Samenvatting Boekhouden Geboekstaafd
Hoofdstuk 7: Waarderingsmethoden voor deelnemingen in de jaarrekening
Een nv/bv heeft een deelneming in een andere nv/bv, indien wordt voldaan aan de volgende drie
voorwaarden:
1. Er moet sprake zijn van kapitaalverschaffing;
2. Deze kapitaalverschaffing dient om een duurzame band aan te gaan;
3. De kapitaalverschaffing en de duurzame band worden aangehouden ten behoeve van de
eigen werkzaamheid.
Een nv/bv wordt aangemerkt als dochtermaatschappij, als een andere nv/bv:
Meer dan de helft van de stemrechten in de Algemene Vergadering van Aandeelhouders kan
uitoefenen, al dan niet met behulp van een afgesloten overeenkomst met andere
stemgerechtigden, óf
Meer dan de helft van de bestuurders of van de commissarissen kan benoemen of ontslaan,
al dan niet met behulp van een afgesloten overeenkomst met andere stemgerechtigden en
dit zelfs kan indien alle stemgerechtigden stemmen. Een extra eis is dat de bv/nv die dit recht
kan uitoefenen, aandeelhouder moet zijn.
Hiermee is dus de zeggenschap bepalend voor de vraag of sprake is van een dochtermaatschappij en
niet de omvang van de kapitaalverschaffing. De nv/bv die de beslissende zeggenschap kan uitoefenen
in een andere nv/bv wordt in dit verband vaak moedermaatschappij genoemd.
Een nv/bv wordt groepsmaatschappij genoemd, als deze samen met een andere nv/bv in een groep
is verbonden. Om in dit verband te kunnen spreken van een groep, moet aan de volgende
voorwaarden worden voldaan:
1. Er moet sprake zijn van een economische eenheid;
2. De in de economische eenheid opererende vennootschappen moeten organisatorisch
verbonden zijn.
Deelneming in een kapitaalvennootschap: wanneer een bv/nv een deelneming heeft in een nv/bv
Deelneming in een personenvennootschap: wanneer een deelneming betrekking heeft op een
vennootschap onder firma of een commanditaire vennootschap. Ook een dochtermaatschappij en
een groepsmaatschappij kunnen een personenvennootschap zijn.
Deelnemingen behoren naar hun aard (duurzaam) tot de financiële vaste activa.
Op basis van het Burgerlijk Wetboek zijn er drie methoden voor de waardering van deelnemingen:
Waardering op verkrijgingsprijs;
Waardering op actuele waarde;
Waardering volgens de vermogensmutatiemethode.
Enkelvoudige jaarrekening: de jaarrekening van de rechtspersoon zelf die onder andere als bezitting
op de balans kan hebben een aandelenbelang in een andere nv/bv.
Geconsolideerde jaarrekening: een jaarrekening van de rechtspersoon en andere maatschappijen als
ware het één onderneming.
Associated company: rechtspersoon die meer dan 20% van de stemrechten in de AVA heeft.
Goodwill: indien de verkrijgingsprijs van de deelneming hoger is dan de aan deze deelneming door de
overnemende onderneming toe te kennen waarde.
,Waardering van deelnemingen op verkrijgingsprijs (cost/dividend-methode): deelneming wordt
gewaardeerd op de oorspronkelijke verkrijgingsprijs.
Goodwill = verkrijgingsprijs – zichtbare intrinsieke waarde
Cum dividend: inclusief mee gekocht dividend
Ex dividend: exclusief mee gekocht dividend
Journaalpost verwerven van deelneming verwerken in boekhouding
030 Deelneming ...
Aan 110 Bank ...
Journaalpost declaratie dividend (cum dividend: percentage x dividend)
138 Te vorderen dividend ...
Aan 030 Deelneming ...
Journaalpost declaratie interim-dividend (percentage x dividend)
138 Te vorderen dividend ...
Aan 900 Uitkeringen uit niet op NVW gewaardeerde deelnemingen ...
