Literatuur Bijzondere Overeenkomsten
Week 1 – Algemene inleiding
Hoofdstuk 1 – Algemene inleiding
Een overeenkomst is een bijzondere overeenkomst als deze apart in BW7 is uitgewerkt. De BO zijn be-
langrijk omdat vaak algemene afspraken worden gemaakt tussen partijen. Het BW vult de details verder
in. Dit is bedoeld als vangnet, regelend recht. Dit geeft kaders aan de contractsvrijheid. Ook bied dit be-
scherming voor de zwakke partijen. Er zijn drie categorieën BO:
- C1 - Overeenkomsten strekkende tot overdracht van een goed of tot verlening van het genot van
een goed -> Koop, ruil, huur, bruikleen etc.
- C2 - Overeenkomsten gericht op het verrichten van werkzaamheden -> Opdracht, bewaarne-
ming of AO
- C3 - Overige BO -> borgtocht, vaststellingsovereenkomst, verzekeringsovereenkomst.
De benaming van een overeenkomst is niet doorslaggevend voor de categorie, het gaat om de door par-
tijen bedoelde inhoud. Binnen het BW kunnen vervolgens drie soorten voorschriften onderscheiden:
- Bepalingen die aan een overeenkomst rechtsgevolgen verbinden die niet kunnen worden weg
gecontracteerd. Dit is dwingend recht en strijd levert nietigheid of vernietigbaarheid op (Art.
3:40.1 & 2 BW).
- Bepalingen met vormvoorschriften -> Bij een manco zijn rechtshandelingen die niet in de voor-
geschreven vorm zijn verricht nietig (Art. 3:39 BW).
- Bepalingen t.a.v. de bewijslast of toelaatbaarheid van bewijsmiddelen
Door de gelaagde structuur van het BW zijn naast BW7 ook het algemene vermogensrecht uit BW3, 5 &
6 van toepassing. Meer specifiek:
- BW3.2 – Rechtshandelingen
- BW3.11 – Rechtsvorderingen
- BW6.1 – Verbintenissen in het algemeen
- BW6.5 – Overeenkomsten in het algemeen
BW7 geeft een nadere specificatie van de inhoud van de afzonderlijke rechten en verplichtingen die par-
tijen op zich nemen. Dit zit op aspecten als:
- Precontractuele verbintenissen
- Nadere regels inzake de totstandkoming van de overeenkomst
- Hoofdverplichtingen van partijen
- Bijkomende verplichtingen van partijen
- Beëindiging van de overeenkomst
- Bijzonderheden ter zake van niet-nakoming of ontbinding
- Post-contractuele verbintenissen
Voor de volgorde geldt lex specialis derogat legi generali.
Er is sprake van een gemengde overeenkomst wanneer de BO beantwoordt aan de wettelijke om-
schrijvingen van meerdere BO. In dat geval geeft Art. 6:215 BW aan welk wettelijk regime van toepas-
sing is: elk van de bepalingen zijn naast elkaar van toepassing (cumulatietheorie), tenzij de bepalingen
niet verenigbaar zijn of de strekking daarvan in verband met de aard van de overeenkomst zich hierte-
gen verzet. Degene die onverenigbaarheid stelt moet dit aantonen.
BW7 kent ook enkele schakelbepalingen die in acht moeten worden genomen. Denk aan Art. 7:47,
7:50, 7:201.2 en 7:424.1 BW.
,Hoofdstuk 2 – Koopovereenkomst
De bijzondere bepalingen voor de koopovereenkomst zijn opgenomen in BW7.1. Dit wordt aangevuld
met de algemene informatie uit BW3, 5 & 6. Denk aan:
- Aanbod en aanvaarding – Art. 3:33, 3:35, 6:217 BW
- Eigendom – BW5
- Niet-nakoming – Art. 6:74 e.v. BW
- Opschorting – Art. 6:52 & 6:262 BW
- Schadevergoeding – Art. 6:95 e.v. BW
- Ontbinding – Art. 6:265 BW
- Wilsgebreken – Art. 3:44 & 6:228 BW
Bij internationale handelskoop is ook het Weens Koopverdrag van belang.
