Vennootschappen en Rechtspersonen Hoorcollege, Kennisclips
Kennisclip week 1
4 punten om in je achterhoofd te houden als je een casus over vertegenwoordiging of
aansprakelijkheid van een persoon of vennootschap bekijkt of behandelt.
1. Je moet een onderscheid maken tussen voor rekening van de vennootschap
handelen aan de ene kant >>> en namens de vennootschap handelen aan de
andere kant. (Deze twee verschillende situaties moet je niet met elkaar verwarren).
a. Voor rekening van de maatschap handelen → dan handelt Joost in eigen
naam, dus zelf als wederpartij van de derde optreedt (in de casus is dat Toga
verkoper X). X weet dan niet van het bestaan van de maatschap en rekent
dan ook alleen af met Joost.
i. Joost raakt in deze situatie zelf gebonden aan de koopovk met X.
ii. Nu Joost voor rekening van de maatschap handelt, is het zijn doel om
deze aankoop achteraf te verrekenen met zijn broer. Dit kan mits de
aankoop van de toga’s valt aan te merken als een beheershandeling
in de zin van art. 7A:1676 BW. Het moet dan gaan om een handeling
die gelet op het doel van de vennootschap tot haar gebruikelijke
regelmatig voorkomende werkzaamheden behoort.
iii. Of de aankoop van de toga’s hieronder vallen, dient in het specifieke
geval te worden bepaald en valt buiten het kader van deze kennisclip.
iv. Belangrijk is, als het niet een beheershandeling is, maar een
beschikkingshandeling betreft, Joost voorafgaande goedkeuring van
Jochem nodig heeft om achteraf met hem de kosten van de toga’s te
kunnen verrekenen.
v. Om te onthouden: Joost is dus in deze situatie zelf de wederpartij,
handelt in eigen naam, en betaald met zijn eigen pinpas. Maar hij wil
de kosten achteraf verrekenen met Jochem.
vi. Dit is dus in feiten iets interns.
b. Als Joost in dezelfde constructie niet voor rekening van de maatschap
handelt, maar namens de maatschap, dan krijg je het tweede plaatje.
i. Het gaat dan om vertegenwoordiging. Joost handelt als
tussenpersoon, namens een achterman (de maatschap Jansen &
Jansen Advocaten) en heeft het doel om de maatschap aan X te
binden.
ii. De vraag is dan, is Joost vertegenwoordigingsbevoegd? Als hij dat is,
dan betekent dat dat hij er in dit plaatje als tussenpersoon tussenuit
valt. En er dan een overeenkomst ontstaat tussen de maatschap en X.
iii. De maatschap is gebonden en X zal dan ook de factuur voor de toga’s
naar de maatschap sturen. En die zal deze factuur moeten betalen.
, 2. Personenvennootschappen hebben geen rechtspersoonlijkhied.
a. Handelen namens de personenvennootschap betekent dus dat de
handelende persoon handelt namens zichzelf en zijn medevennoten.
b. De vennoot handelt dus namens zichzelf en zijn medevennoten, en als hij dit
bevoegd doet, bindt hij in feite dus ook zichzelf en zijn medevennoten.
c. Ze kunnen soms alleen aan te merken zijn als rechtssubject, bijv als
procespartij.
3. Lex generalis <-> lex specialis
a. Elke personenvennootschap is in de basis altijd een maatschap in de zin van
art. 7A:1655 BW
b. Elk samenwerkingsverband dat voldoet aan de kenmerken van dit artikel, is
immers een personenvennootschap. En pas nadat je dit hebt geconstateerd,
ga je kijken met welk soort personenvennootschap je te maken hebt.
c. Dit doe je door te kijken naar de specifieke kenmerken van de verschillende
personenvennootschappen, zoals gaat het om een beroep of om een bedrijf.
d. De regeling over de maatschap in boek 7A, is aan te merken als de lex
generalis. Voor alles wat voor de vof en de cv niet specifiek geregeld is in het
Wetboek van Koophandel (lex specialis voor de vof en de cv), moet je terug
naar de regeling in boek 7A.
4. Externe verhoudingen: 3 stappen
a. Bij het behandelen en het beantwoorden van een casus over
vertegenwoordiging (dus handelen namens de vennootschap), helpt het om
het volgende stappenplan af te lopen:
i. Hoe zit het met de vertegenwoordiging? Wie handelt er en is diegene
vertegenwoordigingsbevoegd?
ii. Wat zijn de consequenties voor de aansprakelijkheid? Wie is er
aansprakelijk naar aanleiding van dat handelen?
iii. Op welk vermogen kan de derde persoon een verhaal nemen?
