Interculturele Pedagogiek

,College 1: Kritische pedagogiek




●​ Waarom een kritische blik?
-​ De bestudering van (relaties met) mensen met verschillende culturele achtergronden
gaat inherent over perspectieven, manieren van kijken naar de wereld.
→ De vraag is welke perspectieven wel of niet aan bod komen en wel of niet
gewaardeerd worden in de maatschappij als geheel en in de universiteit en het
vakgebied van de pedagogiek in het bijzonder.
​ → Normen, waarden, etc.


●​ Kritische pedagogiek
-​ “Kritische pedagogiek (…) is eigenlijk vrij eenvoudig. Deze onderwijsbenadering
moedigt studenten (…) aan om kritisch na te denken over de maatschappij en de rol
die zij daarin spelen. Het doel? Hen leren om niet alleen vragen te stellen bij wat ze
leren, maar ook om na te denken over hoe ze positieve veranderingen in de wereld
kunnen realiseren.”
→ Actief bezig zijn met de inhoud


●​ Kritische vragen over de universiteit
-​ Welke kennis wordt (niet) geproduceerd?
-​ Welke kennis wordt (niet) overgedragen?
-​ Welke kennis wordt (niet) gewaardeerd?
-​ Wie is (niet) vertegenwoordigd in de lesstof?
-​ Wie zijn er (niet) in de collegezaal?
→ Zegt iets over het perspectief dat je wordt aangeleerd


●​ Neutraal
-​ Niet voor of tegen, onpartijdig, zonder voorkeur, afzijdig, onverschillig.
→ Onderwijs moet ‘neutraal’ en ‘objectief’ zijn
→ Het kan niet, alles wat je docent zegt, in de reader zet, de formulering, etc.
zijn allemaal keuzes die voortkomen uit wat ze belangrijk, interessant, etc.
vinden, dus het kan niet neutraal.
→ Er is nooit sprake van neutraliteit, maar het is goed om te herkennen
vanuit welk perspectief en context de informatie komt.




Interculturele pedagogiek​ ​ ​ ​ ​ ​ ​ ​ ​ 1

, ●​ Kabinet over onderwijs
-​ “We verwachten van leraren dat ze werken met onderwijsmethodes die bewezen
effectief zijn vanuit de wetenschap en de praktijk en verder politiek neutraal zijn.”
-​ “Burgerschapsonderwijs richt zich op de kernwaarden van de democratische
rechtsstaat: vrijheid, gelijkwaardigheid en solidariteit.”
-​ “Binnen de juridische kaders van de Grondwet worden stappen gezet om
onwenselijke en excessieve elementen als anti-democratisch en anti-rechtsstatelijk
onderwijs verder in te perken.”


●​ Positionaliteit
-​ Iemands persoonlijke geschiedenis, inclusief opvoeding, opleiding, en werk- en
leefomgeving die mede bepalen hoe iemand denkt en handelt.
→ De lens die je gebruikt om naar de wereld te kijken.


●​ Objectieve vs subjectieve kennis
-​ Objectief: als iets dat los staat van de waarneming of voorkeuren van individuen;
neutrale blik, feiten.
→ Maar in de praktijk valt dat soms tegen.
-​ Subjectief: iemands persoonlijke oordeel of zienswijze; niet neutraal, meningen ipv
feiten.
→ Maar deze kennis is wel waardevol.
→ Objectief is handig om ergens eens over te zijn subjectiviteit is beter voor het handelen
met mensen in situaties.


●​ Standpunttheorie
-​ Ieder standpunt (of beter: gezichtspunt) biedt een specifiek inzicht in de sociale
werkelijkheid.
-​ Ieder gezichtspunt bezitten unieke kenniswaarde. Ieder perspectief biedt een
andere kijk op de werkelijkheid.
-​ Een gezichtspunt is nooit neutraal maar ‘sociaal gesitueerd’.
→ Afhankelijk van de context
-​ Bewustzijn daarvan belangrijk voor interpretatie en conclusies




Interculturele pedagogiek​ ​ ​ ​ ​ ​ ​ ​ ​ 2

, ●​ Ideologische indoctrinatie
-​ Een ideologie is een coherente set ideeën en waarden over de wereld, de
maatschappij, en de rol van de mens daarin.
→ Pedagogiek is ideologie
→ Er zit een bepaald wereldbeeld achter
-​ Indoctrinatie: manipulatie door systematisch en eenzijdig onderwijzen van
aanvechtbare overtuigingen, met de bedoeling dat deze kritiekloos worden aanvaard,
tegenspraak wordt gestraft.
→ Opleiding is een vorm van indoctrinatie.


●​ Wie indoctrineert wie?




-​ In minderheid proberen ze tegen de stroom in te zwemmen om hun geluid te laten
horen vs iedereen die een andere mening hebben dan woke worden ‘opgegeten’.
→ Een verandering van de status quo wordt gezien als een ‘aanval’. Het zorgt altijd
voor rel, omdat er iets wordt veranderd voor sommige mensen die er ‘niets winnen’.


●​ Doris Lessing
-​ “Wat eigenlijk regelmatig tegen elk kind gezegd zou moeten worden, is zoiets als:
‘Je wordt geïndoctrineerd’. We hebben nog niet een onderwijssysteem ontwikkeld
dat niet een indoctrinatie systeem is. Het spijt ons, maar beter kunnen we het niet op
dit moment doen.
-​ Wat jou wordt geleerd is een uiting van vooroordelen en de keuzes van een
bepaalde tijd en cultuur. Een snelle blik op de geschiedenis toont hoe tijdelijk die
altijd zijn. Je wordt onderwezen door mensen die zich hebben kunnen aanpassen
aan het systeem dat door hun voorgangers is opgebouwd. Het is een systeem dat
zichzelf in stand houdt.”
→ Alle blauwe vissen zijn het systeem volgens Doris Lessing, zoals bij onderwijs.
→ Indoctrinatie is niet de minderheid die de meerderheid probeert te onderdrukken,
maar juist andersom.



Interculturele pedagogiek​ ​ ​ ​ ​ ​ ​ ​ ​ 3