Leerdoelen Rechtsstaat 1, onderdeel staatsrecht
Week 1: De Nederlandse staat
Inleiding Hoofstuk 1, 1.1 en 1.3 en 3.2
1. De student kan de kenmerken van een staat weergeven;
Staat= als er een gemeenschap is van mensen op een bepaald grondgebied, waarover een organisatie
het hoogste gezag uitoefent.
2. De student kan bronnen van staatsrecht benoemen;
- het Statuut voor het Koninkrijk der Nederlanden
- de Grondwet
- wetten en regelementen
- verdragen en Europese maatregelen
- jurisprudentie
3. De student kan beschrijven wat de Grondwet is en wat er in geregeld wordt;
De grondwet regelt de inrichting en het functioneren van de Nederlandse staat en de staatsorganen
en de verdeling van de staatsmacht. Verder bevat de Grondwet de Grondrechten, dit staat in de
Grondwet omdat de Grondwet de hoogste wet is in Nederland en de wetten minder makkelijk
gewijzigd kunnen worden.
4. De student kan de staatkundige verhoudingen binnen het Koninkrijk der Nederlanden
beschrijven;
Het koninkrijk der Nederlanden is een staatsrechtelijk samenwerkingsverband tussen Nederland, de
Nederlandse Antillen en Aruba. Curaçao en Sint-Maarten zijn, net als Aruba, zelfstandige staten
binnen het Koninkrijk geworden. Bonaire, Sint- Eustatius en Saba zijn een soort overzeese gemeenten
van Nederland. De onderlinge verhoudingen en samenwerking tussen Nederland en de overzeese
delen van het koninkrijk staat in het Statuut.
5. De student kan de vier pijlers van de rechtsstaat benoemen;
- legaliteitsbeginsel
- machtenscheiding
- onafhankelijke en onpartijdige rechters
-grondrechten
Week 2 en week 3: Grondrechten
Hoofdstuk 2 en inleiding hoofdstuk 9, 9.1 en 9.2
6. De student kan in hoofdlijnen de ontwikkeling van grondrechten en mensenrechten weergeven;
In de middeleeuwen leverden burgers in feite een deel van hun vrijheid in , omdat ze onderworpen
waren aan het gezag van de overheid. Later werd dit afgedwongen door de absolute heerschappij
van koningen en andere vorsten. Als reactie hierop ontstond aan het eind van de 17 e eeuw het idee
, dat mensen van nature aan elkaar gelijk zijn en daarom een aantal fundamentele rechten bezitten die
ieder ander, dus ook de overheid, moet respecteren. John Locke vond dat ieder recht had op leven,
vrijheid en eigendom. In 1814 zijn daarom steeds meer grondrechten vastgelegd in de Grondwet.
7. De student kan uitleggen wat er onder klassieke en sociale grondrechten wordt verstaan en wat
het verschil is tussen beiden;
Klassieke grondrechten waarborgen in zekere zin de vrijheden van burgers die de overheid moet
respecteren, waardoor voor de burger een staatsvrije sfeer wordt gewaarborgd
Sociale grondrechten vormen een opdracht voor de overheid om ervoor te zorgen dat er sociale
gerechtigheid heerst in de samenleving en dat iedere burger kan beschikken over voldoende
gezondheidszorg, onderwijs en inkomen zodat hij zichzelf kan ontplooien
Klassieke grondrechten zijn afdwingbaar bij de rechter en sociale zijn niet persoonlijk afdwingbaar.
8. De student kan horizontale en verticale werking van grondrechten toepassen;
Verticale werking -> grondrechten hebben hun werking in relatie tussen overheid en burger
Bij Klassieke grondrechten gaat het om de onthouding van de overheid
Bij sociale grondrechten gaat het om het actief ingrijpen van de overheid
Horizontale werking -> werking in relatie tussen burgers onderling
Burgers moeten elkaars grondrechten respecteren, maar dat de mate waarin een grondrecht
doorwerkt per situatie kan verschillen
9. De student kan uitleggen hoe grondrechten kunnen worden beperkt;
Beperken van grondrechten is gebonden aan 4 voorwaarden:
- het moet zijn vastgelegd in de grondwet of in een verdrag
- het dient ter bescherming van een bepaald doel te zijn dat in de grondwet of het verdrag is
aangegeven
- de beperking/ de bevoegdheid moet worden vastgelegd in een wet in formele zin of in een lagere
regeling die daarop is gebaseerd
- de beperking moet noodzakelijk zijn in een democratische samenleving ( soms )
10. De student kan eventueel aan de hand van een voorbeeld uitleggen wat de betekenis is van de
verschillende klassieke grondrechten;
11. De student kan beschrijven hoe het toezicht op de naleving van grondrechten plaatsvindt;
Een geschil over grondrechten kan worden voorgelegd aan de nationale rechter. Een beroep op de
rechter buiten Nederland is pas mogelijk na een eindoordeel van de Nederlandse rechters. EVRM
heeft het individueel klachtrecht, het statenklachtrecht en een rapportageplicht. Als een van de
grondrechten in geschonden kan klacht indienen bij EHRM als de mogelijkheden bij Nederlandse
rechter zijn uitgeput. Bij het EHRM volgt er dan een bindende uitspraak door een groep van 7 tot 17
rechters.