Vertegenwoordiging van de maatschap (zowel stille als openbare maatschap)
Joost handelt namens de maatschap, was Joost hiertoe bevoegd?
- Art. 7A:1679, 1681 BW > Op de maatschap zijn in beginsel de gewone regels over
vertegenwoordiging krachtens volmacht van toepassing uit boek 3.
, - Volmacht is de bevoegdheid die een volmachtgever verleent aan een ander, de
gevolmachtigde, om in zijn naam rechtshandelingen te verrichten ex art. 3:60 BW.
- Een vennoot van de maatschap is slechts bevoegd namens de maatschap te
handelen indien hem daartoe volmacht is verleend.
- Let op: de maatschap is zelf geen rechtspersoon en kan dus ook geen volmacht
verlenen. Joost heeft in de casus dus een volmacht nodig van zijn medevennoot,
Jochem.
- Vaak zal de volmacht voortvloeien uit het vennootschapscontract en gelden voor alle
rechtshandelingen. Maar deze kan ook per rechtshandeling uitdrukkelijk dan wel
stilzwijgend worden verleend.
- Voor het antwoord op de vraag, of Joost vertegenwoordigingsbevoegd is, is het van
belang of hij van Jochem een volmacht heeft verkregen. Als dat niet zo is, dan is hij
dus vertegenwoordigingsonbevoegd en kan hij niet namens de vennootschap
handelen en deze dus ook niet binden.
- Als Jochem wel een volmacht heeft verleend aan Joost, dan is hij wel
vertegenwoordigingsbevoegd, en valt hij er dus in ons namens plaatje als
tussenpersoon tussenuit > de maatschap raakt dan dus gebonden.
Is de maatschap gebonden?
- In boek 7A worden voor de maatschap twee uitzonderingen aangebracht op de
algemene regels voor volmacht uit boek 3.
- Gebondenheid bij onbevoegde vertegenwoordiging:
- Onbevoegd handelende vennoot zelf gebonden (dus gehouden is tot
nakoming!), art 7A:1681
- Instaan voor volmacht (schadevergoeding), art. 3:78 jo 3:70
- (je kan niet op beide van de twee hierboven een beroep doen)
- In sommige gevallen toch gebondenheid op grond van:
- Baattrekking (7A:1681) – zeer uitzonderlijke situatie.
- De algemene regels over vertegenwoordiging uit boek 3 (schijn van
volmacht ex 3:61 lid 2 jo bekrachtiging ex 3:69)
Vertegenwoordiging van de VOF
De gebroeders Jansen zijn niet meer advocaat, maar hebben samen een vishandel. Nu
oefenen ze dus geen beroep uit, maar een bedrijf uitoefenen. Hiermee kwalificeren ze dus
als een VOF.
Joost wil opnieuw handelen namens het samenwerkingsverband. Het gaat dus wederom om
vertegenwoordiging.
Was Joost bevoegd?
- Art. 17WvK
- Iedere beherend vennoot is vertegenwoordigingsbevoegd, tenzij:
- Hij in de vennootschapsovereenkomst is uitgesloten (lid 1)
- Doeloverschrijding (lid 2)
- Het gaat om een bepaalde handeling die in de vennootschapsovereenkomst
is uitgesloten (bijv boven bepaald geldbedrag of tweehandtekeningen-
clausule) – (lid 2)
Derdenbescherming
, - Ten aanzien van het opnemen van dergelijke beperking in de
vennootschapsovereenkomst, is het Handelsregister van groot belang.
- Op grond van art. 25 Hrgw jo art. 29 WvK moet een VOF worden
ingeschreven in het Handelsregister. Uit het handelsregister besluit volgt
vervolgens wat er precies moet worden ingeschreven. Een van deze punten
is de omvang van de vertegenwoordigingsbevoegdheid van de vennoten.
- De vraag wat er is ingeschreven is van groot belang, omdat de vennootschap
zich op grond van art. 25 Hrgw a contrario namelijk alleen kan beroepen op
een beperking van de vertegenwoordigingsbevoegdheid van een van de
vennoten jegens de derden, als deze beperking is ingeschreven in het
Handelsregister.
