BGZ2022 – Continuïteit van leven
Casussen & Colleges
,Casus 1 – De cel
Hoe is een cel opgebouwd?
1) Hoe ziet een prokaryoten cel eruit?
a. Uit welke onderdelen bestaat deze?
Een prokaryoot cel heeft geen celkern. Het DNA ligt los
in het cytoplasma en is circulair. Prokaryoten cellen
bevatten plasmiden, deze kunnen worden uitgewisseld
tussen bacteriën en archaea. De cel van bacteriën bevat
verder geen organellen dan ribosomen. Ze hebben vaak
een dikke celwand, die het plasmamembraan omgeeft. De cel vermeerdert zich snel in
tweeën. In minder dan 11 uur, kan de gehele cel zich vermeerderen in meer dan 8 biljoen.
Ook heeft de cel een flagel, dit wordt de staart genoemd.
2) Hoe ziet een eukaryoten cel eruit?
a. Uit welke onderdelen bestaat deze?
Eukaryoot cel heeft wel een celkern, het DNA ligt lineair in de celkern. De nucleolus heef De
nucleus bevat een nucleaire envelop, die moleculen van DNA bevat. Ze hebben enorm
lange polymeren die coderen voor genetische
informatie. Ze worden zichtbaar als individuele
chromosomen (DNA
+ eiwitten) wanneer ze zich gaan delen in
dochtercellen. Ze dragen ook de genetische
informatie voor prokaryoten cellen. De
mitochondrium heeft eigen DNA. De
mitochondrium heeft een wormvormige structuur,
die zorgt voor ATP in de cel.
Eukaryoten cellen zijn groter dan bacteriën en
archaea. Sommige leven onafhankelijk, andere leven in grote groepen. Eukaryoten cellen
komen voor in organisme, planten, dieren en paddenstoelen. Verder bevat het ook nog:
- Endoplasmatisch reticulum
o Ruwe gedeelte zorgt voor transport van eiwitten, hier zitten ribosomen
bovenop
o Gladde gedeelte zorgt voor aanmaak van vetten, en onschadelijk maken van
giftige stoffen, deze heeft geen ribosomen.
- Het golgi-apparaat, die zorgt voor het bewerken, opslaan en transporteren van
vetten en eiwitten. Het Golgiapparaat heeft 2 kanten:
o Cis-kant → hier komen de eiwitten binnen
o Trans-kant → eiwitten verlaten de golgi in de vesicles
- Lysosomen, die zorgen dat het organel grote moleculen verteert (alleen dierlijke
cellen hebben deze).
o Fagocytose (macrofaag) → gespecialiseerde cellen, grote deeltjes
opgenomen in fagocytische vacuolen
o Autofagie (eigen onderdeel) → interne organellen omsloten door
membraan, fragementen uit ER
, o Fagosomen en autofagosomen kunnen fuseren met lysosomen →
phagolysosomen, zorgt voor vertering
- Mitochondrium
o Intermembrane space = dunne regie tussen binnenste en buitenste
membraan
o Mitochondrial matrix = omgeven door binnenste membraan, bevat veel
enzymen als DNA en ribosomen
o Zorgt voor afbraak voedingsstoffen en ATP
- Peroxisomen
Organel met diverse gespecialiseerde functies, waterstofperoxide produceren en
omzetten in water, vetzuren klaar voor vetverbanding
- Cytoplasma
Cytosol is katalysator in cel, breken nutriënten af + beschermd cel
- Ribosomen
Bestaan uit rRNA en eiwitten, voeren eiwitsynthese uit
o Los in cytoplasma → gebruikt bij translatie
o Op ER → voor in organel/buiten de cel
- Endosoom
Soort lysosoom, die van
buiten de cel dingen
opneemt
- Celmembraan
Dubbele laag fosfolipiden
laag, semi-permeabel.
Zorgt voor isolatie,
ondersteuning,
communicatie en uitwisseling
- Cytoskelet
Netwerk van vezels die zich uitstrekt over cytoplasma
o Microtubili
Zorgen voor onderhoud van cel, motiliteit, chromosoombewegingen en
organelbewegingen
o Microfilamenten/actine
Onderhoud cel, verandering in vorm cel, spiercontractie, motiliteit, celdeling
o Intermedaire filamenten
Onderhoud cel, verankering kern en elementen en vorming lamina
, - Endomembrane systeem
Bevat de nucleaire envelop, ER, golgi,
lysosomen en vesicles. Zorgt voor
versmelting van de membranen en het
vervoer van ribosomen
3) Wat is het verschil tussen een
dierlijke en een plantaardige
cel?
