Inhoudsopgave
College 1 4 feb ............................................................................................................ 3
Hervormingsagenda Jeugd 2023/2028 ............................................................................ 3
Rapport aandacht in de jeugdzorg ................................................................................... 5
College 2 11 feb .......................................................................................................... 6
Nabuurs, M. (2021). Basisboek Systeemgericht werken. 3 e druk. ..................................... 6
Hoofdstuk 1 Het werkterrein van de systeemgerichte social worker ........................... 6
College 3 18 feb .......................................................................................................... 9
Nabuurs, M. Basisboek systeemgericht werken ............................................................... 9
Hoofdstuk 2 Systeemtheorieën ................................................................................. 9
College 4 25 feb .........................................................................................................16
Nabuurs, M. Basisboek systeemgericht werken ..............................................................16
Hoofdstuk 3 Het gezin als systeem..............................................................................16
Hoofdstuk 4 Communicatie, interactie en gesprekstechnieken .....................................20
College 5 en 6 4 maart en 11 maart ...........................................................................23
Drost, J. (2015). Van Boefje tot crimineel. .......................................................................23
Van der Ploeg, J. D. (2015). Kijk op de Nederlandse jeugd ..............................................26
Hoofdstuk 1 Typeringen van generaties .......................................................................26
Hoofdstuk 5 Ouders en het gebruik van internet ..........................................................27
Hoofdstuk 7 Cyberpesten, een uitwas van het internetverkeer .....................................28
Hoofdstuk 10 Drank, drugs, roken en seks ..................................................................28
Hoofdstuk 13 Psychosociale problemen ......................................................................29
Hoofdstuk 14 Jeugdzorg nog steeds een zorgenkind? .................................................29
Hoofdstuk 16 Opvoeden van kinderen .........................................................................30
Hoofdstuk 17 Ongunstige gezinsomstandigheden .......................................................30
Hoofdstuk 18 Verwende kinderen? ..............................................................................30
Hoofdstuk 19 en 20 Resumé .......................................................................................31
Gezinnen met meervoudige en complexe problemen. Knot & Knorth (2019). ...................31
Hoofdstuk 2 ................................................................................................................31
Hoofdstuk 3 ................................................................................................................34
Hoofdstuk 6 Gezinnen met meervoudige en complexe problemen en licht verstandelijke
beperkingen................................................................................................................35
Hoofdstuk 14- Gezin centraal ......................................................................................36
Hoofdstuk 15 – ‘10’ voor Toekomst ..............................................................................37
Hoofdstuk 20 – Werkzame elementen .........................................................................38
1
, Hoofdstuk 22 – KINGS (kind In Gezond Systeem) .......................................................39
Binnen de muren van de jeugdgevangenis. Ooijevaar. (2024). ........................................40
College 8 .......................................................................................................................40
Ingrijpende levensgebeurtenissen en traumasymptomen bij pleegkinderen. Grietens et al.,
2012. .............................................................................................................................40
Konijn et al. (2019). Foster care placement instability. .....................................................41
Vanderfaeillie et al., (2018). Foster care placement breakdown in the Netherlands and
Flanders.........................................................................................................................42
Vanderfaeillie et al., (2014). Traumatische gebeurtenissen en traumatische
stressymptomen bij pleegkinderen. .................................................................................43
Wubs et al., (2018). Speaking with and without words. ....................................................44
Zeijlmans et al., (2017). Matching children with foster cares. ...........................................45
Zijlmans et al., (2018). Nothing goes as planned. ............................................................46
Oefenvragen .......................................................................................................................48
2
,College 1 4 feb
Hervormingsagenda Jeugd 2023/2028
Hoofdstuk 1
De jeugdzorg staat onder grote druk. Hoewel Nederlandse jeugdigen zichzelf relatief
gelukkig noemen, is er tegelijkertijd een sterke toename van mentale
gezondheidsproblemen.
Sinds de invoering van de Jeugdwet is:
- Het gebruik van jeugdzorg sterk gestegen;
- De complexiteit van hulpvragen toegenomen
- Zijn de kosten fors opgelopen.
Hervormingsagenda is nodig om de jeugdzorg beter, effectiever en houdbaar te maken.