- Indien een beperking van de vertegenwoordigingsbevoegdheid niet is
ingeschreven, kan daartegenover de derde die van de beperking
onkundig is, (de derde te goeder trouw), geen beroep worden gedaan.
- Dus ondanks de onbevoegdheid van de vennoot, is de vennootschap
toch gebonden.
- In het kader van de inschrijving in het Handelsregister, is daarnaast ook art. 29 WvK
van belang. Dit artikel ziet op de situatie dat niet een beperking, maar de vof zelf in
zijn geheel niet is ingeschreven. In dat geval geldt kort gezegd dat de derde ervan uit
mag gaan dat het doel van de vof onbeperkt is en dat alle vennoten de vof onbeperkt
mogen vertegenwoordigen. En dit geldt zelfs voor de derde te kwader trouw.
Is de VOF gebonden bij onbevoegde vertegenwoordiging?
- Onbevoegd handelende vennoot zelf gebonden (dus gehouden is tot nakoming!), art
7A:1681
- Instaan voor volmacht (schadevergoeding), art. 3:78 jo 3:70
- (je kan niet op beide van de twee hierboven een beroep doen)
- In sommige gevallen toch gebondenheid op grond van:
- Baattrekking (7A:1681) – zeer uitzonderlijke situatie.
- De algemene regels over vertegenwoordiging uit boek 3 (schijn van volmacht
ex 3:61 lid 2 jo bekrachtiging ex 3:69)
Aansprakelijkheid en verhaal bij de maatschap
Als de maatschap gebonden is omdat er geldig is vertegenwoordigt, of ondanks er
onbevoegde vertegenwoordiging toch gebondenheid ontstaat, moeten we door naar de
volgende stap > wie is er dan aansprakelijk? (nogmaals de maatschap zijn de maten, de
maatschap zelf is niks, die kan dus ook niet aansprakelijk zijn).
- Art. 7A:1680 > alle maten zijn aansprakelijk voor een gelijk deel, tenzij:
- In de overeenkomst met de derde anders is bepaald
- Ondeelbare prestatie (art. 6:6)
- De derde kan zich verhalen op:
- Alle individuele vennoten in privé (voor een gelijk deel)
- Het afgescheiden vermogen van de (openbare!) maatschap > HR Biek
Holding
Aansprakelijkheid en verhaal bij de VOF
Kennisclip week 1
4 punten om in je achterhoofd te houden als je een casus over vertegenwoordiging of
aansprakelijkheid van een persoon of vennootschap bekijkt of behandelt.
1. Je moet een onderscheid maken tussen voor rekening van de vennootschap
handelen aan de ene kant >>> en namens de vennootschap handelen aan de
andere kant. (Deze twee verschillende situaties moet je niet met elkaar verwarren).
a. Voor rekening van de maatschap handelen → dan handelt Joost in eigen
naam, dus zelf als wederpartij van de derde optreedt (in de casus is dat Toga
verkoper X). X weet dan niet van het bestaan van de maatschap en rekent
dan ook alleen af met Joost.
i. Joost raakt in deze situatie zelf gebonden aan de koopovk met X.
ii. Nu Joost voor rekening van de maatschap handelt, is het zijn doel om
deze aankoop achteraf te verrekenen met zijn broer. Dit kan mits de
aankoop van de toga’s valt aan te merken als een beheershandeling
in de zin van art. 7A:1676 BW. Het moet dan gaan om een handeling
die gelet op het doel van de vennootschap tot haar gebruikelijke
regelmatig voorkomende werkzaamheden behoort.
iii. Of de aankoop van de toga’s hieronder vallen, dient in het specifieke
geval te worden bepaald en valt buiten het kader van deze kennisclip.
iv. Belangrijk is, als het niet een beheershandeling is, maar een
beschikkingshandeling betreft, Joost voorafgaande goedkeuring van
Jochem nodig heeft om achteraf met hem de kosten van de toga’s te
kunnen verrekenen.
v. Om te onthouden: Joost is dus in deze situatie zelf de wederpartij,
handelt in eigen naam, en betaald met zijn eigen pinpas. Maar hij wil
de kosten achteraf verrekenen met Jochem.
vi. Dit is dus in feiten iets interns.
b. Als Joost in dezelfde constructie niet voor rekening van de maatschap
handelt, maar namens de maatschap, dan krijg je het tweede plaatje.
i. Het gaat dan om vertegenwoordiging. Joost handelt als
tussenpersoon, namens een achterman (de maatschap Jansen &
Jansen Advocaten) en heeft het doel om de maatschap aan X te
binden.
ii. De vraag is dan, is Joost vertegenwoordigingsbevoegd? Als hij dat is,
dan betekent dat dat hij er in dit plaatje als tussenpersoon tussenuit
valt. En er dan een overeenkomst ontstaat tussen de maatschap en X.
iii. De maatschap is gebonden en X zal dan ook de factuur voor de toga’s
naar de maatschap sturen. En die zal deze factuur moeten betalen.
