Alle lessen denken over veiligheid
Inhoud
les 1....................................................................................................................................................1
Les 2....................................................................................................................................................3
Les 3....................................................................................................................................................5
Les 4....................................................................................................................................................7
Les 5..................................................................................................................................................10
Les 6..................................................................................................................................................12
les 7 .....................................................................................................................................................15
les 1
Introductie en semantiek van veiligheid
Wat je moet weten
• Definities veiligheid kennen (lijst)
• Uitleggen wat kritisch denken inhoudt
• uitleggen hoe een kritische attitude van belang is voor de veiligheidskundige
• Betekenissen Veiligheid van Zedner lezen en kunnen uitleggen.
• De begripsverwatering van Veiligheid begrijpen, en welke gevolgen dat heeft.
• Begrijpen dat veiligheid managen zich scherp verhoudt tot wat veiligheid persoonlijk betekent.
Het belang van een kritische attitude
Kritisch denken: het onafhankelijk bevragen van (de vooronderstellingen achter) een situatie of standpunt, aan
de hand van feiten, argumentatie en redelijk oordeelsvermogen.
Een kritische attitude voor de veiligheidskundige:- Onafhankelijk oordelen over onveilige situaties, Meerdere
gezichtspunten kunnen integreren om onveiligheid te benaderen
Veiligheidsbetekenis: een functie van diepere intuïties en opvattingen
Mensbeeld: wat is de mens. Veiligheid is een relatief begrip. Zonder mensen geen veiligheid
Mensbeeld: Goed of kwaad? Dier of cyborg? Vrije wil of gedetermineerd? ( Mensbeeld – Hannah Arendt –
banaliteit van het kwaad)
Wereldbeeld: Vijandig of vriendschappelijk? Maakbaarheid: kan de mens de wereld naar de hand zetten?
( Wereldbeeld – kanker is een gevolg van een verkeerde afstemming met de natuurlijke omgeving versus
kanker is een vorm van strijd tegen vijanden)
Ethische warden: Wat zijn we bereid op te offeren voor veiligheid? Wat voor mens willen we in de toekomst
zijn? ( Ethische waarden – wat slaan we hoger aan? Plezier of Veiligheid/ mileu of Veiligheid? Epictetus –
Veiligheid is niks waard)
Semantiek: welke betekenis krijgt veiligheid in de taal en in de menselijke praktijk? ( Semantiek – het probleem
van securitisering en het retorisch misbruik/gebruik van Veiligheid.)
Maakbaarheid – de utopische droom – de wereld als de kroon van menselijke schepping.
,Interne veiligheid – “De effectieve bescherming van personen die gebruik maken van of zich bevinden in het
systeem van een bedrijf, tegen persoonlijk leed door een ongewoon voorval binnen dat systeem.” (Basisboek)
Externe veiligheid – “De effectieve bescherming van personen die zich bevinden buiten het systeem van een
bedrijf, tegen persoonlijk leed als gevolg van een ongewoon voorval binnen dat systeem.” (Basisboek)
Security – “Het voorkomen of verminderen van het moedwillig toebrengen van schade aan medewerkers en
bezittingen van de onderneming of organisatie.” (Basisboek)
Safety – “Het voorkomen of verminderen van bedreigingen van de onderneming, haar medewerkers of haar
omgeving als gevolg van natuurlijke risico’s en risico’s die samenhangen met de productieprocessen of
logistiek.” (Basisboek)
Arboveiligheid – “Arboveiligheid betreft het omgaan met gevaarlijke stoffen en gevaarlijke situaties. Het
inschattten van de risico's en de wettelijk verplichte maatregelen, maar ook de gewenste
beschermingsmaatregelen vormen hier een belangrijk onderdeel van.” (NVDO)
Nationale veiligheid – “De nationale veiligheid is in het geding als één of meer vitale belangen van de
Nederlandse staat en/of samenleving zodanig bedreigd worden dat sprake is van (potentiële) maatschappelijke
ontwrichting.” (NCTV)
Subjectieve Veiligheid – “Veiligheid gemeten aan de hand van gevoelens van mensen.” (Basisboek)
Objectieve veiligheid – “Veiligheid gemeten aan de hand van uiterlijk waarneembare verschijnselen.”