Uitgangspunt is dat de regels uit BW7.1 van aanvullend recht zijn. Uitzondering hierop is de consu-
mentenkoop, waar dwingend recht op van toepassing is (Art. 7:6 BW). De koopovereenkomst is erop
gericht om tegen betaling van een geldsom de eigendom van een bepaalde zaak over te dragen (Art.
7:1 BW). Dat is het geval wanneer aan alle vereisten van Art. 3:84 BW is voldaan: Levering, Geldige
titel en Beschikkingsbevoegde verkoper. De regels omtrent koop zijn ook van toepassing op ruilovereen-
komsten (Art. 7:50 BW).
Binnen de koopovereenkomsten worden nog weer bijzondere soorten gedefinieerd:
- Consumentenkoop – Verkoper handelt bedrijfs- of beroepsmatig en de koper is natuurlijke per-
soon – Art. 7:5 BW.
- Koop van een onroerende zaak
- Koop op afbetaling – De koopprijs van een roerende zaak wordt betaald in termijnen, maar de
eigendom gaan reeds over bij levering.
- Huurkoop – Eigendom van de zaak gaat pas over wanneer de laatste deelbetaling voldaan is.
Consumentenkoop – Art. 7:5 BW
Consumentenkoop kent drie constitutieve elementen:
- Koopovereenkomst met betrekking tot roerende zaken
- Koper is natuurlijk persoon die niet handelt in uitoefening van beroep of bedrijf
- Verkoper handelt wel in de uitoefening van een beroep of bedrijf
De consument hoeft niet zelf een beroep op vernietigbaarheid te doen bij een strijdig beding, dit onder-
zoekt de rechter. Dit betekend dat een exoneratieclausule in de AV die aansprakelijkheid voor schade
beperkt of uitsluit, vernietigbaar is. Een dergelijke clausule sluit het recht op schadevergoeding (Art. 7:24
BW) uit. Daarnaast staat een exoneratiebeding uit AV op de grijze lijst (Art. 6:237f BW).
Totstandkoming koopovereenkomst
Het koopcontract komt door aanbod en aanvaarding tot stand (Art. 6:217 BW). Hierbij gaat het erom
dat partijen het eens zijn over de essentialia zoals prijs en hoeveelheid. Aanbod mag niet enkel een uit-
nodiging tot het doen van een aanbod zijn. Het moet duidelijk zijn dan de aanbieder door de aanvaarding
zonder enig voorbehoud definitief gebonden wenst te raken. Aanvaarding van een aanbod heeft pas ef-
fect wanneer deze de geadresseerde heeft bereikt (ontvangsttheorie – Art. 3:37.3 BW, met uitzonde-
ring in Art. 6:224 BW). In sommige gevallen geldt bedenktijd, waarbij de koper zich kan bevrijden van
een in beginsel geldig gesloten contract door zich te beroepen op een wettelijke bedenktijd. Er geldt be-
denktijd wanneer de wet dit expliciet bepaalt.
Vernietiging van de koopovereenkomst
Een KO kan nietig (van rechtswege ongeldig) of vernietigbaar (geldig, maar door partijen te vernieti-
gen) zijn. Bij beiden wordt de geldigheid van het koopcontract met terugwerkende kracht aangetast (Art.
,3:53 BW). Een koop is nietig wanneer deze is gesloten in strijd met een wettelijk vormvoorschrift of bij
strijd met een dwingende wetsbepaling. Een KO is vernietigbaar wanneer bijvoorbeeld een handelings-
onbekwame deze heeft gesloten of wanneer sprake is van een wilsgebrek.
Bij wilsgebrek kan het gaan om dwaling. Hierbij is de wil van een contractspartij op gebrekkige wijze
gevormd. Bijvoorbeeld door onjuiste informatie. De KO komt door onjuiste voorstelling van zaken tot
stand. Is een KO door dwaling tot stand gekomen en zou deze bij een juiste voorstelling van zaken niet
zijn gesloten, dan is deze vernietigbaar indien de dwaling te wijten is aan een inlichting van de wederpar-
tij (Art. 6:228.1a BW) of de wederpartij de dwalende had moeten inlichten.