, 2. Personenvennootschappen hebben geen rechtspersoonlijkhied.
a. Handelen namens de personenvennootschap betekent dus dat de
handelende persoon handelt namens zichzelf en zijn medevennoten.
b. De vennoot handelt dus namens zichzelf en zijn medevennoten, en als hij dit
bevoegd doet, bindt hij in feite dus ook zichzelf en zijn medevennoten.
c. Ze kunnen soms alleen aan te merken zijn als rechtssubject, bijv als
procespartij.
3. Lex generalis <-> lex specialis
a. Elke personenvennootschap is in de basis altijd een maatschap in de zin van
art. 7A:1655 BW
b. Elk samenwerkingsverband dat voldoet aan de kenmerken van dit artikel, is
immers een personenvennootschap. En pas nadat je dit hebt geconstateerd,
ga je kijken met welk soort personenvennootschap je te maken hebt.
c. Dit doe je door te kijken naar de specifieke kenmerken van de verschillende
personenvennootschappen, zoals gaat het om een beroep of om een bedrijf.
d. De regeling over de maatschap in boek 7A, is aan te merken als de lex
generalis. Voor alles wat voor de vof en de cv niet specifiek geregeld is in het
Wetboek van Koophandel (lex specialis voor de vof en de cv), moet je terug
naar de regeling in boek 7A.
4. Externe verhoudingen: 3 stappen
a. Bij het behandelen en het beantwoorden van een casus over
vertegenwoordiging (dus handelen namens de vennootschap), helpt het om
het volgende stappenplan af te lopen:
i. Hoe zit het met de vertegenwoordiging? Wie handelt er en is diegene
vertegenwoordigingsbevoegd?
ii. Wat zijn de consequenties voor de aansprakelijkheid? Wie is er
aansprakelijk naar aanleiding van dat handelen?
iii. Op welk vermogen kan de derde persoon een verhaal nemen?
Vertegenwoordiging van de maatschap (zowel stille als openbare maatschap)
Joost handelt namens de maatschap, was Joost hiertoe bevoegd?
- Art. 7A:1679, 1681 BW > Op de maatschap zijn in beginsel de gewone regels over
vertegenwoordiging krachtens volmacht van toepassing uit boek 3.
, - Volmacht is de bevoegdheid die een volmachtgever verleent aan een ander, de
gevolmachtigde, om in zijn naam rechtshandelingen te verrichten ex art. 3:60 BW.
- Een vennoot van de maatschap is slechts bevoegd namens de maatschap te
handelen indien hem daartoe volmacht is verleend.
- Let op: de maatschap is zelf geen rechtspersoon en kan dus ook geen volmacht
verlenen. Joost heeft in de casus dus een volmacht nodig van zijn medevennoot,
Jochem.
- Vaak zal de volmacht voortvloeien uit het vennootschapscontract en gelden voor alle
rechtshandelingen. Maar deze kan ook per rechtshandeling uitdrukkelijk dan wel
stilzwijgend worden verleend.
- Voor het antwoord op de vraag, of Joost vertegenwoordigingsbevoegd is, is het van
belang of hij van Jochem een volmacht heeft verkregen. Als dat niet zo is, dan is hij
dus vertegenwoordigingsonbevoegd en kan hij niet namens de vennootschap
handelen en deze dus ook niet binden.
- Als Jochem wel een volmacht heeft verleend aan Joost, dan is hij wel
vertegenwoordigingsbevoegd, en valt hij er dus in ons namens plaatje als
tussenpersoon tussenuit > de maatschap raakt dan dus gebonden.
Is de maatschap gebonden?
- In boek 7A worden voor de maatschap twee uitzonderingen aangebracht op de
algemene regels voor volmacht uit boek 3.
