Samenvatting arresten Goederenrecht
Dépex/Curatoren:
3:4 lid 1 en 2 BW. Dépex wil haar apparatuur terug van Bergel als die failliet is, vanwege
eigendomsvoorbehoud. De curatoren van Bergel stellen dat de apparatuur door natrekking in de
boedel is beland. Wanneer kan apparatuur worden aangemerkt als bestanddeel van onroerend
goed?
Zie 3:4 voor de criteria voor bestanddeelvorming: hoofdzaak en apparatuur zijn één geheel volgens
verkeersopvatting (lid 1) óf hecht fysiek verband (lid 2). Uitleg van lid 1 in r.o. 3.7: gebouw en
apparatuur is constructief op elkaar afgestemd, of het fabrieksgebouw is onvoltooid zonder de
apparatuur (waarbij het niet gaat om de uitoefening van het productieproces).
Portacabin:
3:3 lid 1 BW. Kan een portacabin onroerend zijn in de zin van art. 3:3 lid 1? Welke maatstaven
moeten we worden gebruikt voor de invulling van duurzame vereniging met de grond?
Invulling van duurzame vereniging met de grond in r.o. 3.3: naar aard en inrichting bestemd om
duurzaam ter plaatse te blijven, waarbij in eerste plaats gelet moet worden op de bedoeling van de
bouwer voor zover naar buiten kenbaar en in de tweede plaats op hoe de bestemming van het werk
verder naar buiten kenbaar is (verkeersopvattingen zijn, anders dan 3:4, geen zelfstandige maatstaf,
maar kunnen wel worden gebruikt bij de andere criteria).
Woonark:
3:3 lid 1 BW. Gemeente wil onroerendezaakbelasting vragen voor een woonark. Kan een woonark als
onroerend worden aangemerkt?
Iets wat bestemd is om te drijven is volgens art. 8:1 BW een schip en daarom over het algemeen
roerend. Nooit rechtstreekse duurzame verbinding met de grond volgens r.o. 4.2, want drijvend, en
slechts heel sporadisch horizontale natrekking maar strenge eisen. Dus een schip kan bijna nooit als
onroerend worden gezien in de zin van art. 3:3 lid 1.
Havenkranen:
3:3 lid 1 BW. Gemeente wil overdrachtsbelasting vragen voor de overdracht van een havenkraan, wat
alleen kan als deze onroerend is. Kan een havenkraan als onroerend worden aangemerkt?
Het Portacabin-arrest wordt in r.o. 5.5 gebruikt en het verschil met het Woonark-arrest in 5.7 en zo
wordt benadrukt dat 3:3 BW een dubbele eis heeft: er moet vereniging zijn met de grond én die
vereniging moet duurzaam zijn. Voor havenkranen geldt dit, zelfs als die heen en weer bewegen over
een gebied.
,Warmtekrachtkoppelingsinstallatie (WKK):
3:3 en 3:4 BW. Er staat een WKK in een kassencomplex. De koper van het kassencomplex wil geen
overdrachtsbelasting betalen over de WKK omdat dit geen onroerende zaak zou zijn. Is de WKK
onroerend?
De WKK is naar aard en inrichting bestemd om duurzaam ter plaatse te blijven en die bestemming is
naar buiten kenbaar, dus de WKK is óf een zelfstandige onroerende zaak (verticale natrekking) óf
bestanddeel van het kassencomplex (horizontale natrekking), maar valt dus sowieso onder de
overdrachtsbelasting.
Teixeira de Mattos:
5:1 BW. Bij de bank Teixera de Mattos lagen aandeelcertificaten opgeslagen. Toen de bank failliet
ging wilden de bewaargevers deze revindiceren, maar ze konden niet meer bewijzen welk
aandeelcertificaat van wie was. Kunnen eigenaarsrechten geldig gemaakt worden als niet meer
duidelijk is waarover de eigendom strekt?
Volgens r.o. 3 en 4 draagt degene die revindiceert de bewijslast van zijn eigendomsrecht en hier
hoort de individualiseerbaarheid bij. De aandeelcertificaten werden daarom gezien als eigendom van
de bank. De bewaargevers hadden wel verbintenisrechtelijke aanspraak op de boedel maar
goederenrechtelijk geen eigendom.
