Sociologie
Woord vooraf
Sportwedstrijd —> regels kennen,
dus maatschappelijk veld —> regels kennen
Wanneer we meer weten over de sociale mechanisme van orde en stabiliteit, van conflict en
verandering, van ongelijkheid en macht, dan kunnen we met kennis van zaken het
samenlevingsgebeuren volgen.
Rode draad?: leidraad van een verhaal, in het handboek willen ze de verwordvenheden van de
sociologie onderbrengen in een samenhangend geheel en we doen dat vanuit een eigen kijk op de
drijvende krachten in de samenleving
2 drijvende krachten (uit de vele):
1. Aandacht voor gestructureerde gehelen —> groepen (gezin), organisaties (onderneming), instituties
(cultuurpatroon)
2. Het vraagstuk van de ongelijkheid (vooral het niveau van natiestaten bekijken)
Door het sociaal handelen van de mensen, brengen ze structuren tot stand (zoals hierboven: groepen,
organisaties, instituties). Die structuren veranderen voortdurend.
Magische driehoek van Berger en Luckmann (1966) : de interactie tussen handelen en structuren
wordt hierin geïllustreerd
Titel boek: het speelveld, de spelregels en de spelers
Waarom ook spelers?: de spelers maken ook deel uit van de machische driehoek
Leercompetenties stimuleren binnen dit handboek:
- kennis
- vaardigheden
- attitude Voor meer info hierover: Lees p. 15-16
,Deel 1: Sociologie, een wetenschap van de samenleving
Dit deel: eigen aard van de samenleving met bijzondere aandacht voor een aantal geselecteerde
spanningsvelden (tussen individu en samenleving, tussen mogelijkheden die de samenleving aan
haar leden biedt en de beperkingen die ze hun oplegt, tussen solidariteit en strijd en tussen gelijkheid
en ongelijkheid), we positioneren sociologie als wetenschap (definitie), de waarneming van de sociale
werkelijkheid (alledaags of wetenschappelijk)
1. Op ontdekkingstocht door een bekend gebied? (Over de eigen aard van de
samenleving)
Letterlijke betekenis sociologie = samenlevingskunde (socius en logos), we willen meer weten over de
mensen samenleven in allerhande sociale verbanden, wat kenmerken zijn van
samenlevingsverbanden en door welke wetmatigheden dat samenleven wordt gestuurd
1.1 een beeld van een titel
Spellen die we spelen = afspiegelingen van de manier waarop we samenleven
Samenleving = speelveld
Dus titel drukt sociologische verhouding uit tussen: de samenleving (speelveld), de sociale spelregels
(wetten, gedragsregels) , de maatschapppelijke spelers (mensen, organisaties, instituties) en het spel
Spelveld afgebakend met lijnen,
daarbinnen spelers die mogen
meedoen, daarbuiten spelers die
niet mee kunnen doen (bv
gekwetst). Aan spelregels houden.
Doen ze dat niet, dan is er een
scheidsrechter die zijn rol speelt.
Straf naargelang de ernst, rode
kaart is van het veld gestuurd
worden. Er zijn ook informele
regels waar ze rekening me
moeten houden. Anders krijgen ze
commentaar van de
toeschouwers
Dit kan je ook toepassen op het dagelijks leven: je hebt hier ook geboden en verboden door regels en
taboes: bv. Beleefdheidsregels, GAS-boetes, wetten, … Zo kan je niet meer uitgenodigd worden op
een feestje als je vorige keer te scheef was gegaan. Of je vrienden kwijtraken omdat je hen gisteren
had uitmaakt voor het grof van het straat.
,De. In de samenleving gelden andere regels voor de publieke en voor de
particuliere ruimte, thuis doe je andere dingen dan in een bedrijf
In het veld heb je
lijnen die zones Spelers hebben specifieke posities, bv. Keeper, spits, …
afbakenen.