- Gebondenheid bij onbevoegde vertegenwoordiging:
- Onbevoegd handelende vennoot zelf gebonden (dus gehouden is tot
nakoming!), art 7A:1681
- Instaan voor volmacht (schadevergoeding), art. 3:78 jo 3:70
- (je kan niet op beide van de twee hierboven een beroep doen)
- In sommige gevallen toch gebondenheid op grond van:
- Baattrekking (7A:1681) – zeer uitzonderlijke situatie.
- De algemene regels over vertegenwoordiging uit boek 3 (schijn van
volmacht ex 3:61 lid 2 jo bekrachtiging ex 3:69)
Vertegenwoordiging van de VOF
De gebroeders Jansen zijn niet meer advocaat, maar hebben samen een vishandel. Nu
oefenen ze dus geen beroep uit, maar een bedrijf uitoefenen. Hiermee kwalificeren ze dus
als een VOF.
Joost wil opnieuw handelen namens het samenwerkingsverband. Het gaat dus wederom om
vertegenwoordiging.
Was Joost bevoegd?
- Art. 17WvK
- Iedere beherend vennoot is vertegenwoordigingsbevoegd, tenzij:
- Hij in de vennootschapsovereenkomst is uitgesloten (lid 1)
- Doeloverschrijding (lid 2)
- Het gaat om een bepaalde handeling die in de vennootschapsovereenkomst
is uitgesloten (bijv boven bepaald geldbedrag of tweehandtekeningen-
clausule) – (lid 2)
Derdenbescherming
, - Ten aanzien van het opnemen van dergelijke beperking in de
vennootschapsovereenkomst, is het Handelsregister van groot belang.
- Op grond van art. 25 Hrgw jo art. 29 WvK moet een VOF worden
ingeschreven in het Handelsregister. Uit het handelsregister besluit volgt
vervolgens wat er precies moet worden ingeschreven. Een van deze punten
is de omvang van de vertegenwoordigingsbevoegdheid van de vennoten.
- De vraag wat er is ingeschreven is van groot belang, omdat de vennootschap
zich op grond van art. 25 Hrgw a contrario namelijk alleen kan beroepen op
een beperking van de vertegenwoordigingsbevoegdheid van een van de
vennoten jegens de derden, als deze beperking is ingeschreven in het
Handelsregister.
- Indien een beperking van de vertegenwoordigingsbevoegdheid niet is
ingeschreven, kan daartegenover de derde die van de beperking
onkundig is, (de derde te goeder trouw), geen beroep worden gedaan.
- Dus ondanks de onbevoegdheid van de vennoot, is de vennootschap
toch gebonden.
- In het kader van de inschrijving in het Handelsregister, is daarnaast ook art. 29 WvK
van belang. Dit artikel ziet op de situatie dat niet een beperking, maar de vof zelf in
zijn geheel niet is ingeschreven. In dat geval geldt kort gezegd dat de derde ervan uit
mag gaan dat het doel van de vof onbeperkt is en dat alle vennoten de vof onbeperkt
mogen vertegenwoordigen. En dit geldt zelfs voor de derde te kwader trouw.
Is de VOF gebonden bij onbevoegde vertegenwoordiging?
- Onbevoegd handelende vennoot zelf gebonden (dus gehouden is tot nakoming!), art
7A:1681
- Instaan voor volmacht (schadevergoeding), art. 3:78 jo 3:70
- (je kan niet op beide van de twee hierboven een beroep doen)
- In sommige gevallen toch gebondenheid op grond van:
- Baattrekking (7A:1681) – zeer uitzonderlijke situatie.
- De algemene regels over vertegenwoordiging uit boek 3 (schijn van volmacht
ex 3:61 lid 2 jo bekrachtiging ex 3:69)
Aansprakelijkheid en verhaal bij de maatschap
Als de maatschap gebonden is omdat er geldig is vertegenwoordigt, of ondanks er
onbevoegde vertegenwoordiging toch gebondenheid ontstaat, moeten we door naar de
volgende stap > wie is er dan aansprakelijk? (nogmaals de maatschap zijn de maten, de
maatschap zelf is niks, die kan dus ook niet aansprakelijk zijn).
- Art. 7A:1680 > alle maten zijn aansprakelijk voor een gelijk deel, tenzij:
- In de overeenkomst met de derde anders is bepaald
- Ondeelbare prestatie (art. 6:6)
- De derde kan zich verhalen op:
- Alle individuele vennoten in privé (voor een gelijk deel)
- Het afgescheiden vermogen van de (openbare!) maatschap > HR Biek
Holding
Aansprakelijkheid en verhaal bij de VOF
