Basis voor natuur, wetenschap en techniek
Samenvatting
Pabo
,Inhoud
Hoofdstuk 1 – Planten ............................................................................................................................. 7
§1 – Indeling van het plantenrijk ......................................................................................................... 7
1.1.1 – De groene wereld van de planten ....................................................................................... 7
1.1.2 – Wieren (Algen)..................................................................................................................... 7
1.1.3 – Mossen ................................................................................................................................ 8
1.1.4 – Paardenstaarten .................................................................................................................. 8
1.1.5 – Varens .................................................................................................................................. 8
1.1.6 – Zaadplanten ......................................................................................................................... 8
§2 – De bouw van zaadplanten ........................................................................................................... 9
1.2.1 – Wat heeft een plant nodig om te groeien? ......................................................................... 9
1.2.2 – De bouw en functie van bladeren ....................................................................................... 9
1.2.3 – De bouw en functie van wortels........................................................................................ 10
1.2.4 – De bouw en functie van stengels ...................................................................................... 10
1.2.5 – Bomen................................................................................................................................ 11
1.2.6 – Bescherming ...................................................................................................................... 12
§3 – De voorplating van bloemplanten ............................................................................................. 12
1.3.1 – Geslachtelijke en ongeslachtelijke voorplanting ............................................................... 12
1.3.2 – Bollen, knollen en uitlopers ............................................................................................... 12
1.3.4 – Bestuiving .......................................................................................................................... 14
1.3.5 – Bevruchting........................................................................................................................ 15
1.3.6 – Zaadverspreiding ............................................................................................................... 15
§4 – Seizoensverschillen .................................................................................................................... 15
1.4.1 – Veranderingen van de leefomgeving ................................................................................ 15
1.4.2 – Lente .................................................................................................................................. 15
1.4.3 – Zomer................................................................................................................................. 16
1.4.4 – Herfst ................................................................................................................................. 16
1.4.5 – Winter ................................................................................................................................ 17
§5 – Schimmels en paddenstoelen.................................................................................................... 17
1.5.1 – Het schimmelrijk ................................................................................................................ 17
1.5.2 – De voedingswijze van schimmels ...................................................................................... 18
1.5.3 – De levenscyclus van een paddenstoel ............................................................................... 18
Hoofdstuk 2 - Dieren ............................................................................................................................. 19
§1 – Indeling van het dierenrijk ......................................................................................................... 19
2.1.1 – Kenmerken ........................................................................................................................ 19
2.1.2 – Ongewervelde dieren ........................................................................................................ 19
2
, 2.1.3 – Gewervelde dieren ............................................................................................................ 21
§2 – Aanpassingen aan de primaire levensbehoeften ...................................................................... 23
2.2.1 – Primaire levensbehoeften ................................................................................................. 23
2.2.2 – Aanpassingen om voedsel te krijgen ................................................................................. 23
2.2.3 – Aanpassingen om gevaar te vermijden ............................................................................. 24
2.2.4 – Aanpassingen om een partner te bemachtigen ................................................................ 24
2.2.5 – Natuurlijke selectie ............................................................................................................ 25
2.2.6 – Sociaal gedrag .................................................................................................................... 25
§3 – Aanpassingen aan de winter ..................................................................................................... 26
2.3.1 – Veranderende habitats ...................................................................................................... 26
2.3.2 – Migreren ............................................................................................................................ 26
2.3.3 – Lichamelijke veranderingen en gedragingen..................................................................... 26
§4 – Aanpassingen aan de omgeving ................................................................................................ 27
2.4.1 – Het leven in het water ....................................................................................................... 27
2.4.2 – Het leven op het land ........................................................................................................ 27
2.4.3 – Het leven in de lucht .......................................................................................................... 28
2.4.4 – Warm- en koudbloedige dieren......................................................................................... 28
§5 - Voortplanting ............................................................................................................................. 29