Verplichtingen van de verkoper
De twee hoofdverplichtingen staan in Art. 7:9 BW. De verkoper moet de gekochte zaak het toebehoren
in eigendom overdragen en hij moet deze zaak aan de koper afleveren. Een derde verplichting staat in
Art. 7:17 BW: de zaak moet aan de overeenkomst beantwoorden (conformiteitsvereiste).
Voor eigendomsoverdracht gelden de regels uit Art. 3:84 BW:
- Geldige titel -> Koopovereenkomst
- Beschikkingsbevoegde verkoper
- Levering
De zaak moet overgedragen zonder bijzondere lasten en beperkingen (rechtsgebreken – Art. 7:15 BW)
tenzij de koper deze uitdrukkelijk heeft aanvaard. Onder rechtsgebreken vallen hypotheek, erfpacht, be-
perkingen uit huur/recht van octrooi of toepasselijk kettingbeding. Uitgangspunt is dat het volledige ei-
gendom wordt overgedragen en dat derden geen rechten op de zaak geldend kunnen maken. Als op de
gekochte zaak wel een last of beperking rust, schiet de verkoper tekort en kan de koper vorderen dat de
last wordt opgeheven (Art. 7:20 BW). Dit werkt echter vaak niet. In dat geval kan de koper schadever-
goeding vorderen (Art. 6:74 jo. 6:95 BW) of de overeenkomst ontbinden (Art. 6:265 BW).
De verkoper moet de zaak in het bezit van de koper stellen (levering). De koper moet de zaak voor zich-
zelf kunnen houden (Art. 3:107 BW). Hoe bezit wordt verkregen staat in Art. 3:112 BW. Vaak wordt de
zaak feitelijk overhandigd. Maar overdracht kan ook door overhandiging van bv. sleutels die de macht
over het gekochte verschaffen (traditio symbolica) of door een tweezijdige verklaring (bv. Levering con-
stitutum possessorium, brevi manu of longa manu – Art. 3:115 BW). De plaats van levering wordt
vaak afgesproken. Zo niet, dan is dit de plaats waar de zaak zich bij het ontstaan van de verbintenis be-
vindt (Art. 6:41 BW). Kosten ten behoeve van de aflevering zelf komen voor rekening van de verkoper
(Art. 7:12 BW). Maar kosten van opstellen koopakte, inschrijving en overdrachtsbelasting zijn voor de
koper. Ook de kosten van vervoer komen voor rekening van de koper. Voor consumentenkoop kunnen
bezorgkosten alleen bij de koper in rekening gebracht, wanneer deze bij sluiten van de overeenkomst
zijn opgegeven (Art. 7:13 BW).
Aflevering van de zaak heeft twee juridische consequenties:
- De koper heeft vanaf moment van aflevering recht op de natuurlijke vruchten en burgerlijke
vruchten (Art. 7:14 BW)
- Het risico van de zaak gaat over op de koper (Art. 7:10 BW). Ook wanneer de eigendom door
eigendomsvoorbehoud nog niet is overgedragen. Dit is ook het geval wanneer de zaak nog bij
de verkoper is, maar juridisch al aan de koper is geleverd (bv. bij levering constitutum possesso-
rium). Uitzondering hierop is wanneer de zaak in waarde achteruit gaat door laakbaar gedrag
van de verkoper. De risico-overgang bij consumentenkoop is anders (Art. 7:11 BW). Een achter-
uitgang van de zaak komt pas voor risico van de koper op het moment van de feitelijke bezor-
ging, ook bij eerdere juridische levering. Risico kan ook al voor aflevering overgaan. Dit wanneer
de koper niet meewerkt aan de aflevering. De koper komt dan in schuldeisersverzuim.
