Samenvatting tentamenstof
Geowijzer hoofdstuk 1
Het idee of beeld dat een mens heeft over de samenleving om zich heen en in ruimere zin over de
wereld, noem je actueel wereldbeeld of een mental image.
De geografische zienswijze/ de geografische vierslag:
Geografische vaardigheden Geografische zienswijze Geografische vragen
Inventariseren 1. Waarnemen Wat zie je?
2. Beschrijven Waar zie je dat?
Hoe ziet het eruit?
Interpreteren 3. Verklaren Waarom is het daar?
Waarom ziet het er daar zo uit?
Interpreteren 4. Generaliseren Waar heb je dat eerder gezien?
(herkennen en Zie je dat ook wel eens ergens anders?
toepassen)
Interpreteren 5. Waarderen Wat betekent dat voor mij?
Wat betekent dat voor die mensen?
Kan het ook anders?
Processen op aarde zijn te verklaren door:
1. Natuurlijke factoren: veranderingen die ontstaan door natuurlijke processen, zoals
temperatuurdaling.
2. Menselijke (sociale) factoren: veranderingen die veroorzaakt worden door activiteiten van
mensen.
Economische factoren: gaan over werk en geld verdienen.
Culturele factoren: taal, godsdienst, geschiedenis en gewoonten.
Demografische factoren: bevolkingsaantallen en de samenstelling van de bevolking.
Politieke factoren: bestuur, wetten en de regels van een land.
Multiperspectiviteit houdt in dat iets bekeken wordt vanuit verschillende invalshoeken.
De geografische kubus:
1
, Er zijn vijf verschillende schaalniveaus:
1. Lokaal: de straat, de wijk, de stad.
2. Regionaal: de regio, de provincie, het stadsdeel.
3. Nationaal: het land.
4. Continentaal: het werelddeel.
5. Mondiaal: de hele wereld.
Met de schaal kun je de absolute afstand uitrekenen. Dat is de afstand uitgedrukt in bijvoorbeeld
kilometers, gemeten in een rechte lijn. De relatieve afstand wordt uitgedrukt in tijd, moeite en
kosten.
Er zijn twee soorten kaarten:
Overzichtskaarten: geven een overzicht van een bepaald gebied.
Thematische kaarten: tonen een bepaald onderwerp, bijv. talen.
De evenaar is een denkbeeldige lijn in het midden van de aarde. Het verdeelt de aarde in het
noordelijk- en zuidelijk halfrond. Evenwijdig aan de evenaar lopen breedtegraden of parallellen. De
lijnen die van de noordpool naar de zuidpool lopen, heten meridianen.
Hoofdstuk 6
Demografie is de wetenschap die zich bezighoudt met het bestuderen van de veranderingen in de
omvang, de samenstelling en de ruimtelijke verdeling van de bevolking. Zo wordt er bijvoorbeeld
gekeken naar geboorte, sterfte en migratie. Sterfte en geboorte samen vormen een natuurlijke
bevolkingsgroei. Het sterftecijfer en het geboortecijfer geven het aantal sterf- en geboortegevallen
per 1000 inwoner per jaar aan.
Emigratie (verlaten) en immigratie (binnenkomen) zorgen samen voor de sociale bevolkingsgroei.
Emigratie en immigratie bij elkaar opgeteld, vormen het migratiesaldo.
De ontwikkeling van geboorte- en sterftecijfers worden weergegeven in het demografisch
transitiemodel. Dit model verloopt in fases.
Demografische druk: geeft de verhouding weer tussen het economisch productieve en het
economisch niet-productieve deel van de bevolking. Het niet-productieve deel bestaat vooral uit 0-
20-jarigen en 65-plussers.
Migratie is altijd ingegeven door push- en pullfactoren. Pushfactoren zijn redenen om te willen
vertrekken, pullfactoren zijn redenen die iemand aantrekken. Er zijn drie soorten push- en
pullfactoren:
1. Factoren van economische aard
2. Factoren van politieke aard
3. Factoren van fysieke aard
Mensen die afkomstig zijn uit een ander land, noem je ook wel allochtonen. Een autochtoon is
iemand waarvan beide ouders geboren zijn in het land waar diegene leeft.
Hoe leven meerdere bevolkingsgroepen in een samenleving?
Integratie: alle bevolkingsgroepen, ongeacht afkomst of geloofsovertuiging, doen actief mee
aan de samenleving.
Segregatie: bevolkingsgroepen leven gescheiden van elkaar.