Resultaat = gedeclareerd dividend
Het voorgestelde maar nog niet gedeclareerde dividend dient:
Te worden opgenomen als afzonderlijke post op de balans onder het eigen vermogen, óf
Te worden verwerkt onder de schulden
Bij de declaratie van interim-dividend is sprake van een schuld, mits de declaratie rechtsgeldig is
gebeurd. Het interim-dividend moet altijd worden opgenomen onder de schulden.
Waardering van deelnemingen op actuele waarde (fair value): deelneming wordt gewaardeerd tegen
de marktwaarde (niet bij dochtermaatschappijen en associated companies). Door het samenstel van
deze regels wordt de mogelijkheid gecreëerd dat dochters/deelnemingen die op verkrijgingsprijs
worden gewaardeerd, worden geherwaardeerd (opwaardering).
Herwaarderingsreserve = wettelijke reserve (dus niet vrij uitkeerbaar)
Journaalpost herwaardering van de deelneming
030 Deelneming ...
Aan 045 Herwaarderingsreserve ...
Waardering van deelnemingen volgens de vermogensmutatiemethode: kenmerk van deze methode is
dat we de boekwaarde van de deelneming op de balans van de moedermaatschappij aanpassen bij
mutaties in de omvang van het eigen vermogen van de dochtermaatschappij.
, Het blijft natuurlijk de vraag welke waarde we op het tijdstip van verwerving (de eerste boekwaarde)
voor de deelneming moeten hanteren. Voor die eerste boekwaarde kan volgens de RJ worden
genomen:
1. De nettovermogenswaarde;
2. De zichtbare intrinsieke waarde.
In beginsel dienen we, wanneer de vermogensmutatie moet worden toegepast, als eerste
boekwaarde de nettovermogenswaarde te nemen.
Wanneer de rechtspersoon onvoldoende gegevens ter beschikking heeft om de
nettovermogenswaarde te bepalen, mag hij uitgaan van een andere in overeenstemming met Titel 9
Boek 2 BW bepaalde waarde. De enige andere waarde die daarvoor volgens de RJ in aanmerking
komt, is de waarde van de activa en passiva bepaald in overeenstemming met de grondslagen van de
deelneming (de zichtbare intrinsieke waarde).
ZIW = reële waarde bezittingen – schulden
ZIW 31/12 = ZIW 1/1 + resultaat boekjaar – uitgekeerd dividend
De nettovermogenswaarde gaat uit van de waarde van de activa en passiva van de deelneming
volgens de grondslagen van de deelnemende onderneming (de moedermaatschappij). Als voor de
moeder geldende verkrijgingsprijs van de activa en passiva van de deelneming die verworven wordt,
geldt de reële waarde (fair value), die op het moment van verwerven van de deelneming aan de
activa en passiva van die deelneming kan worden toegekend.
NVW = reële waarde bezittingen – schulden
NVW 31/12 = NVW 1/1 + resultaat boekjaar – uitgekeerd dividend
Journaalpost verwerven van deelneming verwerken in de boekhouding
030 Deelneming ...
020 Goodwill ...
Aan 110 Bank ...
(Als er sprake is van positieve goodwill)
Journaalpost winstverdeling
048 Winst na belasting ...
Aan 162 Te betalen dividend ...
Aan 044 Overige reserves ...
Positieve goodwill: verkrijgingsprijs is hoger dan de NVW of ZIW
Negatieve goodwill: verkrijgingsprijs is lager dan de NVW of ZIW
Waarderingsmethode deelneming Goodwillbedrag
Actuele waarde Verkrijgingsprijs – Actuele waarde*
Nettovermogenswaarde Verkrijgingsprijs – Nettovermogenswaarde*
Zichtbare intrinsieke waarde Verkrijgingsprijs – Zichtbare intrinsieke waarde*
* Op het tijdstip van verwerving van de deelneming
Verkrijgingsprijs: de waarde van de tegenprestatie die voor de verworven aandelen wordt geleverd
Hoofdstuk 7: Waarderingsmethoden voor deelnemingen in de jaarrekening
Een nv/bv heeft een deelneming in een andere nv/bv, indien wordt voldaan aan de volgende drie
voorwaarden:
1. Er moet sprake zijn van kapitaalverschaffing;
2. Deze kapitaalverschaffing dient om een duurzame band aan te gaan;
3. De kapitaalverschaffing en de duurzame band worden aangehouden ten behoeve van de
eigen werkzaamheid.