Belangrijke uitgangspunten:
- We streven naar een inclusieve samenleving, waarin alle jeugdigen kunnen
meedoen, ongeacht kwetsbaarheid.
- Hulp en ondersteuning zijn tijdig en passend.
- Het sociale netwerk en de directe leefomgeving vormen de basis.
- Professionele jeugdhulp is aanvullend, niet vanzelfsprekend.
Preventie staat centraal: opvoed- en opgroeivragen moeten zo veel mogelijk vroeg en
informeel worden opgelost.
De Hervormingsagenda is gebaseerd op adviezen van o.a. de Commissie van Wijzen en
eerdere programma’s zoals Zorg voor de jeugd.
Er zijn tien grote opgaven geformuleerd:
- Zes gericht op verbetering van de jeugdhulp zelf
- Vier gericht op verbetering van het stelsel en de uitvoering.
De agenda loopt tot 2028, omdat structurele veranderingen tijd nodig hebben.
Hoofdstuk 2
Niet elke hulpvraag vraagt om jeugdhulp, maar in de praktijk worden veel normale opvoed-
en opgroeivragen toch gemedicaliseerd. Tegelijkertijd krijgen de meest kwetsbare gezinnen
vaak niet de juiste of tijdige hulp.
Doel → duidelijker maken wat jeugdhulp is en wat niet; de jeugdhulpplicht richten op de
meest kwetsbaren; normaliseren waar mogelijk, specialiseren waar nodig.
Veel gezinnen hebben te maken met meervoudige problematiek (zorg, schulden, onderwijs,
wonen) maar hulp is vaak gekokerd georganiseerd.
Doel → een integrale aanpak, waarbij jeugdhulp samenwerkt met: onderwijs, volwassenen-
GGZ en bestaanszekerheid.
Toegang tot jeugdhulp moet: nabij, laagdrempelig, deskundig en goed georganiseerd zijn.
Rol van lokale teams = eerste aanspreekpunt voor jeugdigen en gezinnen. Voeren een brede
analyse van de situatie en kijken eerst naar eigen kracht, sociale omgeving en informele
steun.
Te veel jeugdigen verblijven residenteel.
3
, Gesloten jeugdhulp is zwaar, ingrijpend en vaak niet duurzaam effectief.
Doel → jeugdigen zo thuis mogelijk laten opgroeien, alleen residenteel als het niet anders
kan.
Verbeteren organisatie en inkoop specialistische jeugdzorg
Probleem:
- grote verschillen tussen gemeenten
- onvoldoende samenhang en schaalgrootte
- kwetsbaarheid van specialistisch aanbod.
Oplossing:
- meer regionale samenwerking
- specialistische zorg vaker regionaal inkopen
Hoofdstuk 3
De uitgaven aan jeugdzorg zijn de afgelopen jaren sterk toegenomen, terwijl:
- de vraag blijft toenemen;
- het tekort aan persoon groeit;
- de effectiviteit van hulp niet altijd duidelijk is
Zonder ingrijpen:
- loopt het stelsel tegen zijn financiële en personele grenzen aan;
- ontstaat er te weinig ruimte voor de meest kwetsbare jeugdigen
Een belangrijk knelpunt in het huidige stelsel is de onduidelijke verdeling van financiële
risico’s tussen rijk en gemeenten.
Afgesproken is:
- rijk en gemeenten gezamenlijk verantwoordelijk zijn voor een goed werkend en
houdbaar jeugdstelsel;
- beide partijen hun eigen rol en verantwoordelijkheid houden;
- financiële afspraken ondersteunend moeten zijn aan de inhoudelijke beweging van
de Hervormingsagenda.
Hoofdstuk 4
De hervormingen vragen om een fundamentele verandering in denken en handelen bij alle
betrokken partijen.
Belangrijke uitgangspunten:
- jeugdigen en hun gezin staan centraal.
- Er wordt niet alleen gekeken naar het kind, maar ook naar:
o Gezinssituatie
o Onderwijs
o Bestaanszekerheid
o Wonen
Big 5: → vormen de basis voor een stabiele ontwikkeling van jeugdigen.