Hinck/Van der Werff (Love-Love):
Het casco van het schip Love Love werd in opdracht gebouwd door Van der Werff en daarna geleverd
onder eigendomsvoorbehoud aan Classic Yacht. Als die Van der Werff had betaald, zou de eigendom
overgaan. Classic Yacht betaalde niet maar bouwde het schip af, betimmerde het opnieuw met
nieuwe apparatuur en verkocht het door aan Hinck. Van der Werff vordert het schip terug maar
Hinck stelt dat Classic Yacht beschikkingsbevoegd was omdat het schip voor doorverkoop bedoeld
was, of anders dat er zaaksvorming heeft plaatsgevonden en het eigendomsvoorbehoud dus niet
meer geldt. Wie is eigenaar van het schip?
De bestemming van het schip voor doorverkoop maakt de verkoper niet automatisch
beschikkingsbevoegd (r.o. 3.3). En de identiteit van het schip verandert niet door het afbouwen en
nieuwe apparatuur toevoegen, dus er is geen sprake van zaaksvorming volgens de Hoge Raad in r.o.
3.5.
Gielkens/Gielkens:
3:109 en 3:119 BW. Maria gaf haar broer Peter een auto, volgens haar in bruikleen maar volgens hem
als gift. Wie is de eigenaar van de auto?
Het hof vond dat Peter niet genoeg bewijs had voor zijn eigendom. De Hoge Raad stelde echter dat
degene wie een goed houdt, wordt vermoed dit voor zichzelf te houden op grond van art. 3:109 BW.
De bezitter wordt vermoed rechthebbende te zijn volgens art. 3:119 BW. De bewijslast zou dus
eigenlijk bij Maria liggen, maar vanwege de omstandigheden van het geval wordt hij omgedraaid en
omdat Peter zijn eigendom niet voldoende kan bewijzen is Maria rechthebbende.
, Gielkens/Gielkens-arrest
Onderwerpen - Bezit,
houderschap, eigendom,
bewijslast
Arkelen - 3:190 BW, 3:119
BW
De feiten
De zaak gaat tussen broer
en zus. De zus hee een
zieke zoon, die ze geregeld
moet bezoeken in het
ziekenhuis. Ze hee alleen
geen rijbewijs. Ze koopt
desondanks een auto die
haar broer (die wel een
rijbewijs hee) voor haar
gaat houden. De broer
gebruikt de auto, maar
Dépex/Curatoren:
3:4 lid 1 en 2 BW. Dépex wil haar apparatuur terug van Bergel als die failliet is, vanwege
eigendomsvoorbehoud. De curatoren van Bergel stellen dat de apparatuur door natrekking in de
boedel is beland. Wanneer kan apparatuur worden aangemerkt als bestanddeel van onroerend
goed?
Zie 3:4 voor de criteria voor bestanddeelvorming: hoofdzaak en apparatuur zijn één geheel volgens
verkeersopvatting (lid 1) óf hecht fysiek verband (lid 2). Uitleg van lid 1 in r.o. 3.7: gebouw en
apparatuur is constructief op elkaar afgestemd, of het fabrieksgebouw is onvoltooid zonder de
apparatuur (waarbij het niet gaat om de uitoefening van het productieproces).
Portacabin:
3:3 lid 1 BW. Kan een portacabin onroerend zijn in de zin van art. 3:3 lid 1? Welke maatstaven
moeten we worden gebruikt voor de invulling van duurzame vereniging met de grond?
Invulling van duurzame vereniging met de grond in r.o. 3.3: naar aard en inrichting bestemd om
duurzaam ter plaatse te blijven, waarbij in eerste plaats gelet moet worden op de bedoeling van de
bouwer voor zover naar buiten kenbaar en in de tweede plaats op hoe de bestemming van het werk
verder naar buiten kenbaar is (verkeersopvattingen zijn, anders dan 3:4, geen zelfstandige maatstaf,
maar kunnen wel worden gebruikt bij de andere criteria).
Woonark:
3:3 lid 1 BW. Gemeente wil onroerendezaakbelasting vragen voor een woonark. Kan een woonark als
onroerend worden aangemerkt?
Iets wat bestemd is om te drijven is volgens art. 8:1 BW een schip en daarom over het algemeen
roerend. Nooit rechtstreekse duurzame verbinding met de grond volgens r.o. 4.2, want drijvend, en
slechts heel sporadisch horizontale natrekking maar strenge eisen. Dus een schip kan bijna nooit als
onroerend worden gezien in de zin van art. 3:3 lid 1.