, Conformiteitsvereiste – Art. 7:17 BW
De zaak moet aan de overeenkomst beantwoorden. De zaak moet hiervoor de eigenschappen bezitten
die de koper op grond van de overeenkomst mocht verwachten. Dit is niet zo wanneer de kwaliteit onder-
maats is, wanneer een geheel andere zaak geleverd wordt of wanneer de hoeveelheid niet klopt. Vooral
over kwaliteit bestaat vaak meningsverschil. De aard van de zaak is hiervoor van belang (tweedehands
zaak hoeft bv. minder kwaliteit te bieden), maar ook de prijs, de omstandigheden waaronder de koop
plaatsvond en de mededelingen van de verkoper. De zaak moet ook de eigenschappen bezitten die voor
objectief normaal gebruik noodzakelijk zijn. Hierbij is de vereiste levensduur vaak bron van conflict. Ook
dit hangt af van de prijs, het merk en de mededelingen van de verkoper. Ook een eventuele onderzoeks-
plicht van de koper is van belang. De koper moet onder omstandigheden (bij goede reden tot twijfel) on-
derzoeken of het product in orde is. (Art. 7:17.2 BW). Naast een mededelingsplicht voor de verkoper be-
staat er dus ook een onderzoeksplicht voor de koper.
Vuistregels Er bestaat geen onderzoeksplicht wanneer normaal gebruik van de zaak redelij-
kerwijs te verwachten is. Ook is er geen onderzoeksplicht wanneer de verkoper
zelf mededeelt dat het product geschikt is voor een bepaald gebruik. Daarbij
moet het wel gaan om een serieuze inlichting over de specifieke eigenschappen
van het product. Als derde rust op de verkoper vaak een spreekplicht over de
essentialia van een product. Deze gaat voor een onderzoeksplicht. Voor gebruik
voor een bijzonder doeleinde kan pas een beroep op Art. 7:17 BW gedaan als
door de verkoper melding wordt gemaakt van dit bijzondere gebruik.
Binnen consumentenkoop kan Art. 7:17 BW niet uitgesloten, bij andere overeenkomsten wel. Voor
consumentenkoop gelden daarnaast nog bijzondere regels. Zo wordt het conformiteitsvereiste verder
ingevuld door Art. 7:18.1 & 2 BW. Daarnaast geldt dat een gebrekkige installatie of gebrekkige monta-
gevoorschriften waardoor de zaak beschadigd, gelijk wordt gesteld met non-conformiteit (Art. 7:18a.3
BW). Bij consumentenkoop wordt ook het bewijsvermoeden omgedraaid. De koper hoeft gebrek niet te
bewijzen, de zaak wordt vermoed non-conform te zijn geweest als de zaak binnen een jaar na aflevering
gebrekkig raakt, tenzij de aard van de zaak zich daartegen verzet (bv vers etenswaar - Art. 7:18a.2 BW).
De verkoper moet aantonen dat dit niet het geval was.
Resterende verplichtingen van de verkoper
De verkoper heeft de plicht onder omstandigheden een zaak terug te roepen als deze gevaarlijk blijkt te
zijn (product recall). Ook moet een zaak deugdelijk verpakt. Dit vloeit beiden voort uit de aanvullende
werking van de R&B (Art. 6:248.1 BW).
Gevolgen niet-nakoming door verkoper
Bij tekortschieten in de nakoming door de verkoper kan de koper tijdelijk zijn eigen prestatie (betaling)
opschorten (Art. 6:52 jo. 6:262 BW). Werkt dit niet, dan kan de koper vernietigen op grond van dwaling
of wilsgebreken. Maar daarnaast kan de koper ook nakoming, ontbinding en schadevergoeding eisen.
Nakoming Art. 7:20, 7:21 & 3:296 BW
Schadevergoeding Art. 7:24, 7:36, 7:37 & 6:74 BW
Ontbinding Art. 7:22 & 6:265 BW (consumentenkoop)
De koper mag zelf kiezen welke hij inroept. Bij consumentenkoop geldt echter dat nakoming en ontbin-
ding aan nadere regels gebonden is. Bij een onveilig product kan de verkoper slechts beperkt aanspra-
kelijk worden gesteld. De consument moet zich richten tot de producent.