1. Support
2. Wonen
3. School en werk
4. Inkomen
5. Welzijn
4
College 1 4 feb ............................................................................................................ 3
Hervormingsagenda Jeugd 2023/2028 ............................................................................ 3
Rapport aandacht in de jeugdzorg ................................................................................... 5
College 2 11 feb .......................................................................................................... 6
Nabuurs, M. (2021). Basisboek Systeemgericht werken. 3 e druk. ..................................... 6
Hoofdstuk 1 Het werkterrein van de systeemgerichte social worker ........................... 6
College 3 18 feb .......................................................................................................... 9
Nabuurs, M. Basisboek systeemgericht werken ............................................................... 9
Hoofdstuk 2 Systeemtheorieën ................................................................................. 9
College 4 25 feb .........................................................................................................16
Nabuurs, M. Basisboek systeemgericht werken ..............................................................16
Hoofdstuk 3 Het gezin als systeem..............................................................................16
Hoofdstuk 4 Communicatie, interactie en gesprekstechnieken .....................................20
College 5 en 6 4 maart en 11 maart ...........................................................................23
Drost, J. (2015). Van Boefje tot crimineel. .......................................................................23
Van der Ploeg, J. D. (2015). Kijk op de Nederlandse jeugd ..............................................26
Hoofdstuk 1 Typeringen van generaties .......................................................................26
Hoofdstuk 5 Ouders en het gebruik van internet ..........................................................27
Hoofdstuk 7 Cyberpesten, een uitwas van het internetverkeer .....................................28
Hoofdstuk 10 Drank, drugs, roken en seks ..................................................................28
Hoofdstuk 13 Psychosociale problemen ......................................................................29
Hoofdstuk 14 Jeugdzorg nog steeds een zorgenkind? .................................................29
Hoofdstuk 16 Opvoeden van kinderen .........................................................................30
Hoofdstuk 17 Ongunstige gezinsomstandigheden .......................................................30
Hoofdstuk 18 Verwende kinderen? ..............................................................................30
Hoofdstuk 19 en 20 Resumé .......................................................................................31
Gezinnen met meervoudige en complexe problemen. Knot & Knorth (2019). ...................31
Hoofdstuk 2 ................................................................................................................31
Hoofdstuk 3 ................................................................................................................34
Hoofdstuk 6 Gezinnen met meervoudige en complexe problemen en licht verstandelijke
beperkingen................................................................................................................35
Hoofdstuk 14- Gezin centraal ......................................................................................36
Hoofdstuk 15 – ‘10’ voor Toekomst ..............................................................................37
Hoofdstuk 20 – Werkzame elementen .........................................................................38
1
, Hoofdstuk 22 – KINGS (kind In Gezond Systeem) .......................................................39
Binnen de muren van de jeugdgevangenis. Ooijevaar. (2024). ........................................40
College 8 .......................................................................................................................40
Ingrijpende levensgebeurtenissen en traumasymptomen bij pleegkinderen. Grietens et al.,
2012. .............................................................................................................................40
Konijn et al. (2019). Foster care placement instability. .....................................................41
Vanderfaeillie et al., (2018). Foster care placement breakdown in the Netherlands and
Flanders.........................................................................................................................42
Vanderfaeillie et al., (2014). Traumatische gebeurtenissen en traumatische
stressymptomen bij pleegkinderen. .................................................................................43
Wubs et al., (2018). Speaking with and without words. ....................................................44
Zeijlmans et al., (2017). Matching children with foster cares. ...........................................45
Zijlmans et al., (2018). Nothing goes as planned. ............................................................46
Oefenvragen .......................................................................................................................48
2
,College 1 4 feb
Hervormingsagenda Jeugd 2023/2028
Hoofdstuk 1
De jeugdzorg staat onder grote druk. Hoewel Nederlandse jeugdigen zichzelf relatief
gelukkig noemen, is er tegelijkertijd een sterke toename van mentale
gezondheidsproblemen.
Sinds de invoering van de Jeugdwet is:
- Het gebruik van jeugdzorg sterk gestegen;
- De complexiteit van hulpvragen toegenomen
- Zijn de kosten fors opgelopen.
Hervormingsagenda is nodig om de jeugdzorg beter, effectiever en houdbaar te maken.