2.5.1 – Geslachtelijke en ongeslachtelijke voortplanting .............................................................. 29
2.5.2 – Eierleggend en levendbarend ............................................................................................ 29
2.5.3 – Gedaanteverwisseling bij insecten .................................................................................... 30
2.5.4 – Gedaanteverwisseling bij amfibieën ................................................................................. 30
Hoofdstuk 3 – Eigen lichaam en gezond gedrag ................................................................................... 31
§1 – Waarneming .............................................................................................................................. 31
3.1.1 – Zintuigen om te overleven................................................................................................. 31
3.1.2 – De samenwerking tussen zintuigen, hersenen en spieren ................................................ 31
3.1.3 – De belangrijke zintuigen .................................................................................................... 32
§2 – Stevigheid en beweging ............................................................................................................. 33
3.2.1 – De draagbalken van je lichaam .......................................................................................... 33
3.2.2 – Bescherming van vitale organen ....................................................................................... 33
3.2.3 – Beweging van je armen en benen ..................................................................................... 33
§3 – Spijsvertering en voeding .......................................................................................................... 34
3.3.1 – Spijsvertering ..................................................................................................................... 34
3.3.2 – Voedingsstoffen................................................................................................................. 35
3.3.3 – Voeding en gezondheid ..................................................................................................... 35
§4 – Ademhaling en bloedsomloop................................................................................................... 36
3
, 3.4.1 – Het ademhalingsstelsel...................................................................................................... 36
3.4.2 – Het bloedvatenstelsel ........................................................................................................ 36
3.4.3 – Vereende krachten ............................................................................................................ 37
3.4.4 – Inspanning en rust ............................................................................................................. 37
§5 – Afweer & Gezondheid ............................................................................................................... 38
3.5.1 – Afweersysteem .................................................................................................................. 38
3.5.2 – Ziekte ................................................................................................................................. 39
3.5.3 – Vaccinatie .......................................................................................................................... 39
§6 – Voortplanting & Seksualiteit...................................................................................................... 40
3.6.1 – De Nederlandse Voortplantings- en Seksquiz ................................................................... 40
3.6.2 – Seksuele ontwikkeling ....................................................................................................... 41
3.6.3 – Erfelijkheid ......................................................................................................................... 43
Hoofdstuk 4 – Ecologie & Milieu ........................................................................................................... 45
§1 – Samenhang in ecosystemen ...................................................................................................... 45
4.1.1 – Wat is een ecosysteem ...................................................................................................... 45
4.1.2 – Voedselrelaties in een ecosysteem ................................................................................... 45
4.1.3 – De energiestroom in een ecosysteem ............................................................................... 46
4.1.4 – De voedselkringloop .......................................................................................................... 46
§2 – Ecosystemen in verandering...................................................................................................... 47
4.2.1 – De dynamiek van ecosystemen ......................................................................................... 47
4.2.2 – Veranderingen in een populatie ........................................................................................ 47
4.2.3 – Successie ............................................................................................................................ 47
§3 – Menselijke invloeden op ecosystemen ..................................................................................... 48
4.3.1 – De wisselwerking tussen mensen en hun omgeving ......................................................... 48
4.3.2 – Milieuproblemen ............................................................................................................... 48
4.3.3 – Klimaatverandering ........................................................................................................... 49
4.3.4 – Duurzame ontwikkeling ..................................................................................................... 50
Hoofdstuk 5 – Natuurkundige verschijnselen ....................................................................................... 51
§1 – Vaste stoffen, vloeistoffen en gassen........................................................................................ 51
5.1.1 – Verschijningsvormen ......................................................................................................... 51
5.1.2 – De invloed van warmte op de verschijningsvorm van een stof ........................................ 51
5.1.3 – Eigenschappen van water.................................................................................................. 52
5.1.4 – Eigenschappen van lucht ................................................................................................... 53
§2 – Magnetisme ............................................................................................................................... 54
5.2.1 – Wat is magnetisme? .......................................................................................................... 54
5.2.2 – De werking van een magneet ............................................................................................ 54
4