Samenvatting Literatuur Dovenstudies
Leerdoelen ‘is zich bewust van…’ zelf invullen.
Leerdoel: de student kan een globale omschrijving geven van de
dovengemeenschap.
Wie:
- Slechthorende
o Verminderd gehoor
o Licht tot zwaar
o Taalverwerving afhankelijk van mate verlies
- Plots- en laatdoven
o Op jeugdige of volwassen leeftijd
o plots – van het ene op andere moment
o laat – langzaam verloop, steeds dover
o postlinguaal doof: taalverwerving is al voltooid
- Prelinguaal doven
o Doof vanaf geboorte of voor 3e levensjaar
o Voor taalverwerving
o Doofheid hoorbaar (dovenspraak)
- Meervoudig gehandicapte doven
o Naast doofheid een andere handicap
o Zintuiglijk, lichamelijk of verstandelijk
- Doof-blinden
o Auditief en visueel gehandicapt
o Combinaties mogelijk (niet altijd beide helemaal doof/blind)
o Communicatie: spraakafzien, gebarentaal, vingerspellen-in-de-hand,
braille, etc.
- Allochtone doven
o Andere culturele achtergrond
o Aparte groep binnen dovencultuur
o Taalbarrière, ook in gebaren en spraakafzien
Hoeveel:
In Nederland zijn ongeveer 1,3 miljoen mensen doof of slechthorend, 1 op de 12.
10 tot 13 duizend hiervan zijn zwaar slechthorend of doof.
Mensen kunnen op alle leeftijden slechthorend of doof worden. Bijvoorbeeld tijdens
de zwangerschap of geboorte, maar ook door ongelukken, infecties of lawaai. Nog
vaker is de oorzaak onbekend.
Erfelijkheid kan ook een rol spelen.
Verschillen in doelgroepen/identiteiten
Binnen de dovencultuur zijn er ook nog verschillende groepen. Bijvoorbeeld
allochtone doven, CODA (kind van dove ouders), laatdoven, prelinguaal doven, etc.
Mensen die niet doof zijn geboren ervaren het anders als mensen die niet anders
weten. CODA’s leven in twee werelden en zullen anders binnen de dovencultuur
, staan dan anderen. Het onderzoeken van je identiteit binnen een
dovengemeenschap is een lang traject.
Leerdoel: de student heeft basiskennis over hoe doven en slechthorenden leven,
wonen, werken, en gebruik maken van technische middelen.
Gebarentaal
Nederlands leren spreken, lezen en begrijpen (geschreven taal) is lastig, omdat het
is gebaseerd op klanken. Gesproken Nederlands is een tweede taal, NGT is eerste
taal. NGT heeft eigen grammatica en gebarenschat. Je kan alles zeggen in
gebarentaal. Gebarentaal is niet internationaal, binnen Nederland 5 varianten
(dialecten).
Technische middelen
- Hoornversterker
- Tril/flitswekker
- Flitsbel (babyfoon, deurbel)
- Waarschuwingshorloge
- Door technologische ontwikkelingen, toenemende mogelijkheden voor doven
Onderwijs
- Veel dovenscholen tweetalig
- Gericht op integratie in horende maatschappij
- Spreken en spraakafzien belangrijk
Werk
- Veelal in industrie, dienstverlening en sociale werkplaatsen
- Veel opleidingen geen tolkenuren, beroep kiezen lastig
- Vaak weinig kans op promotie
Vooroordelen
- Schreeuwen tegen een slechthorend/doof persoon
- Niets zeggen
- Doofstommen = oud en verboden woord! (toen doven nog niet naar school
gingen)
Dovencultuur
- Ontmoetingsplaatsen voor doven
- Hechte gemeenschap
Handalfabet
- Onderdeel van NGT
- Voor elke letter een aparte handvorm
- Spellen van namen en bij niet weten van het gebaar
Vierhanden-gebarentaal
- Doof-blinden
- Vasthouden van handen om de gebaren te voelen
Vingerspellen-in-de-hand
- Letter in de handpalm van doof-blinde drukken
Leerdoelen ‘is zich bewust van…’ zelf invullen.