Belangrijke uitgangspunten:
- We streven naar een inclusieve samenleving, waarin alle jeugdigen kunnen
meedoen, ongeacht kwetsbaarheid.
- Hulp en ondersteuning zijn tijdig en passend.
- Het sociale netwerk en de directe leefomgeving vormen de basis.
- Professionele jeugdhulp is aanvullend, niet vanzelfsprekend.
Preventie staat centraal: opvoed- en opgroeivragen moeten zo veel mogelijk vroeg en
informeel worden opgelost.
De Hervormingsagenda is gebaseerd op adviezen van o.a. de Commissie van Wijzen en
eerdere programma’s zoals Zorg voor de jeugd.
Er zijn tien grote opgaven geformuleerd:
- Zes gericht op verbetering van de jeugdhulp zelf
- Vier gericht op verbetering van het stelsel en de uitvoering.
De agenda loopt tot 2028, omdat structurele veranderingen tijd nodig hebben.
Hoofdstuk 2
Niet elke hulpvraag vraagt om jeugdhulp, maar in de praktijk worden veel normale opvoed-
en opgroeivragen toch gemedicaliseerd. Tegelijkertijd krijgen de meest kwetsbare gezinnen
vaak niet de juiste of tijdige hulp.
Doel → duidelijker maken wat jeugdhulp is en wat niet; de jeugdhulpplicht richten op de
meest kwetsbaren; normaliseren waar mogelijk, specialiseren waar nodig.
Veel gezinnen hebben te maken met meervoudige problematiek (zorg, schulden, onderwijs,
wonen) maar hulp is vaak gekokerd georganiseerd.
Doel → een integrale aanpak, waarbij jeugdhulp samenwerkt met: onderwijs, volwassenen-
GGZ en bestaanszekerheid.
Toegang tot jeugdhulp moet: nabij, laagdrempelig, deskundig en goed georganiseerd zijn.
Rol van lokale teams = eerste aanspreekpunt voor jeugdigen en gezinnen. Voeren een brede
analyse van de situatie en kijken eerst naar eigen kracht, sociale omgeving en informele
steun.
Te veel jeugdigen verblijven residenteel.
3
, Gesloten jeugdhulp is zwaar, ingrijpend en vaak niet duurzaam effectief.
Doel → jeugdigen zo thuis mogelijk laten opgroeien, alleen residenteel als het niet anders
kan.
Verbeteren organisatie en inkoop specialistische jeugdzorg
Probleem:
- grote verschillen tussen gemeenten
- onvoldoende samenhang en schaalgrootte
- kwetsbaarheid van specialistisch aanbod.
Oplossing:
- meer regionale samenwerking
- specialistische zorg vaker regionaal inkopen
Hoofdstuk 3
De uitgaven aan jeugdzorg zijn de afgelopen jaren sterk toegenomen, terwijl:
- de vraag blijft toenemen;
- het tekort aan persoon groeit;
- de effectiviteit van hulp niet altijd duidelijk is
Zonder ingrijpen:
- loopt het stelsel tegen zijn financiële en personele grenzen aan;
- ontstaat er te weinig ruimte voor de meest kwetsbare jeugdigen
Een belangrijk knelpunt in het huidige stelsel is de onduidelijke verdeling van financiële
risico’s tussen rijk en gemeenten.
Afgesproken is:
- rijk en gemeenten gezamenlijk verantwoordelijk zijn voor een goed werkend en
houdbaar jeugdstelsel;
- beide partijen hun eigen rol en verantwoordelijkheid houden;
- financiële afspraken ondersteunend moeten zijn aan de inhoudelijke beweging van
de Hervormingsagenda.
Hoofdstuk 4
De hervormingen vragen om een fundamentele verandering in denken en handelen bij alle
betrokken partijen.
Belangrijke uitgangspunten:
- jeugdigen en hun gezin staan centraal.
- Er wordt niet alleen gekeken naar het kind, maar ook naar:
o Gezinssituatie
o Onderwijs
o Bestaanszekerheid
o Wonen
Big 5: → vormen de basis voor een stabiele ontwikkeling van jeugdigen.
1. Support
2. Wonen
3. School en werk
4. Inkomen
5. Welzijn
4