Een plantaardige cel heeft
bloedgroenkorrels, een celwand en
een grote vacuole. De
bladgroenkorrels maken glucose en
zuurstof uit water, koolstofdioxide en
licht → fotosynthese (autotroof).
Plantaardige cellen hebben ook een celwand,
die stevigheid geeft aan een cel, daarom is de
plantaardige cel ook steviger. De grote vacuole
is gevuld met vocht, hierin zitten verschillende
stoffen in opgelost.
4) Hoe zijn membranen opgebouwd?
- Het celmembraan/plasmamembraan zorgt ervoor dat de binnenkant van de cel
afgesloten is van de buitenkant. Zonder membraan kan de cel niet leven.
- Ze bestaan uit een dubbele laag fosfolipiden en bevatten sterolen. De kop is
hydrofiel (laat water door), staart is hydrofoob (geen water)
- Sterolen zorgen voor de beweeglijkheid en integriteit van het membraan.
- Het membraan bevat veel eiwitten voor fysiologische reacties, deze produceren de
ribosomen en ER, via transportblaasjes naar golgi
- Semipermeabel, selectief doorlatend voor ionen en organische moleculen
- Bevat suikerketens, membraaneiwitten, membraan poriën, fosfolipidelagen,
cholesterolmolecuul, lipide, fosfaatgroep
5) Hoe kunnen moleculen door membranen heen?
Niet-polaire kleine moleculen zoals koolstofdioxide en zuurstof kunnen het membraan
zonder problemen passeren. Zonder porie-eiwitten zou transport ongenoeglijk zijn, want de
apolaire vetzuren laten ionen en polaire moleculen er niet door. Door porie-eiwitten
kunnen water, natrium, kalium en calcium door de poriën heen. De cel kan zichzelf
hiervoor ‘afsluiten’ zodat er geen moleculen meer doorheen kunnen. Het membraan is zeer
flexibel en kan gemakkelijk de ionen ontvouwen. Ze
vergemakkelijken het transport van stoffen, zonder dat
daarbij energie wordt verbruikt.
Naast de eiwitten zijn ook transporteiwitten, deze
bevinden zich in het bloed. Zij binden moleculen en
transporteren ze naar binnen of buiten door het
Casussen & Colleges
,Casus 1 – De cel
Hoe is een cel opgebouwd?
1) Hoe ziet een prokaryoten cel eruit?
a. Uit welke onderdelen bestaat deze?
Een prokaryoot cel heeft geen celkern. Het DNA ligt los
in het cytoplasma en is circulair. Prokaryoten cellen
bevatten plasmiden, deze kunnen worden uitgewisseld
tussen bacteriën en archaea. De cel van bacteriën bevat
verder geen organellen dan ribosomen. Ze hebben vaak
een dikke celwand, die het plasmamembraan omgeeft. De cel vermeerdert zich snel in
tweeën. In minder dan 11 uur, kan de gehele cel zich vermeerderen in meer dan 8 biljoen.
Ook heeft de cel een flagel, dit wordt de staart genoemd.
2) Hoe ziet een eukaryoten cel eruit?
a. Uit welke onderdelen bestaat deze?
Eukaryoot cel heeft wel een celkern, het DNA ligt lineair in de celkern. De nucleolus heef De
nucleus bevat een nucleaire envelop, die moleculen van DNA bevat. Ze hebben enorm
lange polymeren die coderen voor genetische
informatie. Ze worden zichtbaar als individuele
chromosomen (DNA
+ eiwitten) wanneer ze zich gaan delen in
dochtercellen. Ze dragen ook de genetische
informatie voor prokaryoten cellen. De
mitochondrium heeft eigen DNA. De
mitochondrium heeft een wormvormige structuur,
die zorgt voor ATP in de cel.
Eukaryoten cellen zijn groter dan bacteriën en
archaea. Sommige leven onafhankelijk, andere leven in grote groepen. Eukaryoten cellen
komen voor in organisme, planten, dieren en paddenstoelen. Verder bevat het ook nog:
- Endoplasmatisch reticulum
o Ruwe gedeelte zorgt voor transport van eiwitten, hier zitten ribosomen
bovenop
o Gladde gedeelte zorgt voor aanmaak van vetten, en onschadelijk maken van
giftige stoffen, deze heeft geen ribosomen.
