,scriptie
2026 verpleegkunde windesheim valpreventie ouderen gezondheidsbevorderingsplan 2
De inhoudsopgave heb ik geprobeerd de nummering normaal te krijgen, lukt
me niet 😉
, scriptie
2026 verpleegkunde windesheim valpreventie ouderen gezondheidsbevorderingsplan 3
1. Inleiding
In de inleiding worden diverse onderwerpen rondom valrisico beschreven. Allereerst valincidentie in
Nederland, een omschrijving van vallen, ouderen & vallen en de gevolgen van vallen. Daarna wordt
de valincidentie op de Acute opname afdeling (AOA) beschreven, vervolgens de vorm van preventie
die toegepast wordt en een casus over een patiënt met een valrisico. De inleiding eindigt met een
omschrijving van de diagnose aan de hand van de PES-structuur en een vraagstelling.
Omschrijving vallen
In de kennisbundel ‘valpreventie’ van Vilans wordt de volgende omschrijving gegeven:
‘Onder een val wordt verstaan: plotseling en onvrijwillig op de grond terechtkomen. Of iets een val is
of niet, wordt dus niet bepaald door het feit of er wel of geen letsel is opgetreden. Valpreventie is het
voorkomen van vallen (Vilans, 2020).’
Valincidentie in Nederland
Vallen is nog steeds een groot maatschappelijk probleem. Uit cijfers van het CBS is
gebleken dat 3884 inwoners van Nederland zijn overleden ten gevolge van een val
(Centraal bureau voor statistieken, 2025). Dit aantal is ten opzichte van 2023 gestegen
met 400 (11 procent). De laatste twintig jaar nam het aantal dodelijke slachtoffers van
een val toe en in de afgelopen vijf jaar is dit maar liefst met 60 procent toegenomen.
Gemiddeld zijn dit 10.6 vallen per dag met een dodelijke afloop. Er overleden veel
minder mensen door een vervoersongeval (656), door vergiftiging (186) of door
verdrinking (86). Er overlijden dus bijna zes keer zoveel mensen door een val als in het
verkeer.
Hierbij wordt nog niet eens gesproken over de vallen zonder dodelijke afloop. Het aantal
valincidenten per jaar is moeilijk vast te stellen, omdat vele valincidenten niet bekend
zijn. Wel is bekend dat 97.400 65+ers op de Spoedeisende Hulp belandden ten gevolge
van een val (Centraal bureau voor statistieken, 2025).
Ouderen en vallen
De kans om te vallen wordt steeds groter naarmate de gemiddelde leeftijd
toeneemt. Doordat ouderen vaak kwetsbaarder zijn en minder weerstand hebben dan
niet-ouderen, zijn de gevolgen van de val vaak ernstiger. Zo belandden 96.000
ouderen van 65 jaar en ouder de Spoedeisende Hulp na een val. Hiervan werden
uiteindelijk 37.300 ouderen opgenomen. In hetzelfde jaar stierven 3.653 mensen van
65 jaar en ouder ten gevolge van een val. Drie kwart van de overledenen was 80
jaar of ouder. Tot 80-jarige leeftijd overlijden meer mannen dan vrouwen door een
val, op latere leeftijden neemt de sterfte van vrouwen sterk toe. Bij vrouwen was 84
procent van de overledenen door een val ouder dan 80 jaar, bij mannen was dit 66
procent. Van de vrouwen was 42 procent van de overledenen 90 jaar of ouder, van
de mannen 22 procent (Halfens, 2023).
Oorzaken van vallen
Als iemand valt, heeft dit in de meeste gevallen niet één oorzaak. Bijna altijd spelen
meerdere factoren tegelijkertijd een rol. Hoe meer risicofactoren er aanwezig zijn,
hoe groter het valrisico. Hierbij kan onderscheid gemaakt worden tussen biologische
factoren, gedragsfactoren en omgevingsfactoren. Voorbeelden van biologische
factoren zijn: leeftijd, geslacht, duizeligheid, te lage bloeddruk, depressie, pijn en een
verminderd gezichtsvermogen. Voorbeelden van gedragsfactoren zijn: minder
lichaamsbeweging, valangst, verkeerd gebruik maken van hulpmiddelen, te veel
alcohol of medicatie en het vertonen van onveilig gedrag. Voorbeelden van
omgevingsgebonden factoren zijn: losliggende snoeren, onvoldoende verlichting,
drempels, overvolle kamer/zaal en een te laag toilet zonder handvaten
(Expertisecentrum Val- en fractuurpreventie, 2025).
Gevolgen
Valincidenten kunnen ernstige gevolgen hebben, met name bij ouderen. Ook brengt dit
een hoop kosten met zich mee. In totaal kosten de valongevallen van ouderen ruim 830
miljoen per jaar aan directe medische kosten. Naast de extra belasting voor de
gezondheidszorg en de hoge medische kosten hebben valongevallen nog andere
nadelige gevolgen (loketgezondleven, 2018):
- Drie van de vijf 65-plussers (54.300) die na een val op de Spoedeisende Hulp is
behandeld, had een fractuur opgelopen.