Een nv/bv wordt aangemerkt als dochtermaatschappij, als een andere nv/bv:
Meer dan de helft van de stemrechten in de Algemene Vergadering van Aandeelhouders kan
uitoefenen, al dan niet met behulp van een afgesloten overeenkomst met andere
stemgerechtigden, óf
Meer dan de helft van de bestuurders of van de commissarissen kan benoemen of ontslaan,
al dan niet met behulp van een afgesloten overeenkomst met andere stemgerechtigden en
dit zelfs kan indien alle stemgerechtigden stemmen. Een extra eis is dat de bv/nv die dit recht
kan uitoefenen, aandeelhouder moet zijn.
Hiermee is dus de zeggenschap bepalend voor de vraag of sprake is van een dochtermaatschappij en
niet de omvang van de kapitaalverschaffing. De nv/bv die de beslissende zeggenschap kan uitoefenen
in een andere nv/bv wordt in dit verband vaak moedermaatschappij genoemd.
Een nv/bv wordt groepsmaatschappij genoemd, als deze samen met een andere nv/bv in een groep
is verbonden. Om in dit verband te kunnen spreken van een groep, moet aan de volgende
voorwaarden worden voldaan:
1. Er moet sprake zijn van een economische eenheid;
2. De in de economische eenheid opererende vennootschappen moeten organisatorisch
verbonden zijn.
Deelneming in een kapitaalvennootschap: wanneer een bv/nv een deelneming heeft in een nv/bv
Deelneming in een personenvennootschap: wanneer een deelneming betrekking heeft op een
vennootschap onder firma of een commanditaire vennootschap. Ook een dochtermaatschappij en
een groepsmaatschappij kunnen een personenvennootschap zijn.
Deelnemingen behoren naar hun aard (duurzaam) tot de financiële vaste activa.
Op basis van het Burgerlijk Wetboek zijn er drie methoden voor de waardering van deelnemingen:
Waardering op verkrijgingsprijs;
Waardering op actuele waarde;
Waardering volgens de vermogensmutatiemethode.
Enkelvoudige jaarrekening: de jaarrekening van de rechtspersoon zelf die onder andere als bezitting
op de balans kan hebben een aandelenbelang in een andere nv/bv.
Geconsolideerde jaarrekening: een jaarrekening van de rechtspersoon en andere maatschappijen als
ware het één onderneming.
Associated company: rechtspersoon die meer dan 20% van de stemrechten in de AVA heeft.
Goodwill: indien de verkrijgingsprijs van de deelneming hoger is dan de aan deze deelneming door de
overnemende onderneming toe te kennen waarde.
,Waardering van deelnemingen op verkrijgingsprijs (cost/dividend-methode): deelneming wordt
gewaardeerd op de oorspronkelijke verkrijgingsprijs.
Goodwill = verkrijgingsprijs – zichtbare intrinsieke waarde
Cum dividend: inclusief mee gekocht dividend
Ex dividend: exclusief mee gekocht dividend
Journaalpost verwerven van deelneming verwerken in boekhouding
030 Deelneming ...
Aan 110 Bank ...
Journaalpost declaratie dividend (cum dividend: percentage x dividend)
138 Te vorderen dividend ...
Aan 030 Deelneming ...
Journaalpost declaratie interim-dividend (percentage x dividend)
138 Te vorderen dividend ...
Aan 900 Uitkeringen uit niet op NVW gewaardeerde deelnemingen ...