2
Geowijzer hoofdstuk 1
Het idee of beeld dat een mens heeft over de samenleving om zich heen en in ruimere zin over de
wereld, noem je actueel wereldbeeld of een mental image.
De geografische zienswijze/ de geografische vierslag:
Geografische vaardigheden Geografische zienswijze Geografische vragen
Inventariseren 1. Waarnemen Wat zie je?
2. Beschrijven Waar zie je dat?
Hoe ziet het eruit?
Interpreteren 3. Verklaren Waarom is het daar?
Waarom ziet het er daar zo uit?
Interpreteren 4. Generaliseren Waar heb je dat eerder gezien?
(herkennen en Zie je dat ook wel eens ergens anders?
toepassen)
Interpreteren 5. Waarderen Wat betekent dat voor mij?
Wat betekent dat voor die mensen?
Kan het ook anders?
Processen op aarde zijn te verklaren door:
1. Natuurlijke factoren: veranderingen die ontstaan door natuurlijke processen, zoals
temperatuurdaling.
2. Menselijke (sociale) factoren: veranderingen die veroorzaakt worden door activiteiten van
mensen.
Economische factoren: gaan over werk en geld verdienen.
Culturele factoren: taal, godsdienst, geschiedenis en gewoonten.
Demografische factoren: bevolkingsaantallen en de samenstelling van de bevolking.
Politieke factoren: bestuur, wetten en de regels van een land.
Multiperspectiviteit houdt in dat iets bekeken wordt vanuit verschillende invalshoeken.
De geografische kubus:
1
, Er zijn vijf verschillende schaalniveaus:
1. Lokaal: de straat, de wijk, de stad.
2. Regionaal: de regio, de provincie, het stadsdeel.
3. Nationaal: het land.
4. Continentaal: het werelddeel.
5. Mondiaal: de hele wereld.
Met de schaal kun je de absolute afstand uitrekenen. Dat is de afstand uitgedrukt in bijvoorbeeld
kilometers, gemeten in een rechte lijn. De relatieve afstand wordt uitgedrukt in tijd, moeite en
kosten.
Er zijn twee soorten kaarten:
Overzichtskaarten: geven een overzicht van een bepaald gebied.
Thematische kaarten: tonen een bepaald onderwerp, bijv. talen.
De evenaar is een denkbeeldige lijn in het midden van de aarde. Het verdeelt de aarde in het
noordelijk- en zuidelijk halfrond. Evenwijdig aan de evenaar lopen breedtegraden of parallellen. De
lijnen die van de noordpool naar de zuidpool lopen, heten meridianen.
Hoofdstuk 6
Demografie is de wetenschap die zich bezighoudt met het bestuderen van de veranderingen in de
omvang, de samenstelling en de ruimtelijke verdeling van de bevolking. Zo wordt er bijvoorbeeld
gekeken naar geboorte, sterfte en migratie. Sterfte en geboorte samen vormen een natuurlijke
bevolkingsgroei. Het sterftecijfer en het geboortecijfer geven het aantal sterf- en geboortegevallen
per 1000 inwoner per jaar aan.
Emigratie (verlaten) en immigratie (binnenkomen) zorgen samen voor de sociale bevolkingsgroei.
Emigratie en immigratie bij elkaar opgeteld, vormen het migratiesaldo.
De ontwikkeling van geboorte- en sterftecijfers worden weergegeven in het demografisch
transitiemodel. Dit model verloopt in fases.
Demografische druk: geeft de verhouding weer tussen het economisch productieve en het
economisch niet-productieve deel van de bevolking. Het niet-productieve deel bestaat vooral uit 0-
20-jarigen en 65-plussers.
Migratie is altijd ingegeven door push- en pullfactoren. Pushfactoren zijn redenen om te willen
vertrekken, pullfactoren zijn redenen die iemand aantrekken. Er zijn drie soorten push- en
pullfactoren:
1. Factoren van economische aard
2. Factoren van politieke aard
3. Factoren van fysieke aard
Mensen die afkomstig zijn uit een ander land, noem je ook wel allochtonen. Een autochtoon is
iemand waarvan beide ouders geboren zijn in het land waar diegene leeft.
Hoe leven meerdere bevolkingsgroepen in een samenleving?
Integratie: alle bevolkingsgroepen, ongeacht afkomst of geloofsovertuiging, doen actief mee
aan de samenleving.
Segregatie: bevolkingsgroepen leven gescheiden van elkaar.
2