(Basisboek)
Sociale veiligheid – “De mate waarin mensen beschermd zijn en zich beschermd voelen tegen persoonlijk leed
door misdrijven (criminaliteit), overtredingen en overlast door andere mensen.” (Basisboek)
Fysieke veiligheid – “De mate waarin mensen beschermd zijn en zich beschermd voelen tegen persoonlijk leed
door ongevallen en tegen onheil van niet-menselijke oorsprong.” (Basisboek)
Veiligheidsbeleving – “Veiligheidsbeleving is de manier waarop mensen veiligheid ervaren.” (CCV)
Informatiebeveiliging – “Informatiebeveiliging is het proces van vaststellen van de vereiste kwaliteit van
informatie(systemen) in termen van vertrouwelijkheid, beschikbaarheid, integriteit, onweerlegbaarheid en
controleerbaarheid alsmede het treffen, onderhouden en controleren van een samenhangend pakket van
bijbehorende (fysieke, organisatorische en logische) beveiligingsmaatregelen.” (Basisboek)
Negatieve veiligheid – “Veiligheid gedefinieerd als de afwezigheid van dreigingen.”
Positieve veiligheid – “Veiligheid gedefinieerd als de vervulling van behoeften representatief voor het
menselijk welzijn” // “Veiligheid als geborgenheid, sense of belonging”
Veiligheidspraktijkbetekenis (security as practice) – kritisch: “Veiligheid gedefinieerd naar wat zij binnen een
operationele context voor streefmaat weergeeft” (Zedner, 2009 [parafrase])
Symbolische Veiligheid – (security as symbol) – kritisch: “Veiligheid die eerder tot doel heeft bestuurlijke
daadkracht te tonen dan werkelijke veiligheid te scheppen. (Zedner, 2009 [parafrase])
Beveiligingsdrang – kritisch: Veiligheid gedefinieerd niet wat betreft het doel dat ze beoogt, maar wat betreft
het tomeloze streven dat ze vertegenwoordigt. (Zedner, 2009 [parafrase])
Een voorbeeld van hoe veiligheid kan worden uitgedrukt in een wederkerige vertrouwensrelatie en de
afhankelijkheid van de ander. Kortom – in hoeverre is veiligheid echt te begrijpen als het beheersen van
risico’s, als we denken aan deze elementaire betekenis?
, Tekst: Zedner, een kritische beschouwing van veiligheid
- Semantiek = betekenisleer
- De betekenis van veiligheid als waarde of als symbol
- Wat zijn de gevolgen van deze betekenissen voor hoe we met de wereld omgaan?
- De veiligheidsdefinities van Zedner:
- Security as objective state
- Security as subjective state
- Security as a pursuit
- Security as a practice
- Security as a symbol
Les 2
Wat je moet weten
- Zedner: objectieve en subjectieve veiligheid
- Zedner: kritische veiligheidsbetekenissen
- Mensbeeld: hoe kunnen we bijvoorbeeld tegen onszelf aankijken vanuit
gedragswetenschappelijk oogpunt?
- Plato (Politeia): hoe leidt zijn negatief mensbeeld tot een autoritaire staatsopvatting?
- Grotanalogie
- Plato’s argumenten tegen zelfbeschikking en zelfbestuur
- De structuur van Plato’s autoritaire staatsopvatting
- De gedachten van Plato over disciplinering en social engineering
- Kunnen herkennen van deze gedachten van Plato binnen veiligheidspraktijken
Zedner
Objectieve en subjectieve veiligheid
Objective state
Negatief: ‘freedom from threat’
Utopisch
Verweven met maakbaarheidsgedachte en een industrieel belang
Positief: human security?
Subjective state
Negatief: ‘Freedom from fear’
Relatief aan psychische beleving
Subjectieve is niet noodzakelijk objectieve onveiligheid
Is veiligheidsbeleving beinvloedbaar?
Zedner
Kritische veiligheidsdefinities
• Security as a pursuit (beveiligingsdrang)
• Veiligheid beschrijft geen stand-van-zaken maar vertegenwoordigt een tomeloos streven.
• Het streven wordt een doel op zich.
• Security as practice (veiligheidspraktijkbetekenis)
• Betekenis veiligheid is een product van branche en industrie, en verbonden met belangen.
