,Inleiding in de pedagogiek
Les 1: Introductie
Geschiedenis van de pedagogiek
Opvoeden gaat niet alleen over ouders, die echter wel meestal de meest directe link zijn van
de kinderen. Het gaat ook om functies, leerkrachten, begeleiders, etc.
→ Pedagogiek richt zich op:
- Het opvoeden: opvoeders, begeleiders, leerkrachten
- Het opgroeien: kinderen, adolescenten, (jong-)volwassenen
→ Hoe groeien kinderen op en waar ligt het allemaal aan?
- Stoornissen
- Gedrag
- Intelligentie
● De eerste beroemde pedagogen waren eigenlijk filosofen.
- John Locke (1632-1704)
- Jean-Jacques Rousseau (1712-1778)
● Pedagogiek als wetenschap bestaat pas ~100 jaar
- Rommert Casimir eerste professor Pedagogiek (1918) aan Universiteit Leiden
- Menswetenschappen, filosofie
● Pedagogiek
“Zo kan het ontstaan van de pedagogiek als academische discipline worden gezien als een
behoefte om de ontwikkeling van kinderen te begrijpen en hen te begeleiden tot goed
functionerende volwassenen.”
- (Opvoeding in het hedendaagse gezin, blz 16)
1
, ● Child study
Rond de 19de eeuw kwamen er verbeteringen in de volksgezondheid door hygiëne en
medische kennis. Hierdoor daalde het zuigelingensterfte.
- Mensen dronken niet zomaar het water waarin ze bijvoorbeeld zwommen.
Als gevolg van minder zuigelingensterfte konden mensen meer stilstaan bij het bestuderen
van kinderen.
±1880-1920: Child Study Movement
- Toenemende interesse in ontwikkeling van kinderen
- Informatie verzamelen
- Informatie delen (congressen)
→ Ervoor lag de belangstelling meer om hoe je het kind in leven kon houden.
- Des tijds werden er bijvoorbeeld vragenlijsten afgenomen.
→ Waar zijn kinderen bang voor?
→ Destijds was de informatie nog helemaal nieuw, omdat er nog nooit eerder
naar was gevraagd.
→ G. Stanley Hall (1846-1924)
- Amerikaans psycholoog
● Mental Hygiene Movement (begin 20ste eeuw)
- Kwam voort uit kennis hygiënisten
- Algemene interesse voor mentale gezondheid
- “Mental hygiene” begint bij vroege jeugd
- Liever voorkomen dan genezen: aandacht voor ontwikkeling kinderen
Als gevold op de medische kennis van de 19de eeuw begonnen mensen zich af te vragen of
het mogelijk was om je geest schoon/gezond kon houden.
Zo werd er geconcludeerd dat als je begint in de kindertijd dat je daarmee problemen in de
toekomst kan voorkomen.
2
, ● Misverstand: pedagogiek is objectief want empirisch
→ Pedagogiek is niet objectief (zelfs als het empirisch is).
- Normatief: We handelen vanuit een visie of idee over wat wenselijk is in de
opvoeding
- Wanneer is iets goed genoeg? (opvoeding, ouder, pedagoog)
→ Subjectief!
- Achtergrond onderzoeker veroorzaakt subjectiviteit
- Ideeën over opvoeding veranderen
- Opvoeders wegen normen en waarden mee
● Pedagogiek als hedendaagse wetenschap
- Beschrijven van gedrag → verklaren van gedrag → Verhalen naar handelen
- We zien iets → Waar komt het vandaan (vragen stellen en onderzoeken) →
Toepassing in de praktijk: wat werkt het beste?
Voorbeeld:
- Beschrijven van gedrag
Veel baby’s willen niet gaan slapen als je
ze in bed legt, ze blijven huilen.
- Verklaren van gedrag: theorie
→ Theorie 1 (leertheorie):
Ze hebben nog niet geleerd om stil te zijn
en te gaan slapen.
→ Theorie 2 (gehechtheidstheorie):
Ze zijn vanuit een overlevingsinstinct liever
niet alleen.
- Verklaren van gedrag: onderzoek
→ Observeer (meet) de reactie van ouders
op huilen en observeer (meet) de reactie van het kind.
→ Resultaat: reageren op huilen zorgt voor afname huilen.
Kun je met de juiste opvoeding of het juiste onderwijs ieder kind naar wens vormen?
