Samenvatting Zorgpad 'Ziekteleer' H13 Oncologie

13. Oncologie (ZH);

Tumor -Woord tumor wordt veel gebruikt als het over kanker gaat;
-Tumor betekent letterlijk zwelling;
*Dit kan een zwelling zijn door ontsteking of een bloeding;
*Kan een zwelling zijn van nieuw gevormde cellen;
-Deze cellen kunnen;
*Goedaardig / BENIGNE;
*Kwaadaardig / MALIGNE;
-Bij een maligne gezwel wordt er gesproken over kanker;
Goedaardige tumor -Goedaardig / BENIGNE;
-Heeft vaak een kapsel om de nieuw gevormde cellen heen;
-Omliggende weefsels worden opzij geduwd, maar niet geïnfiltreerd;
-Deze tumor kan wel hinderlijk zijn als het tegen andere weefsels aan ligt;
*Benigne hersentumor die voor inklemming zorgt;
*Benigne tumor in het halsgebied (slokdarm/luchtpijp);
-Tumor kan ook pijnlijk zijn;
-Als tumor hinderlijk is of de ligging klachten veroorzaakt;
*Tumor wordt dan verwijderd;
-Lichaam krijgt dan de ongecontroleerde celdeling onder controle
-Benigne tumoren zaaien NIET uit;
-Kan wel kwaadaardig worden, kan dan wel uitzaaiien;
Kwaadaardige tumor -Kwaadaardig / MALIGNE;
-Tumor die dwars door allerlei weefsels heen groeit;
*Deze weefsels raken beschadigd en kunnen niet goed meer
functioneren;
-Groei van maligne tumoren verloopt snel en ongecontroleerd;
-Gezwel kan zich door het lichaam heen verspreiden;
*Uitzaaiingen / METASTASEN;
-Maligne cellen kunnen losraken en zich via het bloed- en/of lymfebaan
verspreiden (metastasen);
-Als er sprake is van uitzaaiingen kan er meestal niets meer aangedaan
worden;
Lymfogene -Eerste vorm van metastasering is via de lymfebanen;
metastasen -Wordt LYMFOGENE METASTASEN genoemd;
-Cellen die loslaten worden via de lymfe afgevoerd naar de dichtbijzijnde
lymfeklier;
-In de lymfeklier zal de maligne cel aangevallen worden door
LYMFOCYTEN > kunnen de kankercel onschadelijk maken;
-Als de maligne cel sneller deelt dan de lymfocyt ze kan afbreken >
LYMFEKLIERMETASTASE;
-Bij veel tumoren wordt al in een vrij vroeg stadium lymfekliermetastasen
gevonden in de regionale lymfeklieren;
Uitzaaiingen via de -Tweede vorm van metastasering;
afvoerende -Ontstaat als afgebroken celgroepjes worden vervoerd via de venen;
bloedvaten *Afvoerende bloedvaten van de tumor;
-Wordt ook wel HEMATOGENE metastasen;
*Ontstaan meestal later dan lymfekliermetastasen;
-Plaats waar deze metastasen terechtkomen wordt bepaald door de
organen waar het veneuze bloed het eerst aankomt;
Voorbeelden tumoren -Tumoren van de maag en de darmen;
en locatie van *Metastaseren naar de lever;

, metastasen *Het veneuze bloed van de maag en darmen gaan via de poortader eerst
naar de lever gaat;
-Tumoren van het kleine bekken en de lever;
*Metastaseren naar de longen;
*Veneuze bloed van deze organen stroomt via de vena cava >
rechterboezem > rechterkamer > longen;
-Tumoren van de longen;
*Metastaseren naar de botten en hersenen;
*Veneuze bloed van de longen gaat via de linkerboezem > linkerkamer >
aorta > organen;
*In de botten en in de hersenen blijven maligne cellen gemakkelijk
steken waardoor ze daar dan nieuwe tumoren vormen;
Primaire tumor -Plek waar de tumor als eerste is ontstaan;
*Als de kanker begint in de darmen / COLONCARCINOOM, en uitzaait
naar de lever. Spreken we niet over darm- en leverkanker. Maar over
uitgezaaide darmkanker;
*De darmtumor is dus de PRIMAIRE tumor;
Andere manieren van -Uitzaaien naar de vrije buikholte of pleuraholte;
uitzaaien *Buikholte > PERITONITIS CARCINOMATOSA;
*Of te wel, een carcinoom veroorzaakt door een ontsteking in het
buikvlies;
*Uitzaaiing pleuraholte > PLEURITIS CARCINOMATOSA;
*Carcinoom veroorzaakt door een ontsteking van de longvliezen;
-Bij beide vormen van metastasering ontstaan honderden kleine
tumoren die zich op de vliezen vastzetten;
-Door deze tumoren worden prikkels veroorzaakt waardoor het te veel
vocht gaat produceren;
*Overmatig vocht in de buikholte > ASCITES;
*Overmatig vocht tussen de longvliezen > PLEURITIS;
-Bij beide gevallen kan men door een punctie vocht laten aflopen;
*Verminderd de benauwdheidsklachten;
-Nadeel is dat dit vocht snel weer terugkeert;
*In dit geval kan een blijvende ascitesdrain worden geplaatst;
Carcinoom (maligne) -Deze cellen gaan uit van dekcellen;
*Epitheel;
*Soms endotheel;
Sarcomen (maligne) -Ontstaan in het steunweefsel;
*Bot;
Kanker van -Leukemie;
bloedbereidende -Ziekte van Kahler;
organen -Maligne lymfomen;
Uitwendige oorzaken -Chemische stoffen zijn belangrijke veroorzakers;
van kanker *Geneesmiddelen, onder andere cytostatica;
*Voedselverontreiniging (veel dierlijke vetten, weinig vezels);
*Industriële verontreiniging (asbest, plastic);
*Sigaretten, meeroken;
*Milieuverontreinigen;
*Straling (Ultraviolette, röntgenfoto);

Inwendige oorzaken -Geslacht speelt een rol bij sommige vormen van kanker;
*Borst- en prostaatkanker;