Afrondend mondeling
Thema 4: Judgement & decision making and
professional skepticism en fraude
,Inhoud
Libby & Luft (1993) .................................................................................................................................. 3
Greenwood, Li, Prakash & Deephouse (2005) ........................................................................................ 7
Bazerman, Loewenstein & Moore (2002) .............................................................................................. 11
Cohen, Gaynor, Krishnamoorthy & Wright (2011)................................................................................. 13
Bouwens (2016) .................................................................................................................................... 15
Kort overzicht - Libby & Luft (1993) ....................................................................................................... 17
Kort overzicht - Greenwood et al. (2005) .............................................................................................. 19
Kort overzicht - Bazerman et al. (2002) ................................................................................................. 21
Kort overzicht - Cohen et al. (2011) ...................................................................................................... 22
Kort overzicht - Bouwens (2016) ........................................................................................................... 24
2
, Libby & Luft (1993)
Determinants of judgment performance in accounting settings: ability, knowledge,
motivation, and environments
Introductie
Ook al zijn er verschillende combinaties van inputs en organisatorische regelingen mogelijk om tot een
audit te komen die voldoet aan de standaarden, toch zijn er veel consistenties in de manier waarop
accountantskantoren georganiseerd zijn. Een belangrijke en tot voor kort genegeerde vraag is: wat doen
accountants goed? Of meer specifiek: wat zorgt ervoor dat ervaren accountants of gebruikers van
financiële overzichten hun taken efficiënt en effectief uitvoeren? De volgende vergelijking toont de
determinanten van beslissing prestaties (decision performance):
performance = f (ability, knowledge, environment, motivation)
In het begin was veel literatuur gericht op het effect van cognitieve mogelijkheden op de prestaties van
accountants. Vanaf de jaren 80 is echter meer onderzoek ontstaan naar de laatste drie factoren. Het
doel van dit artikel is dan ook om te kijken naar de ontwikkeling van onze opvattingen over de rol van
kennis, motivatie en omgeving als determinanten van beslissing prestaties in accounting omgevingen.
Daarnaast wordt een overzicht gegeven van de constructen (=variabelen), conceptuele relaties en
methodologieën die gebruikt zijn in de literatuur.
De vier determinanten kunnen prestaties direct beïnvloeden, maar kunnen prestaties ook indirect
beïnvloeden doordat ze elkaar beïnvloeden. Dit artikel toont aan dat er aanzienlijke vooruitgang is
gemaakt in het ontdekken van dat soort interacties, maar dat er tot op heden nog veel onbekend is. Het
artikel is geen uitgebreide review van literatuur, maar is meer selectief qua onderwerp en literatuur. Er
wordt ook met name gebruik gemaakt van experimenteel onderzoek.
Onderzoeksprincipes en attributen van accounting omgevingen
Het is van belang om rekening te houden met het feit dat accountants te maken hebben met meerdere
taken, aangezien verschillende taken ook verschillende mogelijkheden, kennis en inspanning vereisen.
Veel taken van accountants hebben de volgende kenmerken:
1. Leermogelijkheden: opleiding, training en ervaring leiden tot mogelijkheden om meer taak-
gerelateerde kennis op te doen.
2. Begeleiding en hulp: de omgeving biedt veel begeleiding bij oordeelsvorming en technologische
begeleiding.
3. Hiërarchische groepsomgevingen: taken worden uitgevoerd in omgevingen waarin individuen
verschillende statussen, mogelijkheden, kennis, relaties en motieven hebben.
4. Opeenvolgende multiperiode taken: taken omvatten meerdere elkaar opvolgende handelingen
en worden vaak herhaald in toekomstige perioden.
→ Nummer 1 wordt behandeld in de paragraaf over kennis en mogelijkheden, terwijl nummer 2, 3
en 4 behandeld worden in de paragraaf over omgeving en motivatie.
De determinanten kunnen als volgt beschreven worden en gerelateerd worden aan de kenmerken van
accounting omgevingen:
• Mogelijkheden (abilities) vormen het vermogen om informatie versleuteling-, opvraging- en
analysetaken te kunnen voltooien. Deze zijn niet specifiek voor accounting omgevingen;
• Kennis (knowledge) is juist zeer taak-specifiek. Zowel de inhoud als de organisatie van kennis
kunnen veranderen door leermogelijkheden en kunnen variëren tussen individuen;
• De omgeving (environment) van accountants omvat kenmerken als begeleiding bij
oordeelsvorming, technologische begeleiding, hiërarchische groepen, verantwoording,
opeenvolgende multiperiode taken en monetaire motieven voor goede prestaties;
• De motivatie (motivation) van een individu is afhankelijk van zowel de kenmerken als de
omgeving als de kenmerken van het individu.
Er zijn drie principes die ten grondslag liggen aan het onderzoeken van de onderlinge relaties tussen
deze determinanten:
1. Aandacht voor interacties: de determinanten van prestaties hangen met elkaar samen, dus
moeten we ze tegelijkertijd beschouwen om het gehele beeld te begrijpen.