Sommige dingen
In de samenleving heb je ook posities, bv. Beroepsposities. Tussen die
mogen daar wel en
posities bestaat een taakverdeling: de arbeidsdeling. Bv. Posities voor
andere niet.
productie van goederen en diensten, …
In de samenleving verwachten we van
Met posities gaan rollen gepaard, bv. Van een bepaalde beroepen dat ze creatief zijn, terwijl
doelwachter wordt verwacht dat hij andere beroepen net gefocust moeten zijn om
doelpunten voorkomt, aanvallers moeten ons veilig ergens af te zetten (bv. Piloot)
geïnspireerd zijn, …
In de samenleving heb je flitsende jobs (chirurg, modeontwerpster, …)
En beroepen die weinig aandacht krijgen (productieleider, vuilisophaler,…) De spelers hebben
Maar deze beroepen zijn niet minder belangrijk voor een goede samenleving ook een hoge of lage
status naargelang
hun posities.
Tijdens het spel Tijdens het leven zijn we ook elke dag bezig met Aanvallers worden
interageren en Communiceren (vergadering, wandeling, ruzie, ….) harder gewaardeerd
communiceren de
dan verdedigers.
spelers met eigen
Toch zijn alle
team als In ondernemingen, instellingen, … heb je ook formele
spelers even hard
tegenspelers. En informele leiders. Soms zijn deze de beste, maar
nodig
(Schelden, Ook niet altijd
aanmoedigen, …)
In een ploeg is er
ook een hiërarchie
en taakverdeling. Als je niet voldoende productief bent, wordt je ook afgedankt, werkloos, …
Wordt aangeduid
Velen willen hun eigen maatschappelijke status verbeteren, sommigen
door hogerhand
doen hun job omdat ze het leuk vinden, sommigen voor de lol van het
samenzijn.
Ondernemers, politici, … stippelen
De spelers moeten zich nuttig bezighouden. Zo niet? Je
wordt van het veld gehaald. meestal binnenskamers uit waar ze
naartoe willen met hun onderneming
Het officiële doel is winnen, maar vaak zijn er ook nog
andere motivaties.
Naast het veld staan ook belangrijke mensen die sturen
wat er op het veld gebeurt, zoals trainers,
bestuursleden
, Wetenschappers en sociologen zijn neutraal, van hen wordt
De tribune is het meest geschikt om verwacht dat ze een volledige beschrijving geven van de
de positie van de socioloog te gebeurtenissen
kennen. Supporters kiezen een
kant.
Nu: dit speelveld verlaten eindoorzaak in de sociale werkelijkheid
Sluiten regels en vrijheid elkaar uit?: nee, je hebt pas vrijheid als er spelregels zijn.
Verklaring: Spelregels zorgen voor de zekerheid en voorspelbaarheid die mensen nodig hebben om
hun eigen leven te leiden
1.2 het dagelijkse leven door de bril van de socioloog
Charles Wright Mills (1916-1962) =eerste moderne kritische socioloog. Hij werkte vooral rond sociale
ongelijkheid, machtselite, het verval van de middenklassen, de relatie tussen individu en samenleving
en het belang van een historisch perspectief voor het sociologisch denken.
Zijn belangrijkste boeken: The power Elite (1956) en The sociologische imagination (1959)
Sociologische verbeelding = Mills definieerde sociologische verbeelding als ‘The Vivid awareness of
The relationship between experience and the wider society’
➔ het is het vermogen om afstand te nemen van de actuele toestand en een alternatief
standpunt in te nemen.
Voor hem zijn er 3 componenten van de sociologische verbeelding:
- geschiedenis: hoe kwam een samenleving tot stand? En hoe verandert ze?
- Biografie: welke mensen bevolken een bepaalde samenleving?
- Sociale structuur: hoe werken de maatschappelijke instituties, wat zijn de dominante
instituties, hoe houden ze de maatschappelijke orde in stand?