- Het golgi-apparaat, die zorgt voor het bewerken, opslaan en transporteren van
vetten en eiwitten. Het Golgiapparaat heeft 2 kanten:
o Cis-kant → hier komen de eiwitten binnen
o Trans-kant → eiwitten verlaten de golgi in de vesicles
- Lysosomen, die zorgen dat het organel grote moleculen verteert (alleen dierlijke
cellen hebben deze).
o Fagocytose (macrofaag) → gespecialiseerde cellen, grote deeltjes
opgenomen in fagocytische vacuolen
o Autofagie (eigen onderdeel) → interne organellen omsloten door
membraan, fragementen uit ER
, o Fagosomen en autofagosomen kunnen fuseren met lysosomen →
phagolysosomen, zorgt voor vertering
- Mitochondrium
o Intermembrane space = dunne regie tussen binnenste en buitenste
membraan
o Mitochondrial matrix = omgeven door binnenste membraan, bevat veel
enzymen als DNA en ribosomen
o Zorgt voor afbraak voedingsstoffen en ATP
- Peroxisomen
Organel met diverse gespecialiseerde functies, waterstofperoxide produceren en
omzetten in water, vetzuren klaar voor vetverbanding
- Cytoplasma
Cytosol is katalysator in cel, breken nutriënten af + beschermd cel
- Ribosomen
Bestaan uit rRNA en eiwitten, voeren eiwitsynthese uit
o Los in cytoplasma → gebruikt bij translatie
o Op ER → voor in organel/buiten de cel
- Endosoom
Soort lysosoom, die van
buiten de cel dingen
opneemt
- Celmembraan
Dubbele laag fosfolipiden
laag, semi-permeabel.
Zorgt voor isolatie,
ondersteuning,
communicatie en uitwisseling
- Cytoskelet
Netwerk van vezels die zich uitstrekt over cytoplasma
o Microtubili
Zorgen voor onderhoud van cel, motiliteit, chromosoombewegingen en
organelbewegingen
o Microfilamenten/actine
Onderhoud cel, verandering in vorm cel, spiercontractie, motiliteit, celdeling
o Intermedaire filamenten
Onderhoud cel, verankering kern en elementen en vorming lamina
, - Endomembrane systeem
Bevat de nucleaire envelop, ER, golgi,
lysosomen en vesicles. Zorgt voor
versmelting van de membranen en het
vervoer van ribosomen
3) Wat is het verschil tussen een
dierlijke en een plantaardige
cel?
Een plantaardige cel heeft
bloedgroenkorrels, een celwand en
een grote vacuole. De
bladgroenkorrels maken glucose en
zuurstof uit water, koolstofdioxide en
licht → fotosynthese (autotroof).
Plantaardige cellen hebben ook een celwand,
die stevigheid geeft aan een cel, daarom is de
plantaardige cel ook steviger. De grote vacuole
is gevuld met vocht, hierin zitten verschillende
stoffen in opgelost.
4) Hoe zijn membranen opgebouwd?
- Het celmembraan/plasmamembraan zorgt ervoor dat de binnenkant van de cel
afgesloten is van de buitenkant. Zonder membraan kan de cel niet leven.
- Ze bestaan uit een dubbele laag fosfolipiden en bevatten sterolen. De kop is
hydrofiel (laat water door), staart is hydrofoob (geen water)
- Sterolen zorgen voor de beweeglijkheid en integriteit van het membraan.
- Het membraan bevat veel eiwitten voor fysiologische reacties, deze produceren de
ribosomen en ER, via transportblaasjes naar golgi
- Semipermeabel, selectief doorlatend voor ionen en organische moleculen
- Bevat suikerketens, membraaneiwitten, membraan poriën, fosfolipidelagen,
cholesterolmolecuul, lipide, fosfaatgroep
5) Hoe kunnen moleculen door membranen heen?
Niet-polaire kleine moleculen zoals koolstofdioxide en zuurstof kunnen het membraan
zonder problemen passeren. Zonder porie-eiwitten zou transport ongenoeglijk zijn, want de
apolaire vetzuren laten ionen en polaire moleculen er niet door. Door porie-eiwitten
kunnen water, natrium, kalium en calcium door de poriën heen. De cel kan zichzelf
hiervoor ‘afsluiten’ zodat er geen moleculen meer doorheen kunnen. Het membraan is zeer
flexibel en kan gemakkelijk de ionen ontvouwen. Ze
vergemakkelijken het transport van stoffen, zonder dat
daarbij energie wordt verbruikt.
Naast de eiwitten zijn ook transporteiwitten, deze
bevinden zich in het bloed. Zij binden moleculen en
transporteren ze naar binnen of buiten door het