Resultaat = gedeclareerd dividend
Het voorgestelde maar nog niet gedeclareerde dividend dient:
Te worden opgenomen als afzonderlijke post op de balans onder het eigen vermogen, óf
Te worden verwerkt onder de schulden
Bij de declaratie van interim-dividend is sprake van een schuld, mits de declaratie rechtsgeldig is
gebeurd. Het interim-dividend moet altijd worden opgenomen onder de schulden.
Waardering van deelnemingen op actuele waarde (fair value): deelneming wordt gewaardeerd tegen
de marktwaarde (niet bij dochtermaatschappijen en associated companies). Door het samenstel van
deze regels wordt de mogelijkheid gecreëerd dat dochters/deelnemingen die op verkrijgingsprijs
worden gewaardeerd, worden geherwaardeerd (opwaardering).
Herwaarderingsreserve = wettelijke reserve (dus niet vrij uitkeerbaar)
Journaalpost herwaardering van de deelneming
030 Deelneming ...
Aan 045 Herwaarderingsreserve ...
Waardering van deelnemingen volgens de vermogensmutatiemethode: kenmerk van deze methode is
dat we de boekwaarde van de deelneming op de balans van de moedermaatschappij aanpassen bij
mutaties in de omvang van het eigen vermogen van de dochtermaatschappij.
, Het blijft natuurlijk de vraag welke waarde we op het tijdstip van verwerving (de eerste boekwaarde)
voor de deelneming moeten hanteren. Voor die eerste boekwaarde kan volgens de RJ worden
genomen:
1. De nettovermogenswaarde;
2. De zichtbare intrinsieke waarde.
In beginsel dienen we, wanneer de vermogensmutatie moet worden toegepast, als eerste
boekwaarde de nettovermogenswaarde te nemen.
Wanneer de rechtspersoon onvoldoende gegevens ter beschikking heeft om de
nettovermogenswaarde te bepalen, mag hij uitgaan van een andere in overeenstemming met Titel 9
Boek 2 BW bepaalde waarde. De enige andere waarde die daarvoor volgens de RJ in aanmerking
komt, is de waarde van de activa en passiva bepaald in overeenstemming met de grondslagen van de
deelneming (de zichtbare intrinsieke waarde).
ZIW = reële waarde bezittingen – schulden
ZIW 31/12 = ZIW 1/1 + resultaat boekjaar – uitgekeerd dividend
De nettovermogenswaarde gaat uit van de waarde van de activa en passiva van de deelneming
volgens de grondslagen van de deelnemende onderneming (de moedermaatschappij). Als voor de
moeder geldende verkrijgingsprijs van de activa en passiva van de deelneming die verworven wordt,
geldt de reële waarde (fair value), die op het moment van verwerven van de deelneming aan de
activa en passiva van die deelneming kan worden toegekend.
NVW = reële waarde bezittingen – schulden
NVW 31/12 = NVW 1/1 + resultaat boekjaar – uitgekeerd dividend
Journaalpost verwerven van deelneming verwerken in de boekhouding
030 Deelneming ...
020 Goodwill ...
Aan 110 Bank ...
(Als er sprake is van positieve goodwill)
Journaalpost winstverdeling
048 Winst na belasting ...
Aan 162 Te betalen dividend ...
Aan 044 Overige reserves ...
Positieve goodwill: verkrijgingsprijs is hoger dan de NVW of ZIW
Negatieve goodwill: verkrijgingsprijs is lager dan de NVW of ZIW
Waarderingsmethode deelneming Goodwillbedrag
Actuele waarde Verkrijgingsprijs – Actuele waarde*
Nettovermogenswaarde Verkrijgingsprijs – Nettovermogenswaarde*
Zichtbare intrinsieke waarde Verkrijgingsprijs – Zichtbare intrinsieke waarde*
* Op het tijdstip van verwerving van de deelneming
Verkrijgingsprijs: de waarde van de tegenprestatie die voor de verworven aandelen wordt geleverd