De ervaring van de dagelijkse
werkelijkheid is niet zonder
betekenis, maar moet in haar context
worden geplaatst. En dat kan het best
door enige afstand te nemen van
vanzelfsprekendheden, zoals
routines
Woord vooraf
Sportwedstrijd —> regels kennen,
dus maatschappelijk veld —> regels kennen
Wanneer we meer weten over de sociale mechanisme van orde en stabiliteit, van conflict en
verandering, van ongelijkheid en macht, dan kunnen we met kennis van zaken het
samenlevingsgebeuren volgen.
Rode draad?: leidraad van een verhaal, in het handboek willen ze de verwordvenheden van de
sociologie onderbrengen in een samenhangend geheel en we doen dat vanuit een eigen kijk op de
drijvende krachten in de samenleving
2 drijvende krachten (uit de vele):
1. Aandacht voor gestructureerde gehelen —> groepen (gezin), organisaties (onderneming), instituties
(cultuurpatroon)
2. Het vraagstuk van de ongelijkheid (vooral het niveau van natiestaten bekijken)
Door het sociaal handelen van de mensen, brengen ze structuren tot stand (zoals hierboven: groepen,
organisaties, instituties). Die structuren veranderen voortdurend.
Magische driehoek van Berger en Luckmann (1966) : de interactie tussen handelen en structuren
wordt hierin geïllustreerd
Titel boek: het speelveld, de spelregels en de spelers
Waarom ook spelers?: de spelers maken ook deel uit van de machische driehoek
Leercompetenties stimuleren binnen dit handboek:
- kennis
- vaardigheden
- attitude Voor meer info hierover: Lees p. 15-16
,Deel 1: Sociologie, een wetenschap van de samenleving
Dit deel: eigen aard van de samenleving met bijzondere aandacht voor een aantal geselecteerde
spanningsvelden (tussen individu en samenleving, tussen mogelijkheden die de samenleving aan
haar leden biedt en de beperkingen die ze hun oplegt, tussen solidariteit en strijd en tussen gelijkheid
en ongelijkheid), we positioneren sociologie als wetenschap (definitie), de waarneming van de sociale
werkelijkheid (alledaags of wetenschappelijk)
1. Op ontdekkingstocht door een bekend gebied? (Over de eigen aard van de
samenleving)
Letterlijke betekenis sociologie = samenlevingskunde (socius en logos), we willen meer weten over de
mensen samenleven in allerhande sociale verbanden, wat kenmerken zijn van
samenlevingsverbanden en door welke wetmatigheden dat samenleven wordt gestuurd
1.1 een beeld van een titel
Spellen die we spelen = afspiegelingen van de manier waarop we samenleven
Samenleving = speelveld
Dus titel drukt sociologische verhouding uit tussen: de samenleving (speelveld), de sociale spelregels
(wetten, gedragsregels) , de maatschapppelijke spelers (mensen, organisaties, instituties) en het spel
Spelveld afgebakend met lijnen,
daarbinnen spelers die mogen
meedoen, daarbuiten spelers die
niet mee kunnen doen (bv
gekwetst). Aan spelregels houden.
Doen ze dat niet, dan is er een
scheidsrechter die zijn rol speelt.
Straf naargelang de ernst, rode
kaart is van het veld gestuurd
worden. Er zijn ook informele
regels waar ze rekening me
moeten houden. Anders krijgen ze
commentaar van de
toeschouwers
Dit kan je ook toepassen op het dagelijks leven: je hebt hier ook geboden en verboden door regels en
taboes: bv. Beleefdheidsregels, GAS-boetes, wetten, … Zo kan je niet meer uitgenodigd worden op
een feestje als je vorige keer te scheef was gegaan. Of je vrienden kwijtraken omdat je hen gisteren
had uitmaakt voor het grof van het straat.
,De. In de samenleving gelden andere regels voor de publieke en voor de
particuliere ruimte, thuis doe je andere dingen dan in een bedrijf
In het veld heb je
lijnen die zones Spelers hebben specifieke posities, bv. Keeper, spits, …
afbakenen.