3
Les 1: Introductie
Geschiedenis van de pedagogiek
Opvoeden gaat niet alleen over ouders, die echter wel meestal de meest directe link zijn van
de kinderen. Het gaat ook om functies, leerkrachten, begeleiders, etc.
→ Pedagogiek richt zich op:
- Het opvoeden: opvoeders, begeleiders, leerkrachten
- Het opgroeien: kinderen, adolescenten, (jong-)volwassenen
→ Hoe groeien kinderen op en waar ligt het allemaal aan?
- Stoornissen
- Gedrag
- Intelligentie
● De eerste beroemde pedagogen waren eigenlijk filosofen.
- John Locke (1632-1704)
- Jean-Jacques Rousseau (1712-1778)
● Pedagogiek als wetenschap bestaat pas ~100 jaar
- Rommert Casimir eerste professor Pedagogiek (1918) aan Universiteit Leiden
- Menswetenschappen, filosofie
● Pedagogiek
“Zo kan het ontstaan van de pedagogiek als academische discipline worden gezien als een
behoefte om de ontwikkeling van kinderen te begrijpen en hen te begeleiden tot goed
functionerende volwassenen.”
- (Opvoeding in het hedendaagse gezin, blz 16)
1
, ● Child study
Rond de 19de eeuw kwamen er verbeteringen in de volksgezondheid door hygiëne en
medische kennis. Hierdoor daalde het zuigelingensterfte.
- Mensen dronken niet zomaar het water waarin ze bijvoorbeeld zwommen.
Als gevolg van minder zuigelingensterfte konden mensen meer stilstaan bij het bestuderen
van kinderen.
±1880-1920: Child Study Movement
- Toenemende interesse in ontwikkeling van kinderen
- Informatie verzamelen
- Informatie delen (congressen)
→ Ervoor lag de belangstelling meer om hoe je het kind in leven kon houden.
- Des tijds werden er bijvoorbeeld vragenlijsten afgenomen.
→ Waar zijn kinderen bang voor?
→ Destijds was de informatie nog helemaal nieuw, omdat er nog nooit eerder
naar was gevraagd.
→ G. Stanley Hall (1846-1924)
- Amerikaans psycholoog
● Mental Hygiene Movement (begin 20ste eeuw)
- Kwam voort uit kennis hygiënisten
- Algemene interesse voor mentale gezondheid
- “Mental hygiene” begint bij vroege jeugd
- Liever voorkomen dan genezen: aandacht voor ontwikkeling kinderen
Als gevold op de medische kennis van de 19de eeuw begonnen mensen zich af te vragen of
het mogelijk was om je geest schoon/gezond kon houden.
Zo werd er geconcludeerd dat als je begint in de kindertijd dat je daarmee problemen in de
toekomst kan voorkomen.
2
, ● Misverstand: pedagogiek is objectief want empirisch
→ Pedagogiek is niet objectief (zelfs als het empirisch is).
- Normatief: We handelen vanuit een visie of idee over wat wenselijk is in de
opvoeding
- Wanneer is iets goed genoeg? (opvoeding, ouder, pedagoog)
→ Subjectief!
- Achtergrond onderzoeker veroorzaakt subjectiviteit
- Ideeën over opvoeding veranderen
- Opvoeders wegen normen en waarden mee
● Pedagogiek als hedendaagse wetenschap
- Beschrijven van gedrag → verklaren van gedrag → Verhalen naar handelen
- We zien iets → Waar komt het vandaan (vragen stellen en onderzoeken) →
Toepassing in de praktijk: wat werkt het beste?
Voorbeeld:
- Beschrijven van gedrag
Veel baby’s willen niet gaan slapen als je
ze in bed legt, ze blijven huilen.
- Verklaren van gedrag: theorie
→ Theorie 1 (leertheorie):
Ze hebben nog niet geleerd om stil te zijn
en te gaan slapen.
→ Theorie 2 (gehechtheidstheorie):
Ze zijn vanuit een overlevingsinstinct liever
niet alleen.
- Verklaren van gedrag: onderzoek
→ Observeer (meet) de reactie van ouders
op huilen en observeer (meet) de reactie van het kind.
→ Resultaat: reageren op huilen zorgt voor afname huilen.
Kun je met de juiste opvoeding of het juiste onderwijs ieder kind naar wens vormen?
3
