T 11 transport
Leerdoelen
11.1.1 Je kunt de bestanddelen van bloed met hun kenmerken en functies benoemen.
11.2.1 Je kunt de verschillende transportsystemen bij dieren herkennen.
11.2.2 Je kunt de functies van een bloedsomloop benoemen.
11.3.1 Je kunt de delen van een hart met hun kenmerken en functies benoemen.
11.3.2 Je kunt de werking van het hart beschrijven.
11.4.1 Je kunt de kenmerken en functies van slagaders, haarvaten en aders beschrijven.
11.4.2 Je kunt de delen van het bloedvatenstelsel noemen en daarin zuurstofgehalte,
glucosegehalte en stroomrichting van het bloed aangeven.
11.4.3 Je kunt het verloop van de bloeddruk in de bloedvaten beschrijven.
11.5.1 Je kunt de kenmerken en functies van weefselvloeistof en lymfe benoemen.
,🔴 BLOEDPLASMA 11.1Het bloed
🔹 De nitie:
Bloedplasma is de vloeibare component van bloed en maakt 55% van
het bloedvolume uit. Het bestaat voornamelijk uit water (90%),
opgeloste stoffen en plasma-eiwitten.(Bloedsamenstelling)
🔹 Functies:
✅ Transport van voedingsstoffen, zuurstof (kleine hoeveelheid),
afvalstoffen, hormonen en antistoffen
✅ Handhaven van de osmotische waarde en bloeddruk (door plasma-
eiwitten zoals albumine)
✅ Handhaven van een constante lichaamstemperatuur (38°C) en pH
(7,4)
✅ Vervoer van vetten als lipoproteïnen
🔹 BINAS:
📖 Tabel 84A, 84B (Bloedbestanddelen en functies)
🧠 Ezelsbruggetje:
🟡 "Plasma Transporteert Alles!" → Plasma vervoert alles: zuurstof,
voeding, afvalstoffen, hormonen, antistoffen
❓ Vragen & Antwoorden:
1. Wat zijn de belangrijkste functies van bloedplasma?
Antwoord: Transport van voedingsstoffen, zuurstof, afvalstoffen, hormonen en antistoffen; handhaving van osmotische waarde, bloeddruk,
lichaamstemperatuur en pH.
2. Waarom is bloedplasma belangrijk voor de osmotische waarde?
Antwoord: Plasma-eiwitten zoals albumine zorgen ervoor dat water in de bloedvaten blijft en niet naar de weefsels lekt.
3. Hoe worden vetten vervoerd in bloedplasma?
Antwoord: Vetten worden vervoerd als lipoproteïnen.
fi
,🔴 RODE BLOEDCELLEN (ERYTHROCYTEN) 11.1Het bloed
🔹 De nitie:
Rode bloedcellen zijn kleine, schijfvormige cellen zonder celkern die hemoglobine bevatten
en zuurstof vervoeren. Ze maken 45% van het bloed uit.
🔹 Functies:
✅ Transport van zuurstof (gebonden aan hemoglobine)
✅ Transport van koolstofdioxide (grotendeels in het cytoplasma)
✅ Regeling van pH in het bloed
🔹 Eigenschappen:
🩸 De aanmaak van rode bloedcellen in het rode beenmerg wordt gestimuleerd
door het hormoon epo (erytropoëtine), dat wordt geproduceerd door de
nieren.
🩸 Geen celkern → Korte levensduur (ongeveer 120 dagen)
🩸 Bevat hemoglobine → IJzerhoudend eiwit dat zuurstof bindt
🩸 Worden afgebroken in de milt, lever en beenmerg
🔹 BINAS:
📖 Tabel 82A, 84A (Bloedcellen en hun functies)
🧠 Ezelsbruggetje:
🔴 "ROOD = Rijk aan Zuurstof" → Rode bloedcellen vervoeren zuurstof
1. Waarom hebben rode bloedcellen geen celkern?
Antwoord: Hierdoor hebben ze meer ruimte voor hemoglobine, wat zuurstoftransport ef ciënter maakt.
fi fi
, 🔴 WITTE BLOEDCELLEN (LEUKOCYTEN) 11.1Het bloed
🔹 De nitie:
Witte bloedcellen zijn betrokken bij de afweer tegen ziekteverwekkers. Ze hebben een celkern, maar geen vaste vorm en kunnen uit
bloedvaten kruipen.
🔹 Functies:
✅ Fagocyten → Vreten bacteriën op (fagocytose)
✅ Lymfocyten → Produceren antistoffen tegen virussen en
bacteriën
✅ Ruimen dode cellen en ziekteverwekkers op
🔹 Eigenschappen:
⚪ Kunnen door bloedvatwanden heen
⚪ Meerdere typen: Granulocyten, monocyten, lymfocyten
⚪ Bevatten een celkern
🔹 BINAS:
📖 Tabel 84A, 84B
🧠 Ezelsbruggetje:
⚪ "Witte Soldaten" → Witte bloedcellen verdedigen je lichaam tegen indringers
1. Wat is het verschil tussen fagocyten en lymfocyten?
Antwoord: Fagocyten eten ziekteverwekkers op, terwijl lymfocyten antistoffen produceren.