12. De student weet hoe verdragen tot stand komen en doorwerken in de Nederlandse rechtsorde;
Week 1: De Nederlandse staat
Inleiding Hoofstuk 1, 1.1 en 1.3 en 3.2
1. De student kan de kenmerken van een staat weergeven;
Staat= als er een gemeenschap is van mensen op een bepaald grondgebied, waarover een organisatie
het hoogste gezag uitoefent.
2. De student kan bronnen van staatsrecht benoemen;
- het Statuut voor het Koninkrijk der Nederlanden
- de Grondwet
- wetten en regelementen
- verdragen en Europese maatregelen
- jurisprudentie
3. De student kan beschrijven wat de Grondwet is en wat er in geregeld wordt;
De grondwet regelt de inrichting en het functioneren van de Nederlandse staat en de staatsorganen
en de verdeling van de staatsmacht. Verder bevat de Grondwet de Grondrechten, dit staat in de
Grondwet omdat de Grondwet de hoogste wet is in Nederland en de wetten minder makkelijk
gewijzigd kunnen worden.
4. De student kan de staatkundige verhoudingen binnen het Koninkrijk der Nederlanden
beschrijven;
Het koninkrijk der Nederlanden is een staatsrechtelijk samenwerkingsverband tussen Nederland, de
Nederlandse Antillen en Aruba. Curaçao en Sint-Maarten zijn, net als Aruba, zelfstandige staten
binnen het Koninkrijk geworden. Bonaire, Sint- Eustatius en Saba zijn een soort overzeese gemeenten
van Nederland. De onderlinge verhoudingen en samenwerking tussen Nederland en de overzeese
delen van het koninkrijk staat in het Statuut.
5. De student kan de vier pijlers van de rechtsstaat benoemen;
- legaliteitsbeginsel
- machtenscheiding
- onafhankelijke en onpartijdige rechters
-grondrechten
Week 2 en week 3: Grondrechten
Hoofdstuk 2 en inleiding hoofdstuk 9, 9.1 en 9.2
6. De student kan in hoofdlijnen de ontwikkeling van grondrechten en mensenrechten weergeven;
In de middeleeuwen leverden burgers in feite een deel van hun vrijheid in , omdat ze onderworpen
waren aan het gezag van de overheid. Later werd dit afgedwongen door de absolute heerschappij
van koningen en andere vorsten. Als reactie hierop ontstond aan het eind van de 17 e eeuw het idee
, dat mensen van nature aan elkaar gelijk zijn en daarom een aantal fundamentele rechten bezitten die
ieder ander, dus ook de overheid, moet respecteren. John Locke vond dat ieder recht had op leven,
vrijheid en eigendom. In 1814 zijn daarom steeds meer grondrechten vastgelegd in de Grondwet.
7. De student kan uitleggen wat er onder klassieke en sociale grondrechten wordt verstaan en wat
het verschil is tussen beiden;
Klassieke grondrechten waarborgen in zekere zin de vrijheden van burgers die de overheid moet
respecteren, waardoor voor de burger een staatsvrije sfeer wordt gewaarborgd
Sociale grondrechten vormen een opdracht voor de overheid om ervoor te zorgen dat er sociale
gerechtigheid heerst in de samenleving en dat iedere burger kan beschikken over voldoende
gezondheidszorg, onderwijs en inkomen zodat hij zichzelf kan ontplooien
Klassieke grondrechten zijn afdwingbaar bij de rechter en sociale zijn niet persoonlijk afdwingbaar.
8. De student kan horizontale en verticale werking van grondrechten toepassen;
Verticale werking -> grondrechten hebben hun werking in relatie tussen overheid en burger
Bij Klassieke grondrechten gaat het om de onthouding van de overheid
Bij sociale grondrechten gaat het om het actief ingrijpen van de overheid
Horizontale werking -> werking in relatie tussen burgers onderling
Burgers moeten elkaars grondrechten respecteren, maar dat de mate waarin een grondrecht
doorwerkt per situatie kan verschillen
9. De student kan uitleggen hoe grondrechten kunnen worden beperkt;
Beperken van grondrechten is gebonden aan 4 voorwaarden:
- het moet zijn vastgelegd in de grondwet of in een verdrag
- het dient ter bescherming van een bepaald doel te zijn dat in de grondwet of het verdrag is
aangegeven
- de beperking/ de bevoegdheid moet worden vastgelegd in een wet in formele zin of in een lagere
regeling die daarop is gebaseerd
- de beperking moet noodzakelijk zijn in een democratische samenleving ( soms )
10. De student kan eventueel aan de hand van een voorbeeld uitleggen wat de betekenis is van de
verschillende klassieke grondrechten;
11. De student kan beschrijven hoe het toezicht op de naleving van grondrechten plaatsvindt;
Een geschil over grondrechten kan worden voorgelegd aan de nationale rechter. Een beroep op de
rechter buiten Nederland is pas mogelijk na een eindoordeel van de Nederlandse rechters. EVRM
heeft het individueel klachtrecht, het statenklachtrecht en een rapportageplicht. Als een van de
grondrechten in geschonden kan klacht indienen bij EHRM als de mogelijkheden bij Nederlandse
rechter zijn uitgeput. Bij het EHRM volgt er dan een bindende uitspraak door een groep van 7 tot 17
rechters.
12. De student weet hoe verdragen tot stand komen en doorwerken in de Nederlandse rechtsorde;