2026 verpleegkunde windesheim valpreventie ouderen gezondheidsbevorderingsplan 2
De inhoudsopgave heb ik geprobeerd de nummering normaal te krijgen, lukt
me niet 😉
, scriptie
2026 verpleegkunde windesheim valpreventie ouderen gezondheidsbevorderingsplan 3
1. Inleiding
In de inleiding worden diverse onderwerpen rondom valrisico beschreven. Allereerst valincidentie in
Nederland, een omschrijving van vallen, ouderen & vallen en de gevolgen van vallen. Daarna wordt
de valincidentie op de Acute opname afdeling (AOA) beschreven, vervolgens de vorm van preventie
die toegepast wordt en een casus over een patiënt met een valrisico. De inleiding eindigt met een
omschrijving van de diagnose aan de hand van de PES-structuur en een vraagstelling.
Omschrijving vallen
In de kennisbundel ‘valpreventie’ van Vilans wordt de volgende omschrijving gegeven:
‘Onder een val wordt verstaan: plotseling en onvrijwillig op de grond terechtkomen. Of iets een val is
of niet, wordt dus niet bepaald door het feit of er wel of geen letsel is opgetreden. Valpreventie is het
voorkomen van vallen (Vilans, 2020).’
Valincidentie in Nederland
Vallen is nog steeds een groot maatschappelijk probleem. Uit cijfers van het CBS is
gebleken dat 3884 inwoners van Nederland zijn overleden ten gevolge van een val
(Centraal bureau voor statistieken, 2025). Dit aantal is ten opzichte van 2023 gestegen
met 400 (11 procent). De laatste twintig jaar nam het aantal dodelijke slachtoffers van
een val toe en in de afgelopen vijf jaar is dit maar liefst met 60 procent toegenomen.
Gemiddeld zijn dit 10.6 vallen per dag met een dodelijke afloop. Er overleden veel
minder mensen door een vervoersongeval (656), door vergiftiging (186) of door
verdrinking (86). Er overlijden dus bijna zes keer zoveel mensen door een val als in het
verkeer.
Hierbij wordt nog niet eens gesproken over de vallen zonder dodelijke afloop. Het aantal
valincidenten per jaar is moeilijk vast te stellen, omdat vele valincidenten niet bekend
zijn. Wel is bekend dat 97.400 65+ers op de Spoedeisende Hulp belandden ten gevolge
van een val (Centraal bureau voor statistieken, 2025).
Ouderen en vallen
De kans om te vallen wordt steeds groter naarmate de gemiddelde leeftijd
toeneemt. Doordat ouderen vaak kwetsbaarder zijn en minder weerstand hebben dan
niet-ouderen, zijn de gevolgen van de val vaak ernstiger. Zo belandden 96.000
ouderen van 65 jaar en ouder de Spoedeisende Hulp na een val. Hiervan werden
uiteindelijk 37.300 ouderen opgenomen. In hetzelfde jaar stierven 3.653 mensen van
65 jaar en ouder ten gevolge van een val. Drie kwart van de overledenen was 80
jaar of ouder. Tot 80-jarige leeftijd overlijden meer mannen dan vrouwen door een
val, op latere leeftijden neemt de sterfte van vrouwen sterk toe. Bij vrouwen was 84
procent van de overledenen door een val ouder dan 80 jaar, bij mannen was dit 66
procent. Van de vrouwen was 42 procent van de overledenen 90 jaar of ouder, van
de mannen 22 procent (Halfens, 2023).
Oorzaken van vallen
Als iemand valt, heeft dit in de meeste gevallen niet één oorzaak. Bijna altijd spelen
meerdere factoren tegelijkertijd een rol. Hoe meer risicofactoren er aanwezig zijn,
hoe groter het valrisico. Hierbij kan onderscheid gemaakt worden tussen biologische
factoren, gedragsfactoren en omgevingsfactoren. Voorbeelden van biologische
factoren zijn: leeftijd, geslacht, duizeligheid, te lage bloeddruk, depressie, pijn en een
verminderd gezichtsvermogen. Voorbeelden van gedragsfactoren zijn: minder
lichaamsbeweging, valangst, verkeerd gebruik maken van hulpmiddelen, te veel
alcohol of medicatie en het vertonen van onveilig gedrag. Voorbeelden van
omgevingsgebonden factoren zijn: losliggende snoeren, onvoldoende verlichting,
drempels, overvolle kamer/zaal en een te laag toilet zonder handvaten
(Expertisecentrum Val- en fractuurpreventie, 2025).
Gevolgen
Valincidenten kunnen ernstige gevolgen hebben, met name bij ouderen. Ook brengt dit
een hoop kosten met zich mee. In totaal kosten de valongevallen van ouderen ruim 830
miljoen per jaar aan directe medische kosten. Naast de extra belasting voor de
gezondheidszorg en de hoge medische kosten hebben valongevallen nog andere
nadelige gevolgen (loketgezondleven, 2018):
- Drie van de vijf 65-plussers (54.300) die na een val op de Spoedeisende Hulp is
behandeld, had een fractuur opgelopen.
