BOEKEN MEENEMEN!
1. Wat is 'evidence'
Evidence based medicine (EBM) is gewetensvol, expliciet en
oordeelkundig gebruik van het huidige beste
bewijsmateriaal om beslissingen te nemen voor individuele
patiënten. De praktijk van EBM impliceert het integreren
van individuele klinische expertise met het beste externe
bewijsmateriaal dat vanuit systematisch onderzoek
beschikbaar is. De voorkeuren, wensen en verwachtingen
van de patiënt spelen bij besluitvorming een centrale rol.
De empirische cyclus is een wetenschappelijk model dat de
stappen beschrijft voor het opdoen van kennis door
ervaring, via waarnemingen, hypotheses en toetsing, en
bestaat uit de fasen observatie, inductie, deductie, toetsing
en evaluatie. Het is de basis van empirisch onderzoek, waarbij men van algemene theorieën
naar specifieke voorspellingen gaat en deze in de praktijk test om een begrip van de
werkelijkheid op te bouwen. De fasen van de cyclus
Observatie: Het verzamelen van feitenmateriaal en het formuleren van een
onderzoeksvraag.
Inductie: Vanuit de waarnemingen een algemene theorie of een
onderzoekshypothese opstellen.
Deductie: De hypothese omzetten in specifieke, toetsbare voorspellingen.
Toetsing: Het uitvoeren van het onderzoek (bijv. een experiment) om de
voorspellingen te testen.
Evaluatie: De resultaten interpreteren, de hypothese bevestigen of verwerpen en
conclusies trekken, wat leidt tot nieuwe observaties en vervolgonderzoek
Inductie gaat van specifieke waarnemingen naar een algemene theorie (van bijzonder naar
algemeen), terwijl deductie begint met een algemene theorie en deze toetst aan specifieke
gevallen (van algemeen naar bijzonder), waarbij inductie leidt tot waarschijnlijkheid en
deductie tot logische zekerheid als de premissen waar zijn, en beide methoden essentieel
zijn in onderzoek.
Inductie (Opbouwen van theorie)
Richting: Van specifieke data/observaties naar algemene conclusies/theorieën.
Doel: Een nieuwe theorie ontwikkelen of patronen ontdekken.
Zekerheid: Leidt tot waarschijnlijkheden, geen absolute zekerheid (een "witte raaf"
kan het tegendeel bewijzen).
Voorbeeld: Je ziet 10 witte zwanen en concludeert: "Alle zwanen zijn wit.".
Deductie (Toetsen van theorie)
1
, Richting: Van algemene theorieën/hypotheses naar specifieke
verwachtingen/toetsing.
Doel: Een bestaande theorie testen of bevestigen.
Zekerheid: Biedt logische zekerheid; als de premissen waar zijn, is de conclusie
onvermijdelijk.
Voorbeeld: Alle vogels hebben vleugels (algemeen). Een zwaan is een vogel
(specifiek). Dus: een zwaan heeft vleugels (conclusie
Informatie= Informatie heeft nog geen betekenis op zichzelf.
Kennis= Kennis leidt tot klinisch redeneren en beslissingen. “Wat betekent dit en wat doe ik
ermee?”
Evidence= Evidence is kennis uit verschillende bronnen, die is getest op geloofwaardigheid
en aannemelijkheid
Bewijs= Onweerlegbaar vastgesteld, zal in de toekomst niet veranderen.
Bewijsmateriaal= Wijst in een bepaalde richting, niet onomstotelijk vastgesteld.
Propositionele kennis= Theorie & wetenschap, leer je uit boeken.
Ervaringskennis patiënt= Kennis door het ervaren van een ziekte.
Contextuele bronnen van kennis= Kennis van de context, iemand volgt dieetadvies niet op
vanwege geldproblemen.
CAT
1. Klinisch scenario beschrijven patiënt probleem
2. Klinische vraag formuleren
3. Systematische Zoekstrategie opstellen
4. Artikel kiezen en kritisch beoordelen op kwaliteit
5. Evidence tabel genereren
6. Commentaar (terugvertalen naar het probleem)
7. Bottom line: conclusie trekken hoe de nieuwe
informatie te gebruiken is in de eigen praktijk
2
,Systematisch zoeken naar literatuur is van belang om:
De beste evidence te vinden
De juiste evedince kan vinden (speld in hooiberg)
Geen artikelen mist m.b.t. jou onderwerp
Tijd!
Pubmed sluit het beste aan bij de medische praktijk!
Stap 1: Stel top 5 op, meest relevante zoektermen.
Per methodologisch domein verschillend!