Week 1 – Algemene inleiding
Hoofdstuk 1 – Algemene inleiding
Een overeenkomst is een bijzondere overeenkomst als deze apart in BW7 is uitgewerkt. De BO zijn be-
langrijk omdat vaak algemene afspraken worden gemaakt tussen partijen. Het BW vult de details verder
in. Dit is bedoeld als vangnet, regelend recht. Dit geeft kaders aan de contractsvrijheid. Ook bied dit be-
scherming voor de zwakke partijen. Er zijn drie categorieën BO:
- C1 - Overeenkomsten strekkende tot overdracht van een goed of tot verlening van het genot van
een goed -> Koop, ruil, huur, bruikleen etc.
- C2 - Overeenkomsten gericht op het verrichten van werkzaamheden -> Opdracht, bewaarne-
ming of AO
- C3 - Overige BO -> borgtocht, vaststellingsovereenkomst, verzekeringsovereenkomst.
De benaming van een overeenkomst is niet doorslaggevend voor de categorie, het gaat om de door par-
tijen bedoelde inhoud. Binnen het BW kunnen vervolgens drie soorten voorschriften onderscheiden:
- Bepalingen die aan een overeenkomst rechtsgevolgen verbinden die niet kunnen worden weg
gecontracteerd. Dit is dwingend recht en strijd levert nietigheid of vernietigbaarheid op (Art.
3:40.1 & 2 BW).
- Bepalingen met vormvoorschriften -> Bij een manco zijn rechtshandelingen die niet in de voor-
geschreven vorm zijn verricht nietig (Art. 3:39 BW).
- Bepalingen t.a.v. de bewijslast of toelaatbaarheid van bewijsmiddelen
Door de gelaagde structuur van het BW zijn naast BW7 ook het algemene vermogensrecht uit BW3, 5 &
6 van toepassing. Meer specifiek:
- BW3.2 – Rechtshandelingen
- BW3.11 – Rechtsvorderingen
- BW6.1 – Verbintenissen in het algemeen
- BW6.5 – Overeenkomsten in het algemeen
BW7 geeft een nadere specificatie van de inhoud van de afzonderlijke rechten en verplichtingen die par-
tijen op zich nemen. Dit zit op aspecten als:
- Precontractuele verbintenissen
- Nadere regels inzake de totstandkoming van de overeenkomst
- Hoofdverplichtingen van partijen
- Bijkomende verplichtingen van partijen
- Beëindiging van de overeenkomst
- Bijzonderheden ter zake van niet-nakoming of ontbinding
- Post-contractuele verbintenissen
Voor de volgorde geldt lex specialis derogat legi generali.
Er is sprake van een gemengde overeenkomst wanneer de BO beantwoordt aan de wettelijke om-
schrijvingen van meerdere BO. In dat geval geeft Art. 6:215 BW aan welk wettelijk regime van toepas-
sing is: elk van de bepalingen zijn naast elkaar van toepassing (cumulatietheorie), tenzij de bepalingen
niet verenigbaar zijn of de strekking daarvan in verband met de aard van de overeenkomst zich hierte-
gen verzet. Degene die onverenigbaarheid stelt moet dit aantonen.
BW7 kent ook enkele schakelbepalingen die in acht moeten worden genomen. Denk aan Art. 7:47,
7:50, 7:201.2 en 7:424.1 BW.
,Hoofdstuk 2 – Koopovereenkomst
De bijzondere bepalingen voor de koopovereenkomst zijn opgenomen in BW7.1. Dit wordt aangevuld
met de algemene informatie uit BW3, 5 & 6. Denk aan:
- Aanbod en aanvaarding – Art. 3:33, 3:35, 6:217 BW
- Eigendom – BW5
- Niet-nakoming – Art. 6:74 e.v. BW
- Opschorting – Art. 6:52 & 6:262 BW
- Schadevergoeding – Art. 6:95 e.v. BW
- Ontbinding – Art. 6:265 BW
- Wilsgebreken – Art. 3:44 & 6:228 BW
Bij internationale handelskoop is ook het Weens Koopverdrag van belang.