3
Thema 4: Judgement & decision making and
professional skepticism en fraude
,Inhoud
Libby & Luft (1993) .................................................................................................................................. 3
Greenwood, Li, Prakash & Deephouse (2005) ........................................................................................ 7
Bazerman, Loewenstein & Moore (2002) .............................................................................................. 11
Cohen, Gaynor, Krishnamoorthy & Wright (2011)................................................................................. 13
Bouwens (2016) .................................................................................................................................... 15
Kort overzicht - Libby & Luft (1993) ....................................................................................................... 17
Kort overzicht - Greenwood et al. (2005) .............................................................................................. 19
Kort overzicht - Bazerman et al. (2002) ................................................................................................. 21
Kort overzicht - Cohen et al. (2011) ...................................................................................................... 22
Kort overzicht - Bouwens (2016) ........................................................................................................... 24
2
, Libby & Luft (1993)
Determinants of judgment performance in accounting settings: ability, knowledge,
motivation, and environments
Introductie
Ook al zijn er verschillende combinaties van inputs en organisatorische regelingen mogelijk om tot een
audit te komen die voldoet aan de standaarden, toch zijn er veel consistenties in de manier waarop
accountantskantoren georganiseerd zijn. Een belangrijke en tot voor kort genegeerde vraag is: wat doen
accountants goed? Of meer specifiek: wat zorgt ervoor dat ervaren accountants of gebruikers van
financiële overzichten hun taken efficiënt en effectief uitvoeren? De volgende vergelijking toont de
determinanten van beslissing prestaties (decision performance):
performance = f (ability, knowledge, environment, motivation)
In het begin was veel literatuur gericht op het effect van cognitieve mogelijkheden op de prestaties van
accountants. Vanaf de jaren 80 is echter meer onderzoek ontstaan naar de laatste drie factoren. Het
doel van dit artikel is dan ook om te kijken naar de ontwikkeling van onze opvattingen over de rol van
kennis, motivatie en omgeving als determinanten van beslissing prestaties in accounting omgevingen.
Daarnaast wordt een overzicht gegeven van de constructen (=variabelen), conceptuele relaties en
methodologieën die gebruikt zijn in de literatuur.
De vier determinanten kunnen prestaties direct beïnvloeden, maar kunnen prestaties ook indirect
beïnvloeden doordat ze elkaar beïnvloeden. Dit artikel toont aan dat er aanzienlijke vooruitgang is
gemaakt in het ontdekken van dat soort interacties, maar dat er tot op heden nog veel onbekend is. Het
artikel is geen uitgebreide review van literatuur, maar is meer selectief qua onderwerp en literatuur. Er
wordt ook met name gebruik gemaakt van experimenteel onderzoek.
Onderzoeksprincipes en attributen van accounting omgevingen
Het is van belang om rekening te houden met het feit dat accountants te maken hebben met meerdere
taken, aangezien verschillende taken ook verschillende mogelijkheden, kennis en inspanning vereisen.
Veel taken van accountants hebben de volgende kenmerken:
1. Leermogelijkheden: opleiding, training en ervaring leiden tot mogelijkheden om meer taak-
gerelateerde kennis op te doen.
2. Begeleiding en hulp: de omgeving biedt veel begeleiding bij oordeelsvorming en technologische
begeleiding.
3. Hiërarchische groepsomgevingen: taken worden uitgevoerd in omgevingen waarin individuen
verschillende statussen, mogelijkheden, kennis, relaties en motieven hebben.
4. Opeenvolgende multiperiode taken: taken omvatten meerdere elkaar opvolgende handelingen
en worden vaak herhaald in toekomstige perioden.
→ Nummer 1 wordt behandeld in de paragraaf over kennis en mogelijkheden, terwijl nummer 2, 3
en 4 behandeld worden in de paragraaf over omgeving en motivatie.
De determinanten kunnen als volgt beschreven worden en gerelateerd worden aan de kenmerken van
accounting omgevingen:
• Mogelijkheden (abilities) vormen het vermogen om informatie versleuteling-, opvraging- en
analysetaken te kunnen voltooien. Deze zijn niet specifiek voor accounting omgevingen;
• Kennis (knowledge) is juist zeer taak-specifiek. Zowel de inhoud als de organisatie van kennis
kunnen veranderen door leermogelijkheden en kunnen variëren tussen individuen;
• De omgeving (environment) van accountants omvat kenmerken als begeleiding bij
oordeelsvorming, technologische begeleiding, hiërarchische groepen, verantwoording,
opeenvolgende multiperiode taken en monetaire motieven voor goede prestaties;
• De motivatie (motivation) van een individu is afhankelijk van zowel de kenmerken als de
omgeving als de kenmerken van het individu.
Er zijn drie principes die ten grondslag liggen aan het onderzoeken van de onderlinge relaties tussen
deze determinanten:
1. Aandacht voor interacties: de determinanten van prestaties hangen met elkaar samen, dus
moeten we ze tegelijkertijd beschouwen om het gehele beeld te begrijpen.
3