Bij therapeutische vraag:
1. Aandoening (altijd basis)
2. Inteventie
3. Methodologische termen (RCT)
4. Controle behandeling (care as usual of placebo of nader omschreven)
5. Uitkomstmaat
Onderdeel 4 en 5 mogen omgedraaid worden, probeer wat het beste werkt voor jou search.
MESH termen: is een index met woorden onafhankelijk van woordkeuze en spelfouten. Vrije
tekst specifieke, ligt dichter bij jezelf. Eerste zoeken met OR (breed), later moment met AND
(afbakenen). Met behulp van babelmesh tool kun je zoeken naar Mesh-termen. Maak
gebruik van Pubmed advanced search builder.
Nummer 6 kun je toevoegen wat je niet wil met NOT als je na het zoeken nog te veel
artikelen hebt. Als allerlaatste kun je filteren aan de zijkant van pubmed.
3
, Selecteer het beste artikel o.b.v. titel en abstract i.c.m. onderstaande en motiveer je keuze.
Past het bij onderzoekspopulatie?
Geschikte uitkomstmaat?
Onderzoekspopulatie groot genoeg?
Is de tijd waarna gemeten wordt in overeenstemming?
Gelijksoortige setting?
Recent genoeg?
Begrijpelijke taal?
Systematisch search uitgevoerd en dan:
Ga verder met zoekstrategie waarin nog ongeveer 20 hits overblijven
Vermeld hoeveel hits in zoekstrategie
Kies op methodologische gronden best passende artikel (bovenstaand)
Motivatie voor gekozen artikel
Motivatie voor uitgesloten artikelen
Ga verder met stap 4; kritisch beoordelen van een artikel
Drie belangrijkste methodologische domeinen voor directe patiëntenzorg vanuit
epidemiologische perspectief:
Diagnose: is de negatief voorspellende waarde van de depressie-vragenlijst hoog
genoeg om een ernstige depressie met voldoende zekerheid uit te sluiten bij een
alleenstaande 52-jarige man die gezien is door de huisarts met klachten over
somberheid en vermoeidheid, vergeleken met een diagnose door de psychiater obv
de DSM-5 criteria?
Prognose: Wat is het risico op een ernstige depressie in de komende twee jaar voor
een alleenstaande man van 52 jaar die voor zijn twee kinderen zorgt, waarbij de
huisarts een milde depressie heeft gediagnosticeerd?
4
1. Wat is 'evidence'
Evidence based medicine (EBM) is gewetensvol, expliciet en
oordeelkundig gebruik van het huidige beste
bewijsmateriaal om beslissingen te nemen voor individuele
patiënten. De praktijk van EBM impliceert het integreren
van individuele klinische expertise met het beste externe
bewijsmateriaal dat vanuit systematisch onderzoek
beschikbaar is. De voorkeuren, wensen en verwachtingen
van de patiënt spelen bij besluitvorming een centrale rol.
De empirische cyclus is een wetenschappelijk model dat de
stappen beschrijft voor het opdoen van kennis door
ervaring, via waarnemingen, hypotheses en toetsing, en
bestaat uit de fasen observatie, inductie, deductie, toetsing
en evaluatie. Het is de basis van empirisch onderzoek, waarbij men van algemene theorieën
naar specifieke voorspellingen gaat en deze in de praktijk test om een begrip van de
werkelijkheid op te bouwen. De fasen van de cyclus
Observatie: Het verzamelen van feitenmateriaal en het formuleren van een
onderzoeksvraag.
Inductie: Vanuit de waarnemingen een algemene theorie of een
onderzoekshypothese opstellen.
Deductie: De hypothese omzetten in specifieke, toetsbare voorspellingen.
Toetsing: Het uitvoeren van het onderzoek (bijv. een experiment) om de
voorspellingen te testen.
Evaluatie: De resultaten interpreteren, de hypothese bevestigen of verwerpen en
conclusies trekken, wat leidt tot nieuwe observaties en vervolgonderzoek
Inductie gaat van specifieke waarnemingen naar een algemene theorie (van bijzonder naar
algemeen), terwijl deductie begint met een algemene theorie en deze toetst aan specifieke
gevallen (van algemeen naar bijzonder), waarbij inductie leidt tot waarschijnlijkheid en
deductie tot logische zekerheid als de premissen waar zijn, en beide methoden essentieel
zijn in onderzoek.
Inductie (Opbouwen van theorie)
Richting: Van specifieke data/observaties naar algemene conclusies/theorieën.
Doel: Een nieuwe theorie ontwikkelen of patronen ontdekken.
Zekerheid: Leidt tot waarschijnlijkheden, geen absolute zekerheid (een "witte raaf"
kan het tegendeel bewijzen).