Uitgangspunt is dat de regels uit BW7.1 van aanvullend recht zijn. Uitzondering hierop is de consu-
mentenkoop, waar dwingend recht op van toepassing is (Art. 7:6 BW). De koopovereenkomst is erop
gericht om tegen betaling van een geldsom de eigendom van een bepaalde zaak over te dragen (Art.
7:1 BW). Dat is het geval wanneer aan alle vereisten van Art. 3:84 BW is voldaan: Levering, Geldige
titel en Beschikkingsbevoegde verkoper. De regels omtrent koop zijn ook van toepassing op ruilovereen-
komsten (Art. 7:50 BW).
Binnen de koopovereenkomsten worden nog weer bijzondere soorten gedefinieerd:
- Consumentenkoop – Verkoper handelt bedrijfs- of beroepsmatig en de koper is natuurlijke per-
soon – Art. 7:5 BW.
- Koop van een onroerende zaak
- Koop op afbetaling – De koopprijs van een roerende zaak wordt betaald in termijnen, maar de
eigendom gaan reeds over bij levering.
- Huurkoop – Eigendom van de zaak gaat pas over wanneer de laatste deelbetaling voldaan is.
Consumentenkoop – Art. 7:5 BW
Consumentenkoop kent drie constitutieve elementen:
- Koopovereenkomst met betrekking tot roerende zaken
- Koper is natuurlijk persoon die niet handelt in uitoefening van beroep of bedrijf
- Verkoper handelt wel in de uitoefening van een beroep of bedrijf
De consument hoeft niet zelf een beroep op vernietigbaarheid te doen bij een strijdig beding, dit onder-
zoekt de rechter. Dit betekend dat een exoneratieclausule in de AV die aansprakelijkheid voor schade
beperkt of uitsluit, vernietigbaar is. Een dergelijke clausule sluit het recht op schadevergoeding (Art. 7:24
BW) uit. Daarnaast staat een exoneratiebeding uit AV op de grijze lijst (Art. 6:237f BW).
Totstandkoming koopovereenkomst
Het koopcontract komt door aanbod en aanvaarding tot stand (Art. 6:217 BW). Hierbij gaat het erom
dat partijen het eens zijn over de essentialia zoals prijs en hoeveelheid. Aanbod mag niet enkel een uit-
nodiging tot het doen van een aanbod zijn. Het moet duidelijk zijn dan de aanbieder door de aanvaarding
zonder enig voorbehoud definitief gebonden wenst te raken. Aanvaarding van een aanbod heeft pas ef-
fect wanneer deze de geadresseerde heeft bereikt (ontvangsttheorie – Art. 3:37.3 BW, met uitzonde-
ring in Art. 6:224 BW). In sommige gevallen geldt bedenktijd, waarbij de koper zich kan bevrijden van
een in beginsel geldig gesloten contract door zich te beroepen op een wettelijke bedenktijd. Er geldt be-
denktijd wanneer de wet dit expliciet bepaalt.
Vernietiging van de koopovereenkomst
Een KO kan nietig (van rechtswege ongeldig) of vernietigbaar (geldig, maar door partijen te vernieti-
gen) zijn. Bij beiden wordt de geldigheid van het koopcontract met terugwerkende kracht aangetast (Art.
,3:53 BW). Een koop is nietig wanneer deze is gesloten in strijd met een wettelijk vormvoorschrift of bij
strijd met een dwingende wetsbepaling. Een KO is vernietigbaar wanneer bijvoorbeeld een handelings-
onbekwame deze heeft gesloten of wanneer sprake is van een wilsgebrek.
Bij wilsgebrek kan het gaan om dwaling. Hierbij is de wil van een contractspartij op gebrekkige wijze
gevormd. Bijvoorbeeld door onjuiste informatie. De KO komt door onjuiste voorstelling van zaken tot
stand. Is een KO door dwaling tot stand gekomen en zou deze bij een juiste voorstelling van zaken niet
zijn gesloten, dan is deze vernietigbaar indien de dwaling te wijten is aan een inlichting van de wederpar-
tij (Art. 6:228.1a BW) of de wederpartij de dwalende had moeten inlichten.
