep te zijn waarbij je niets doet!.......................................32
Zijn er bezwaren tegen een voormeting?.........................................................................................32
Een natoets-controlegroep-ontwerp...............................................................................................32
Het Solomon-vier-groepen-ontwerp................................................................................................32
Factoriële ontwerpen......................................................................................................................33
2x2 factorieel natoets-controlegroep-ontwerp................................................................................33
Hoofd- en interactie-effecten van het 2x2 factorieel natoets-controlegroep ontwerp...............33
Grote tip: als je twijfelt of er een interactie-effect is: ga het tekenen!.............................................36
Samenvattend..................................................................................................................................36
Onafhankelijke groepen ontwerp....................................................................................................36
Wanneer gebruik je dit ontwerp?................................................................................................36
Afhankelijke groepen ontwerp........................................................................................................36
Wat is counterbalacing?...............................................................................................................37
Vragenuurtje voor tentamen...........................................................................................................37
College (week 44):...........................................................................................................................37
Kwantitatieve onderzoek..................................................................................................................37
Kwalitatief onderzoek.......................................................................................................................37
Experimenteel onderzoek.................................................................................................................37
Niet-experimenteel onderzoek.........................................................................................................38
Wat is kwalitatief onderzoek?..........................................................................................................38
Wanneer kies je voor een kwalitatief onderzoek?............................................................................38
Voordelen van kwalitatief onderzoek:..............................................................................................38
Nadelen van kwalitatief onderzoek..................................................................................................38
Je gaat met kwalitatief onderzoek beschrijven (beschrijvende vragen).......................................38
Met kwalitatief onderzoek ga je ook verklaren (verklarende vragen)..........................................39
Voorbeelden van onderzoeksvragen die je zou kunnen beantwoorden met kwalitatief
onderzoek....................................................................................................................................39
Voorbeeld van experimenteel onderzoek.........................................................................................39
Voorbeeld van niet-experimenteel onderzoek..................................................................................39
Onderzoeker-deelnemer relatie in kwalitatief onderzoek.................................................................39
Methodes voor observeren en luisteren...........................................................................................40
Interview – kenmerken....................................................................................................................40
Voorbeeld interview.........................................................................................................................41
Wanneer gebruik je een interview?..................................................................................................41
Wanneer kan je beter geen interview doen?....................................................................................41
Respondenten – interview................................................................................................................41
Het verwerken van kwalitatieve data...............................................................................................42
Focusgroepen – kenmerken.............................................................................................................42
Hoeveel respondenten in een focusgroep gesprek?.........................................................................43
Setting, structuur, werkvormen........................................................................................................43
De betrouwbaarheid........................................................................................................................44
Interviewer/moderator................................................................................................................44
Meetinstrument...........................................................................................................................44
Onderzoeksomgeving..................................................................................................................44
Validiteit...........................................................................................................................................44
Validiteit van interviewer/moderator verhogen..........................................................................44
Meetinstrument...........................................................................................................................44
4