2. Waarom hebben witte bloedcellen wel een celkern en rode bloedcellen niet?
Antwoord: Witte bloedcellen moeten zich kunnen delen en aanpassen aan ziekteverwekkers, rode bloedcellen hebben geen kern om meer ruimte te
maken voor hemoglobine.
fi
Leerdoelen
11.1.1 Je kunt de bestanddelen van bloed met hun kenmerken en functies benoemen.
11.2.1 Je kunt de verschillende transportsystemen bij dieren herkennen.
11.2.2 Je kunt de functies van een bloedsomloop benoemen.
11.3.1 Je kunt de delen van een hart met hun kenmerken en functies benoemen.
11.3.2 Je kunt de werking van het hart beschrijven.
11.4.1 Je kunt de kenmerken en functies van slagaders, haarvaten en aders beschrijven.
11.4.2 Je kunt de delen van het bloedvatenstelsel noemen en daarin zuurstofgehalte,
glucosegehalte en stroomrichting van het bloed aangeven.
11.4.3 Je kunt het verloop van de bloeddruk in de bloedvaten beschrijven.
11.5.1 Je kunt de kenmerken en functies van weefselvloeistof en lymfe benoemen.
,🔴 BLOEDPLASMA 11.1Het bloed
🔹 De nitie:
Bloedplasma is de vloeibare component van bloed en maakt 55% van
het bloedvolume uit. Het bestaat voornamelijk uit water (90%),
opgeloste stoffen en plasma-eiwitten.(Bloedsamenstelling)
🔹 Functies:
✅ Transport van voedingsstoffen, zuurstof (kleine hoeveelheid),
afvalstoffen, hormonen en antistoffen
✅ Handhaven van de osmotische waarde en bloeddruk (door plasma-
eiwitten zoals albumine)
✅ Handhaven van een constante lichaamstemperatuur (38°C) en pH
(7,4)
✅ Vervoer van vetten als lipoproteïnen
🔹 BINAS:
📖 Tabel 84A, 84B (Bloedbestanddelen en functies)
🧠 Ezelsbruggetje:
🟡 "Plasma Transporteert Alles!" → Plasma vervoert alles: zuurstof,
voeding, afvalstoffen, hormonen, antistoffen
❓ Vragen & Antwoorden:
1. Wat zijn de belangrijkste functies van bloedplasma?
Antwoord: Transport van voedingsstoffen, zuurstof, afvalstoffen, hormonen en antistoffen; handhaving van osmotische waarde, bloeddruk,
lichaamstemperatuur en pH.
2. Waarom is bloedplasma belangrijk voor de osmotische waarde?
Antwoord: Plasma-eiwitten zoals albumine zorgen ervoor dat water in de bloedvaten blijft en niet naar de weefsels lekt.
3. Hoe worden vetten vervoerd in bloedplasma?
Antwoord: Vetten worden vervoerd als lipoproteïnen.
fi
,🔴 RODE BLOEDCELLEN (ERYTHROCYTEN) 11.1Het bloed
🔹 De nitie:
Rode bloedcellen zijn kleine, schijfvormige cellen zonder celkern die hemoglobine bevatten
en zuurstof vervoeren. Ze maken 45% van het bloed uit.
🔹 Functies:
✅ Transport van zuurstof (gebonden aan hemoglobine)
✅ Transport van koolstofdioxide (grotendeels in het cytoplasma)
✅ Regeling van pH in het bloed
🔹 Eigenschappen:
🩸 De aanmaak van rode bloedcellen in het rode beenmerg wordt gestimuleerd
door het hormoon epo (erytropoëtine), dat wordt geproduceerd door de
nieren.
🩸 Geen celkern → Korte levensduur (ongeveer 120 dagen)
🩸 Bevat hemoglobine → IJzerhoudend eiwit dat zuurstof bindt
🩸 Worden afgebroken in de milt, lever en beenmerg
🔹 BINAS:
📖 Tabel 82A, 84A (Bloedcellen en hun functies)
🧠 Ezelsbruggetje:
🔴 "ROOD = Rijk aan Zuurstof" → Rode bloedcellen vervoeren zuurstof
1. Waarom hebben rode bloedcellen geen celkern?
Antwoord: Hierdoor hebben ze meer ruimte voor hemoglobine, wat zuurstoftransport ef ciënter maakt.
fi fi
, 🔴 WITTE BLOEDCELLEN (LEUKOCYTEN) 11.1Het bloed
🔹 De nitie:
Witte bloedcellen zijn betrokken bij de afweer tegen ziekteverwekkers. Ze hebben een celkern, maar geen vaste vorm en kunnen uit
bloedvaten kruipen.
🔹 Functies:
✅ Fagocyten → Vreten bacteriën op (fagocytose)
✅ Lymfocyten → Produceren antistoffen tegen virussen en
bacteriën
✅ Ruimen dode cellen en ziekteverwekkers op
🔹 Eigenschappen:
⚪ Kunnen door bloedvatwanden heen
⚪ Meerdere typen: Granulocyten, monocyten, lymfocyten
⚪ Bevatten een celkern
🔹 BINAS:
📖 Tabel 84A, 84B
🧠 Ezelsbruggetje:
⚪ "Witte Soldaten" → Witte bloedcellen verdedigen je lichaam tegen indringers
1. Wat is het verschil tussen fagocyten en lymfocyten?
Antwoord: Fagocyten eten ziekteverwekkers op, terwijl lymfocyten antistoffen produceren.
2. Waarom hebben witte bloedcellen wel een celkern en rode bloedcellen niet?
Antwoord: Witte bloedcellen moeten zich kunnen delen en aanpassen aan ziekteverwekkers, rode bloedcellen hebben geen kern om meer ruimte te
maken voor hemoglobine.
fi