Havenkranen:
3:3 lid 1 BW. Gemeente wil overdrachtsbelasting vragen voor de overdracht van een havenkraan, wat
alleen kan als deze onroerend is. Kan een havenkraan als onroerend worden aangemerkt?
Het Portacabin-arrest wordt in r.o. 5.5 gebruikt en het verschil met het Woonark-arrest in 5.7 en zo
wordt benadrukt dat 3:3 BW een dubbele eis heeft: er moet vereniging zijn met de grond én die
vereniging moet duurzaam zijn. Voor havenkranen geldt dit, zelfs als die heen en weer bewegen over
een gebied.
,Warmtekrachtkoppelingsinstallatie (WKK):
3:3 en 3:4 BW. Er staat een WKK in een kassencomplex. De koper van het kassencomplex wil geen
overdrachtsbelasting betalen over de WKK omdat dit geen onroerende zaak zou zijn. Is de WKK
onroerend?
De WKK is naar aard en inrichting bestemd om duurzaam ter plaatse te blijven en die bestemming is
naar buiten kenbaar, dus de WKK is óf een zelfstandige onroerende zaak (verticale natrekking) óf
bestanddeel van het kassencomplex (horizontale natrekking), maar valt dus sowieso onder de
overdrachtsbelasting.
Teixeira de Mattos:
5:1 BW. Bij de bank Teixera de Mattos lagen aandeelcertificaten opgeslagen. Toen de bank failliet
ging wilden de bewaargevers deze revindiceren, maar ze konden niet meer bewijzen welk
aandeelcertificaat van wie was. Kunnen eigenaarsrechten geldig gemaakt worden als niet meer
duidelijk is waarover de eigendom strekt?
Volgens r.o. 3 en 4 draagt degene die revindiceert de bewijslast van zijn eigendomsrecht en hier
hoort de individualiseerbaarheid bij. De aandeelcertificaten werden daarom gezien als eigendom van
de bank. De bewaargevers hadden wel verbintenisrechtelijke aanspraak op de boedel maar
goederenrechtelijk geen eigendom.
Hinck/Van der Werff (Love-Love):
Het casco van het schip Love Love werd in opdracht gebouwd door Van der Werff en daarna geleverd
onder eigendomsvoorbehoud aan Classic Yacht. Als die Van der Werff had betaald, zou de eigendom
overgaan. Classic Yacht betaalde niet maar bouwde het schip af, betimmerde het opnieuw met
nieuwe apparatuur en verkocht het door aan Hinck. Van der Werff vordert het schip terug maar
Hinck stelt dat Classic Yacht beschikkingsbevoegd was omdat het schip voor doorverkoop bedoeld
was, of anders dat er zaaksvorming heeft plaatsgevonden en het eigendomsvoorbehoud dus niet
meer geldt. Wie is eigenaar van het schip?
De bestemming van het schip voor doorverkoop maakt de verkoper niet automatisch
beschikkingsbevoegd (r.o. 3.3). En de identiteit van het schip verandert niet door het afbouwen en
nieuwe apparatuur toevoegen, dus er is geen sprake van zaaksvorming volgens de Hoge Raad in r.o.
3.5.
Gielkens/Gielkens:
3:109 en 3:119 BW. Maria gaf haar broer Peter een auto, volgens haar in bruikleen maar volgens hem
als gift. Wie is de eigenaar van de auto?
Het hof vond dat Peter niet genoeg bewijs had voor zijn eigendom. De Hoge Raad stelde echter dat
degene wie een goed houdt, wordt vermoed dit voor zichzelf te houden op grond van art. 3:109 BW.
De bezitter wordt vermoed rechthebbende te zijn volgens art. 3:119 BW. De bewijslast zou dus
eigenlijk bij Maria liggen, maar vanwege de omstandigheden van het geval wordt hij omgedraaid en
omdat Peter zijn eigendom niet voldoende kan bewijzen is Maria rechthebbende.
, Gielkens/Gielkens-arrest
Onderwerpen - Bezit,
houderschap, eigendom,
bewijslast
Arkelen - 3:190 BW, 3:119
BW
De feiten
De zaak gaat tussen broer
en zus. De zus hee een
zieke zoon, die ze geregeld
moet bezoeken in het
ziekenhuis. Ze hee alleen
geen rijbewijs. Ze koopt
desondanks een auto die
haar broer (die wel een
rijbewijs hee) voor haar
gaat houden. De broer
gebruikt de auto, maar