Voorbeeld: Je ziet 10 witte zwanen en concludeert: "Alle zwanen zijn wit.".
Deductie (Toetsen van theorie)
1
, Richting: Van algemene theorieën/hypotheses naar specifieke
verwachtingen/toetsing.
Doel: Een bestaande theorie testen of bevestigen.
Zekerheid: Biedt logische zekerheid; als de premissen waar zijn, is de conclusie
onvermijdelijk.
Voorbeeld: Alle vogels hebben vleugels (algemeen). Een zwaan is een vogel
(specifiek). Dus: een zwaan heeft vleugels (conclusie
Informatie= Informatie heeft nog geen betekenis op zichzelf.
Kennis= Kennis leidt tot klinisch redeneren en beslissingen. “Wat betekent dit en wat doe ik
ermee?”
Evidence= Evidence is kennis uit verschillende bronnen, die is getest op geloofwaardigheid
en aannemelijkheid
Bewijs= Onweerlegbaar vastgesteld, zal in de toekomst niet veranderen.
Bewijsmateriaal= Wijst in een bepaalde richting, niet onomstotelijk vastgesteld.
Propositionele kennis= Theorie & wetenschap, leer je uit boeken.
Ervaringskennis patiënt= Kennis door het ervaren van een ziekte.
Contextuele bronnen van kennis= Kennis van de context, iemand volgt dieetadvies niet op
vanwege geldproblemen.
CAT
1. Klinisch scenario beschrijven patiënt probleem
2. Klinische vraag formuleren
3. Systematische Zoekstrategie opstellen
4. Artikel kiezen en kritisch beoordelen op kwaliteit
5. Evidence tabel genereren
6. Commentaar (terugvertalen naar het probleem)
7. Bottom line: conclusie trekken hoe de nieuwe
informatie te gebruiken is in de eigen praktijk
2
,Systematisch zoeken naar literatuur is van belang om:
De beste evidence te vinden
De juiste evedince kan vinden (speld in hooiberg)
Geen artikelen mist m.b.t. jou onderwerp
Tijd!
Pubmed sluit het beste aan bij de medische praktijk!
Stap 1: Stel top 5 op, meest relevante zoektermen.
Per methodologisch domein verschillend!
Bij therapeutische vraag:
1. Aandoening (altijd basis)
2. Inteventie
3. Methodologische termen (RCT)
4. Controle behandeling (care as usual of placebo of nader omschreven)
5. Uitkomstmaat
Onderdeel 4 en 5 mogen omgedraaid worden, probeer wat het beste werkt voor jou search.
MESH termen: is een index met woorden onafhankelijk van woordkeuze en spelfouten. Vrije
tekst specifieke, ligt dichter bij jezelf. Eerste zoeken met OR (breed), later moment met AND
(afbakenen). Met behulp van babelmesh tool kun je zoeken naar Mesh-termen. Maak
gebruik van Pubmed advanced search builder.
Nummer 6 kun je toevoegen wat je niet wil met NOT als je na het zoeken nog te veel
artikelen hebt. Als allerlaatste kun je filteren aan de zijkant van pubmed.
3
, Selecteer het beste artikel o.b.v. titel en abstract i.c.m. onderstaande en motiveer je keuze.
Past het bij onderzoekspopulatie?
Geschikte uitkomstmaat?
Onderzoekspopulatie groot genoeg?
Is de tijd waarna gemeten wordt in overeenstemming?
Gelijksoortige setting?
Recent genoeg?
Begrijpelijke taal?
Systematisch search uitgevoerd en dan:
Ga verder met zoekstrategie waarin nog ongeveer 20 hits overblijven
Vermeld hoeveel hits in zoekstrategie
Kies op methodologische gronden best passende artikel (bovenstaand)
Motivatie voor gekozen artikel
Motivatie voor uitgesloten artikelen
Ga verder met stap 4; kritisch beoordelen van een artikel
Drie belangrijkste methodologische domeinen voor directe patiëntenzorg vanuit
epidemiologische perspectief:
Diagnose: is de negatief voorspellende waarde van de depressie-vragenlijst hoog
genoeg om een ernstige depressie met voldoende zekerheid uit te sluiten bij een
alleenstaande 52-jarige man die gezien is door de huisarts met klachten over
somberheid en vermoeidheid, vergeleken met een diagnose door de psychiater obv
de DSM-5 criteria?
Prognose: Wat is het risico op een ernstige depressie in de komende twee jaar voor
een alleenstaande man van 52 jaar die voor zijn twee kinderen zorgt, waarbij de
huisarts een milde depressie heeft gediagnosticeerd?
4