Sommige dingen
In de samenleving heb je ook posities, bv. Beroepsposities. Tussen die
mogen daar wel en
posities bestaat een taakverdeling: de arbeidsdeling. Bv. Posities voor
andere niet.
productie van goederen en diensten, …
In de samenleving verwachten we van
Met posities gaan rollen gepaard, bv. Van een bepaalde beroepen dat ze creatief zijn, terwijl
doelwachter wordt verwacht dat hij andere beroepen net gefocust moeten zijn om
doelpunten voorkomt, aanvallers moeten ons veilig ergens af te zetten (bv. Piloot)
geïnspireerd zijn, …
In de samenleving heb je flitsende jobs (chirurg, modeontwerpster, …)
En beroepen die weinig aandacht krijgen (productieleider, vuilisophaler,…) De spelers hebben
Maar deze beroepen zijn niet minder belangrijk voor een goede samenleving ook een hoge of lage
status naargelang
hun posities.
Tijdens het spel Tijdens het leven zijn we ook elke dag bezig met Aanvallers worden
interageren en Communiceren (vergadering, wandeling, ruzie, ….) harder gewaardeerd
communiceren de
dan verdedigers.
spelers met eigen
Toch zijn alle
team als In ondernemingen, instellingen, … heb je ook formele
spelers even hard
tegenspelers. En informele leiders. Soms zijn deze de beste, maar
nodig
(Schelden, Ook niet altijd
aanmoedigen, …)
In een ploeg is er
ook een hiërarchie
en taakverdeling. Als je niet voldoende productief bent, wordt je ook afgedankt, werkloos, …
Wordt aangeduid
Velen willen hun eigen maatschappelijke status verbeteren, sommigen
door hogerhand
doen hun job omdat ze het leuk vinden, sommigen voor de lol van het
samenzijn.
Ondernemers, politici, … stippelen
De spelers moeten zich nuttig bezighouden. Zo niet? Je
wordt van het veld gehaald. meestal binnenskamers uit waar ze
naartoe willen met hun onderneming
Het officiële doel is winnen, maar vaak zijn er ook nog
andere motivaties.
Naast het veld staan ook belangrijke mensen die sturen
wat er op het veld gebeurt, zoals trainers,
bestuursleden
, Wetenschappers en sociologen zijn neutraal, van hen wordt
De tribune is het meest geschikt om verwacht dat ze een volledige beschrijving geven van de
de positie van de socioloog te gebeurtenissen
kennen. Supporters kiezen een
kant.
Nu: dit speelveld verlaten eindoorzaak in de sociale werkelijkheid
Sluiten regels en vrijheid elkaar uit?: nee, je hebt pas vrijheid als er spelregels zijn.
Verklaring: Spelregels zorgen voor de zekerheid en voorspelbaarheid die mensen nodig hebben om
hun eigen leven te leiden
1.2 het dagelijkse leven door de bril van de socioloog
Charles Wright Mills (1916-1962) =eerste moderne kritische socioloog. Hij werkte vooral rond sociale
ongelijkheid, machtselite, het verval van de middenklassen, de relatie tussen individu en samenleving
en het belang van een historisch perspectief voor het sociologisch denken.
Zijn belangrijkste boeken: The power Elite (1956) en The sociologische imagination (1959)
Sociologische verbeelding = Mills definieerde sociologische verbeelding als ‘The Vivid awareness of
The relationship between experience and the wider society’
➔ het is het vermogen om afstand te nemen van de actuele toestand en een alternatief
standpunt in te nemen.
Voor hem zijn er 3 componenten van de sociologische verbeelding:
- geschiedenis: hoe kwam een samenleving tot stand? En hoe verandert ze?
- Biografie: welke mensen bevolken een bepaalde samenleving?
- Sociale structuur: hoe werken de maatschappelijke instituties, wat zijn de dominante
instituties, hoe houden ze de maatschappelijke orde in stand?
De ervaring van de dagelijkse
werkelijkheid is niet zonder
betekenis, maar moet in haar context
worden geplaatst. En dat kan het best
door enige afstand te nemen van
vanzelfsprekendheden, zoals
routines