Leerdoel: de student kan een globale omschrijving geven van de
dovengemeenschap.
Wie:
- Slechthorende
o Verminderd gehoor
o Licht tot zwaar
o Taalverwerving afhankelijk van mate verlies
- Plots- en laatdoven
o Op jeugdige of volwassen leeftijd
o plots – van het ene op andere moment
o laat – langzaam verloop, steeds dover
o postlinguaal doof: taalverwerving is al voltooid
- Prelinguaal doven
o Doof vanaf geboorte of voor 3e levensjaar
o Voor taalverwerving
o Doofheid hoorbaar (dovenspraak)
- Meervoudig gehandicapte doven
o Naast doofheid een andere handicap
o Zintuiglijk, lichamelijk of verstandelijk
- Doof-blinden
o Auditief en visueel gehandicapt
o Combinaties mogelijk (niet altijd beide helemaal doof/blind)
o Communicatie: spraakafzien, gebarentaal, vingerspellen-in-de-hand,
braille, etc.
- Allochtone doven
o Andere culturele achtergrond
o Aparte groep binnen dovencultuur
o Taalbarrière, ook in gebaren en spraakafzien
Hoeveel:
In Nederland zijn ongeveer 1,3 miljoen mensen doof of slechthorend, 1 op de 12.
10 tot 13 duizend hiervan zijn zwaar slechthorend of doof.
Mensen kunnen op alle leeftijden slechthorend of doof worden. Bijvoorbeeld tijdens
de zwangerschap of geboorte, maar ook door ongelukken, infecties of lawaai. Nog
vaker is de oorzaak onbekend.
Erfelijkheid kan ook een rol spelen.
Verschillen in doelgroepen/identiteiten
Binnen de dovencultuur zijn er ook nog verschillende groepen. Bijvoorbeeld
allochtone doven, CODA (kind van dove ouders), laatdoven, prelinguaal doven, etc.
Mensen die niet doof zijn geboren ervaren het anders als mensen die niet anders
weten. CODA’s leven in twee werelden en zullen anders binnen de dovencultuur
, staan dan anderen. Het onderzoeken van je identiteit binnen een
dovengemeenschap is een lang traject.
Leerdoel: de student heeft basiskennis over hoe doven en slechthorenden leven,
wonen, werken, en gebruik maken van technische middelen.
Gebarentaal
Nederlands leren spreken, lezen en begrijpen (geschreven taal) is lastig, omdat het
is gebaseerd op klanken. Gesproken Nederlands is een tweede taal, NGT is eerste
taal. NGT heeft eigen grammatica en gebarenschat. Je kan alles zeggen in
gebarentaal. Gebarentaal is niet internationaal, binnen Nederland 5 varianten
(dialecten).
Technische middelen
- Hoornversterker
- Tril/flitswekker
- Flitsbel (babyfoon, deurbel)
- Waarschuwingshorloge
- Door technologische ontwikkelingen, toenemende mogelijkheden voor doven
Onderwijs
- Veel dovenscholen tweetalig
- Gericht op integratie in horende maatschappij
- Spreken en spraakafzien belangrijk
Werk
- Veelal in industrie, dienstverlening en sociale werkplaatsen
- Veel opleidingen geen tolkenuren, beroep kiezen lastig
- Vaak weinig kans op promotie
Vooroordelen
- Schreeuwen tegen een slechthorend/doof persoon
- Niets zeggen
- Doofstommen = oud en verboden woord! (toen doven nog niet naar school
gingen)
Dovencultuur
- Ontmoetingsplaatsen voor doven
- Hechte gemeenschap
Handalfabet
- Onderdeel van NGT
- Voor elke letter een aparte handvorm
- Spellen van namen en bij niet weten van het gebaar
Vierhanden-gebarentaal
- Doof-blinden
- Vasthouden van handen om de gebaren te voelen
Vingerspellen-in-de-hand
- Letter in de handpalm van doof-blinde drukken