• De definitie van veiligheid volgt uit het gebruik en de urgentie
Security as symbol (symbolische veiligheid)
Inhoud
les 1....................................................................................................................................................1
Les 2....................................................................................................................................................3
Les 3....................................................................................................................................................5
Les 4....................................................................................................................................................7
Les 5..................................................................................................................................................10
Les 6..................................................................................................................................................12
les 7 .....................................................................................................................................................15
les 1
Introductie en semantiek van veiligheid
Wat je moet weten
• Definities veiligheid kennen (lijst)
• Uitleggen wat kritisch denken inhoudt
• uitleggen hoe een kritische attitude van belang is voor de veiligheidskundige
• Betekenissen Veiligheid van Zedner lezen en kunnen uitleggen.
• De begripsverwatering van Veiligheid begrijpen, en welke gevolgen dat heeft.
• Begrijpen dat veiligheid managen zich scherp verhoudt tot wat veiligheid persoonlijk betekent.
Het belang van een kritische attitude
Kritisch denken: het onafhankelijk bevragen van (de vooronderstellingen achter) een situatie of standpunt, aan
de hand van feiten, argumentatie en redelijk oordeelsvermogen.
Een kritische attitude voor de veiligheidskundige:- Onafhankelijk oordelen over onveilige situaties, Meerdere
gezichtspunten kunnen integreren om onveiligheid te benaderen
Veiligheidsbetekenis: een functie van diepere intuïties en opvattingen
Mensbeeld: wat is de mens. Veiligheid is een relatief begrip. Zonder mensen geen veiligheid
Mensbeeld: Goed of kwaad? Dier of cyborg? Vrije wil of gedetermineerd? ( Mensbeeld – Hannah Arendt –
banaliteit van het kwaad)
Wereldbeeld: Vijandig of vriendschappelijk? Maakbaarheid: kan de mens de wereld naar de hand zetten?
( Wereldbeeld – kanker is een gevolg van een verkeerde afstemming met de natuurlijke omgeving versus
kanker is een vorm van strijd tegen vijanden)
Ethische warden: Wat zijn we bereid op te offeren voor veiligheid? Wat voor mens willen we in de toekomst
zijn? ( Ethische waarden – wat slaan we hoger aan? Plezier of Veiligheid/ mileu of Veiligheid? Epictetus –
Veiligheid is niks waard)
Semantiek: welke betekenis krijgt veiligheid in de taal en in de menselijke praktijk? ( Semantiek – het probleem
van securitisering en het retorisch misbruik/gebruik van Veiligheid.)
Maakbaarheid – de utopische droom – de wereld als de kroon van menselijke schepping.
,Interne veiligheid – “De effectieve bescherming van personen die gebruik maken van of zich bevinden in het
systeem van een bedrijf, tegen persoonlijk leed door een ongewoon voorval binnen dat systeem.” (Basisboek)
Externe veiligheid – “De effectieve bescherming van personen die zich bevinden buiten het systeem van een
bedrijf, tegen persoonlijk leed als gevolg van een ongewoon voorval binnen dat systeem.” (Basisboek)
Security – “Het voorkomen of verminderen van het moedwillig toebrengen van schade aan medewerkers en
bezittingen van de onderneming of organisatie.” (Basisboek)
Safety – “Het voorkomen of verminderen van bedreigingen van de onderneming, haar medewerkers of haar
omgeving als gevolg van natuurlijke risico’s en risico’s die samenhangen met de productieprocessen of
logistiek.” (Basisboek)
Arboveiligheid – “Arboveiligheid betreft het omgaan met gevaarlijke stoffen en gevaarlijke situaties. Het
inschattten van de risico's en de wettelijk verplichte maatregelen, maar ook de gewenste
beschermingsmaatregelen vormen hier een belangrijk onderdeel van.” (NVDO)
Nationale veiligheid – “De nationale veiligheid is in het geding als één of meer vitale belangen van de
Nederlandse staat en/of samenleving zodanig bedreigd worden dat sprake is van (potentiële) maatschappelijke
ontwrichting.” (NCTV)
Subjectieve Veiligheid – “Veiligheid gemeten aan de hand van gevoelens van mensen.” (Basisboek)
Objectieve veiligheid – “Veiligheid gemeten aan de hand van uiterlijk waarneembare verschijnselen.”
