Economie in Context 6vwo H18 samenvatting

18.1 Categoriale inkomensverdeling

 Categoriale inkomensverdeling = de verdeling v. het in een land verdiende inkomen in
arbeidsinkomens en vermogensinkomens

 Arbeidsinkomen
 Arbeidsinkomensquote bedrijven = totale loonsom bedrijven + toegerekend loon
zelfstandigen / netto toegevoegde waarde bedrijven × 100%

 Totale loonsom bedrijven = het totale door bedrijven aan werknemers betaalde
arbeidsinkomen
 Toegerekende beloning voor zelfstandigen = aantal arbeidsjaren zelfstandigen × gemiddelde
loon v. werknemers
 Netto toegevoegde waarde bedrijven = de productiewaarde in bedrijven = het totaal v. in de
bedrijven verdiende inkomens
 Arbeidsinkomensquote geeft dus aan hoeveel % v. het in bedrijven verdiende inkomen wordt
uitbetaald in de vorm v. arbeidsinkomen

 Netto toegevoegde productiewaarde in de bedrijven neemt toe als de verkoopprijzen
toenemen of als de arbeidsproductiviteit toeneemt
 Dus: de arbeidsinkomensquote stijgt als het reële arbeidsinkomen in de bedrijven sterker
toeneemt dan de stijging vd arbeidsproductiviteit

 Index reëel arbeidsinkomen = index arbeidsinkomen / index prijspeil × 100%
 Index arbeidsinkomensquote = index reëel arbeidsinkomen / index arbeidsproductiviteit ×
100%

 Vermogensinkomen
 Vermogensinkomens = inkomens uit bezittingen
 Vermogensinkomensquote bedrijven = vermogensinkomens bedrijven / netto toegevoegde
waarde bedrijven × 100%

 Winstquote = winstinkomen / bruto binnenlands product of inkomen × 100%

 Daling vd winstquote gepaard met stijging vd arbeidsinkomensquote
 Als reële arbeidskosten per werknemer meer toenemen dan arbeidsproductiviteit, daalt
immers winstmarge

 Gevolgen van veranderingen arbeidsinkomensquote en winstquote
 Veranderende categoriale inkomensverhoudingen hebben invloed op de soort en omvang vd
investeringen en het aantal arbeidsplaatsen
 In sectoren waar arbeidsinkomensquote sterk stijgt en winstquote sterk daalt, zijn volgende
ontwikkelingen zichtbaar:
 - dalen winst en winstverwachtingen leiden tot minder investeringen  groei v. aantal
arbeidsplaatsen neemt af
 - bedrijven kunnen failliet gaan als winsten omslaan in verliezen  aantal arbeidsplaatsen
daalt; ontslagen

,  - kredietwaardigheid neemt af  moeilijker om geld te lenen bij banken; investeringskansen
worden kleiner
 - gaat vooral om arbeidsbesparende diepte-investeringen; door toegenomen reële
arbeidskosten per werknemer worden arbeidskrachten vervangen door kapitaal
 - verplaatsing v. productie naar lagelonenlanden ( oftewel landen met lagere
arbeidsinkomensquote )

 Niveau vd arbeidsinkomensquote verschilt per bedrijfstak / sector
 Verschillen in verhouding vd inzet v. arbeid tegenover kapitaal
 Kapitaalintensieve sectoren relatief lage arbeidsinkomensquote


18.2 Inkomensbronnen en -verschillen

 Personele inkomensverdeling = de verdeling v. het in een land verdiende inkomen over
personen

 Primair inkomen
 Primaire inkomen = bruto arbeids- + vermogensinkomen
 Primaire personele inkomensverdeling = verdeling vd bruto arbeids- en vermogensinkomens
over personen

 Gemiddelde brutoloon per werknemer = totaal in jaar verdiende looninkomen / aantal
werknemers
 Modale inkomen = bruto-inkomen v. modale werknemer ( alleenverdiener met partner en 2
kinderen )
 Gemiddelde inkomen per inwoner = totaal in jaar verdiende inkomen ( = netto nationaal
inkomen tegen factorkosten ) / aantal inwoners

 Inkomensverschillen ontstaan door:
 - schaarste op de arbeidsmarkt
 - productiviteit en prestatie
 - opleiding en scholing
 - verantwoordelijkheid
 - leeftijd en ervaring
 - risico, zwaarte en (on)aangenaamheid v. het werk
 - aanleg/talent
 - vermogensbezit
 - wel of geen baan
 - wel of geen recht op uitkeringen/voorzieningen

 Secundair inkomen
 Totale bruto-inkomen = primair inkomen + ontvangen overdrachtsinkomens
 – belastingen op inkomen en premies = secundair / besteedbaar inkomen

 Overdrachtsinkomen = inkomen dat mensen zonder tegenprestatie vd overheid ontvangen,
omdat ze geen/onvoldoende inkomsten uit arbeid of vermogen hebben