Verplichtingen van de verkoper
De twee hoofdverplichtingen staan in Art. 7:9 BW. De verkoper moet de gekochte zaak het toebehoren
in eigendom overdragen en hij moet deze zaak aan de koper afleveren. Een derde verplichting staat in
Art. 7:17 BW: de zaak moet aan de overeenkomst beantwoorden (conformiteitsvereiste).
Voor eigendomsoverdracht gelden de regels uit Art. 3:84 BW:
- Geldige titel -> Koopovereenkomst
- Beschikkingsbevoegde verkoper
- Levering
De zaak moet overgedragen zonder bijzondere lasten en beperkingen (rechtsgebreken – Art. 7:15 BW)
tenzij de koper deze uitdrukkelijk heeft aanvaard. Onder rechtsgebreken vallen hypotheek, erfpacht, be-
perkingen uit huur/recht van octrooi of toepasselijk kettingbeding. Uitgangspunt is dat het volledige ei-
gendom wordt overgedragen en dat derden geen rechten op de zaak geldend kunnen maken. Als op de
gekochte zaak wel een last of beperking rust, schiet de verkoper tekort en kan de koper vorderen dat de
last wordt opgeheven (Art. 7:20 BW). Dit werkt echter vaak niet. In dat geval kan de koper schadever-
goeding vorderen (Art. 6:74 jo. 6:95 BW) of de overeenkomst ontbinden (Art. 6:265 BW).
De verkoper moet de zaak in het bezit van de koper stellen (levering). De koper moet de zaak voor zich-
zelf kunnen houden (Art. 3:107 BW). Hoe bezit wordt verkregen staat in Art. 3:112 BW. Vaak wordt de
zaak feitelijk overhandigd. Maar overdracht kan ook door overhandiging van bv. sleutels die de macht
over het gekochte verschaffen (traditio symbolica) of door een tweezijdige verklaring (bv. Levering con-
stitutum possessorium, brevi manu of longa manu – Art. 3:115 BW). De plaats van levering wordt
vaak afgesproken. Zo niet, dan is dit de plaats waar de zaak zich bij het ontstaan van de verbintenis be-
vindt (Art. 6:41 BW). Kosten ten behoeve van de aflevering zelf komen voor rekening van de verkoper
(Art. 7:12 BW). Maar kosten van opstellen koopakte, inschrijving en overdrachtsbelasting zijn voor de
koper. Ook de kosten van vervoer komen voor rekening van de koper. Voor consumentenkoop kunnen
bezorgkosten alleen bij de koper in rekening gebracht, wanneer deze bij sluiten van de overeenkomst
zijn opgegeven (Art. 7:13 BW).
Aflevering van de zaak heeft twee juridische consequenties:
- De koper heeft vanaf moment van aflevering recht op de natuurlijke vruchten en burgerlijke
vruchten (Art. 7:14 BW)
- Het risico van de zaak gaat over op de koper (Art. 7:10 BW). Ook wanneer de eigendom door
eigendomsvoorbehoud nog niet is overgedragen. Dit is ook het geval wanneer de zaak nog bij
de verkoper is, maar juridisch al aan de koper is geleverd (bv. bij levering constitutum possesso-
rium). Uitzondering hierop is wanneer de zaak in waarde achteruit gaat door laakbaar gedrag
van de verkoper. De risico-overgang bij consumentenkoop is anders (Art. 7:11 BW). Een achter-
uitgang van de zaak komt pas voor risico van de koper op het moment van de feitelijke bezor-
ging, ook bij eerdere juridische levering. Risico kan ook al voor aflevering overgaan. Dit wanneer
de koper niet meewerkt aan de aflevering. De koper komt dan in schuldeisersverzuim.