(Basisboek)
Sociale veiligheid – “De mate waarin mensen beschermd zijn en zich beschermd voelen tegen persoonlijk leed
door misdrijven (criminaliteit), overtredingen en overlast door andere mensen.” (Basisboek)
Fysieke veiligheid – “De mate waarin mensen beschermd zijn en zich beschermd voelen tegen persoonlijk leed
door ongevallen en tegen onheil van niet-menselijke oorsprong.” (Basisboek)
Veiligheidsbeleving – “Veiligheidsbeleving is de manier waarop mensen veiligheid ervaren.” (CCV)
Informatiebeveiliging – “Informatiebeveiliging is het proces van vaststellen van de vereiste kwaliteit van
informatie(systemen) in termen van vertrouwelijkheid, beschikbaarheid, integriteit, onweerlegbaarheid en
controleerbaarheid alsmede het treffen, onderhouden en controleren van een samenhangend pakket van
bijbehorende (fysieke, organisatorische en logische) beveiligingsmaatregelen.” (Basisboek)
Negatieve veiligheid – “Veiligheid gedefinieerd als de afwezigheid van dreigingen.”
Positieve veiligheid – “Veiligheid gedefinieerd als de vervulling van behoeften representatief voor het
menselijk welzijn” // “Veiligheid als geborgenheid, sense of belonging”
Veiligheidspraktijkbetekenis (security as practice) – kritisch: “Veiligheid gedefinieerd naar wat zij binnen een
operationele context voor streefmaat weergeeft” (Zedner, 2009 [parafrase])
Symbolische Veiligheid – (security as symbol) – kritisch: “Veiligheid die eerder tot doel heeft bestuurlijke
daadkracht te tonen dan werkelijke veiligheid te scheppen. (Zedner, 2009 [parafrase])
Beveiligingsdrang – kritisch: Veiligheid gedefinieerd niet wat betreft het doel dat ze beoogt, maar wat betreft
het tomeloze streven dat ze vertegenwoordigt. (Zedner, 2009 [parafrase])
Een voorbeeld van hoe veiligheid kan worden uitgedrukt in een wederkerige vertrouwensrelatie en de
afhankelijkheid van de ander. Kortom – in hoeverre is veiligheid echt te begrijpen als het beheersen van
risico’s, als we denken aan deze elementaire betekenis?
, Tekst: Zedner, een kritische beschouwing van veiligheid
- Semantiek = betekenisleer
- De betekenis van veiligheid als waarde of als symbol
- Wat zijn de gevolgen van deze betekenissen voor hoe we met de wereld omgaan?
- De veiligheidsdefinities van Zedner:
- Security as objective state
- Security as subjective state
- Security as a pursuit
- Security as a practice
- Security as a symbol
Les 2
Wat je moet weten
- Zedner: objectieve en subjectieve veiligheid
- Zedner: kritische veiligheidsbetekenissen
- Mensbeeld: hoe kunnen we bijvoorbeeld tegen onszelf aankijken vanuit
gedragswetenschappelijk oogpunt?
- Plato (Politeia): hoe leidt zijn negatief mensbeeld tot een autoritaire staatsopvatting?
- Grotanalogie
- Plato’s argumenten tegen zelfbeschikking en zelfbestuur
- De structuur van Plato’s autoritaire staatsopvatting
- De gedachten van Plato over disciplinering en social engineering
- Kunnen herkennen van deze gedachten van Plato binnen veiligheidspraktijken
Zedner
Objectieve en subjectieve veiligheid
Objective state
Negatief: ‘freedom from threat’
Utopisch
Verweven met maakbaarheidsgedachte en een industrieel belang
Positief: human security?
Subjective state
Negatief: ‘Freedom from fear’
Relatief aan psychische beleving
Subjectieve is niet noodzakelijk objectieve onveiligheid
Is veiligheidsbeleving beinvloedbaar?
Zedner
Kritische veiligheidsdefinities
• Security as a pursuit (beveiligingsdrang)
• Veiligheid beschrijft geen stand-van-zaken maar vertegenwoordigt een tomeloos streven.
• Het streven wordt een doel op zich.
• Security as practice (veiligheidspraktijkbetekenis)
• Betekenis veiligheid is een product van branche en industrie, en verbonden met belangen.
• De definitie van veiligheid volgt uit het gebruik en de urgentie
Security as symbol (symbolische veiligheid)
