Een literatuuronderzoek naar de samenhang van legale en
illegale handelsstromen en hun rol in georganiseerde
drugshandel wereldwijd
Isabelle Janssen
Studentnummer: 2883837
Bachelor criminologie
Vrije Universiteit Amsterdam
Aantal woorden: 1.902
1
, Inleiding
Door globalisering is de wereldwijde economie de afgelopen veertig jaar ingrijpend
veranderd. De verspreiding van technologie en ideeën heeft geresulteerd in ver ontwikkelde
handelsroutes en logistieke ketens (Jenner, 2011). Uit onderzoek van Sergi (2023) blijkt dat
moderne havens internationale export en import steeds sneller en goedkoper proberen te
krijgen. Deze ontwikkelingen versterken niet alleen de economische prestatie van landen,
maar ook de onderlinge verbondenheid (Jenner, 2011; Sergi, 2023).
Echter, een nadeel van deze systemen is de voedingsbodem die het vormt voor een
complex netwerk aan illegale markten. Een van de ernstigste problemen is de handel in drugs.
De illegale drugshandel bedreigt de internationale veiligheid en zorgt voor een groot
volksgezondheidsprobleem (Jenner, 2011). Door de Nederlandse douane werd in 2016 15.581
kilo cocaïne in beslag genomen, waarvan 13.000 kilo in de haven van Rotterdam (Eski, 2019).
De wereldwijde drugsmarkt levert ongeveer vijfhonderd miljard per jaar op (Chiang et al.,
2024).
Georganiseerde drugssmokkel wordt uitgevoerd door Drug Trafficking Organisations
(DTO’s). Deze organisaties zijn netwerken die zich kenmerken door dynamische en zeer
complexe activiteiten, planning, veerkracht en evolutie (Giommoni et al., 2016).
Drugsmokkelaars proberen hun winsten te maximaliseren en tegelijkertijd het risico op
onderschepping te minimaliseren (Zaitch, 2002; Giommoni et al., 2016). Daarom plannen zij
zorgvuldige, strategische routes (Hidalgo & Centeno, 2023). Vervoersmiddelen zoals
containers, vrachtwagens en commerciële scheepvaart worden gebruikt om drugs te verbergen
en te smokkelen (Zaitch, 2002; Chiang et al., 2024). Legale handelsstromen verwijzen naar
legitieme, grootschalige en economische infrastructuur die het verkeer van goederen door
belangrijke knooppunten mogelijk maakt (Eski, 2019; Sergi, 2023). Faciliterende factoren zijn
kenmerken of omstandigheden die de strategische keuzes van drugshandelaren sturen, doordat
de factoren helpen risico’s te beperken en winst te maximaliseren (Giommoni et al., 2016).
Cruciale logistieke knooppunten, zoals de havens van Rotterdam en Antwerpen, zijn
onmisbare plekken voor drugshandelaren. De Haven van Rotterdam is een van de
belangrijkste toegangspoorten voor cocaïne vanuit Zuid-America naar de Europese markt
(Zaitch, 2002). Een vaak genoemd argument is dat de enorme omvang en de efficiënte, snelle
afhandeling van het goederenverkeer het risico op onderschepping verlagen. Dit is wat de
infrastructuur geschikt maakt voor criminele handel (Eski, 2019; Zaitch, 2002). Een recent
voorbeeld hiervan, waarbij achtduizend kilo cocaïne verpakt in accupakketten via de haven
2