, Conformiteitsvereiste – Art. 7:17 BW
De zaak moet aan de overeenkomst beantwoorden. De zaak moet hiervoor de eigenschappen bezitten
die de koper op grond van de overeenkomst mocht verwachten. Dit is niet zo wanneer de kwaliteit onder-
maats is, wanneer een geheel andere zaak geleverd wordt of wanneer de hoeveelheid niet klopt. Vooral
over kwaliteit bestaat vaak meningsverschil. De aard van de zaak is hiervoor van belang (tweedehands
zaak hoeft bv. minder kwaliteit te bieden), maar ook de prijs, de omstandigheden waaronder de koop
plaatsvond en de mededelingen van de verkoper. De zaak moet ook de eigenschappen bezitten die voor
objectief normaal gebruik noodzakelijk zijn. Hierbij is de vereiste levensduur vaak bron van conflict. Ook
dit hangt af van de prijs, het merk en de mededelingen van de verkoper. Ook een eventuele onderzoeks-
plicht van de koper is van belang. De koper moet onder omstandigheden (bij goede reden tot twijfel) on-
derzoeken of het product in orde is. (Art. 7:17.2 BW). Naast een mededelingsplicht voor de verkoper be-
staat er dus ook een onderzoeksplicht voor de koper.
Vuistregels Er bestaat geen onderzoeksplicht wanneer normaal gebruik van de zaak redelij-
kerwijs te verwachten is. Ook is er geen onderzoeksplicht wanneer de verkoper
zelf mededeelt dat het product geschikt is voor een bepaald gebruik. Daarbij
moet het wel gaan om een serieuze inlichting over de specifieke eigenschappen
van het product. Als derde rust op de verkoper vaak een spreekplicht over de
essentialia van een product. Deze gaat voor een onderzoeksplicht. Voor gebruik
voor een bijzonder doeleinde kan pas een beroep op Art. 7:17 BW gedaan als
door de verkoper melding wordt gemaakt van dit bijzondere gebruik.
Binnen consumentenkoop kan Art. 7:17 BW niet uitgesloten, bij andere overeenkomsten wel. Voor
consumentenkoop gelden daarnaast nog bijzondere regels. Zo wordt het conformiteitsvereiste verder
ingevuld door Art. 7:18.1 & 2 BW. Daarnaast geldt dat een gebrekkige installatie of gebrekkige monta-
gevoorschriften waardoor de zaak beschadigd, gelijk wordt gesteld met non-conformiteit (Art. 7:18a.3
BW). Bij consumentenkoop wordt ook het bewijsvermoeden omgedraaid. De koper hoeft gebrek niet te
bewijzen, de zaak wordt vermoed non-conform te zijn geweest als de zaak binnen een jaar na aflevering
gebrekkig raakt, tenzij de aard van de zaak zich daartegen verzet (bv vers etenswaar - Art. 7:18a.2 BW).
De verkoper moet aantonen dat dit niet het geval was.
Resterende verplichtingen van de verkoper
De verkoper heeft de plicht onder omstandigheden een zaak terug te roepen als deze gevaarlijk blijkt te
zijn (product recall). Ook moet een zaak deugdelijk verpakt. Dit vloeit beiden voort uit de aanvullende
werking van de R&B (Art. 6:248.1 BW).
Gevolgen niet-nakoming door verkoper
Bij tekortschieten in de nakoming door de verkoper kan de koper tijdelijk zijn eigen prestatie (betaling)
opschorten (Art. 6:52 jo. 6:262 BW). Werkt dit niet, dan kan de koper vernietigen op grond van dwaling
of wilsgebreken. Maar daarnaast kan de koper ook nakoming, ontbinding en schadevergoeding eisen.
Nakoming Art. 7:20, 7:21 & 3:296 BW
Schadevergoeding Art. 7:24, 7:36, 7:37 & 6:74 BW
Ontbinding Art. 7:22 & 6:265 BW (consumentenkoop)
De koper mag zelf kiezen welke hij inroept. Bij consumentenkoop geldt echter dat nakoming en ontbin-
ding aan nadere regels gebonden is. Bij een onveilig product kan de verkoper slechts beperkt aanspra-
kelijk worden gesteld. De consument moet zich richten tot de producent.
