Interne communicatie Reijnders
Hoofdstuk 1 - Context van interne communicatie
1.1 Een organisatie: wat is dat eigenlijk?
Organisatie Een organisatie is een doelrealiserende samenwerkingsverband tussen
mensen. Het is niet meer dan een afspraak hoe het samenwerkignsverband
georganiseerd is.
Reorganisatie Die afspraak voor de gekozen vorm wordt soms herzien; reorganisatie.
1.1.3 De organisatie en haar omgeving
Organisaties zitten in een netwerk met andere organisaties; ze hebben elkaar
nodig om voort te bestaan. Het in kaart brengen van deze netwerken heet
Actorenanalyse actorenanalyse. Dit is een analyse naar alle externe factoren die invloed heb-
ben op een bedrijf.
1.2 Wat gebeurt er nou werkelijk in een organisatie?
Je kunt op vele manieren naar organisaties kijken. Eigenlijk is elke manier wa-
arop je kijkt te vergelijken met een andere bril. In deze paragraaf worden twee
manieren besproken;
1. De zichtbare en de ontzichtbare organisatie
2. Het parijenmodel en het systeemmodel
1.2.1 De eerste bril: de zichtbare en onzichtbare organisatie
Organogram Een organogram is de verdeling van functies ten opzichte van elkaar en hun
onderliggende hiërarchische verhouding.
Expliciete organisatie Impliciete organisatie
Expliciete
organisatie
Impliciete
organisatie
Een organogram met functies Rollen die mensen vervullen en relat-
ies die ze met elkaar hebben
Rationaliteit Irrationaliteit, emoties, gevoelens
Procedures Ongeschreven regels, ondergrondse
patronen, persoonlijke verhoudingen
Macht (op grond van positie) Invloed en invloedbesef
Beheersmatig plannen Flexibel ontwikkelen
Inhoud en taak Bedoeling/betrekking, expressie en
appèl op de ander
Gelijk hebben Gelijk krijgen
De knikkers Het spel, het politiek gedrag
Huisstijl, aankleding en inrichting, Zo zijn manieren, de stijl van het huis
gedragscode
, Formele communicatie; Informele communicatie
• Bijeenkomsten • Wandelgroepen
• Vergaderingen • Geruchten
• Communicatiemiddelen • Koffieautomaatgesprekken
1.2.2 De tweede bril: het partijen- en systeemmodel
Partijmodel Het partijmodel ziet organisaties als een verzameling onderdelen (teams of
afdelingen: partijen genoemd). Die partijen hebben een eigen belang dat ze
nastreven. Dat belang is waar hun afdeling voor staat, wat hun afdeling wil
realiseren. Feitelijk is het partijen model een model van onderlinge competitie.
Systeemmodel Het systeemmodel ziet een organisatie als een vrij duurzam samenstel van
afdelingen. Er is sprake van een gemeenschappelijke ideologie die afdelingen
bindt. Dit model is gericht op harmonie, verbinding, ‘de boel bij elkaar houden’.
Partijmodel Systeemmodel
Wat is de voornaamste Deelgroeperingen met Organisatie als geheel.
eenheidsanalyse? eigen belangen.
Hoe duurzaam wordt Labiel verband, hooguit Stabiel verband dat
een organisatie geacht een ‘belangengemeen- zichzelf in stand wil
te zijn? schap’, een coalitie. houden.
Welke drijfkrachten Dwang- en lokmiddelen. Norm- en saamhorig-
worden benadrukt? heidsbesef.
Van welk mensbeeld Een koel, berekend, op Een sociaal persoon,
gaat men uit? eigen belang gericht gericht op het organisa-
persoon. tiebelang.
Wat is de gevoelstoon Cynisch-realistisch Idealistisch
van de analyse?
Het is ook mogelijk om beide brillen tegelijkertijd op te zetten; ‘parti-
Dynamisch ev- jen-in-een-systeemmodel’. Dan is er sprake van een dynamisch evenwicht.
enwicht
Het partijmodel kan worden versterkt door methoden als:
Versterken van • Instellen van teams met eigen klanten en productne, verantwoordelijk voor
partijmodel hun eigen resultaat.
• Feedback geven op de resultaten per afdeling.
• Duidelijke afdelingsdoelstellingen.
Versterken van Het systeemmodel kan versterkt worden door methoden als;
systeemmodel • Het scheppen van gemeenschappelijke faciliteiten (ontmoetingsplekken).
• Een vangnet voor tegenslagen.
• Een gezamenlijke huisstijl.
• Een duidelijk bedrijfsbeleid.
1.2.3 Politiek gedrag
Als er gekeken wordt vanuit het partijenmodel dan lijkt een roganisatie op een
soort arena, waarin partijen de strijd aangaan om hun eigen belangen te real-
iseren.
Hoofdstuk 1 - Context van interne communicatie
1.1 Een organisatie: wat is dat eigenlijk?
Organisatie Een organisatie is een doelrealiserende samenwerkingsverband tussen
mensen. Het is niet meer dan een afspraak hoe het samenwerkignsverband
georganiseerd is.
Reorganisatie Die afspraak voor de gekozen vorm wordt soms herzien; reorganisatie.
1.1.3 De organisatie en haar omgeving
Organisaties zitten in een netwerk met andere organisaties; ze hebben elkaar
nodig om voort te bestaan. Het in kaart brengen van deze netwerken heet
Actorenanalyse actorenanalyse. Dit is een analyse naar alle externe factoren die invloed heb-
ben op een bedrijf.
1.2 Wat gebeurt er nou werkelijk in een organisatie?
Je kunt op vele manieren naar organisaties kijken. Eigenlijk is elke manier wa-
arop je kijkt te vergelijken met een andere bril. In deze paragraaf worden twee
manieren besproken;
1. De zichtbare en de ontzichtbare organisatie
2. Het parijenmodel en het systeemmodel
1.2.1 De eerste bril: de zichtbare en onzichtbare organisatie
Organogram Een organogram is de verdeling van functies ten opzichte van elkaar en hun
onderliggende hiërarchische verhouding.
Expliciete organisatie Impliciete organisatie
Expliciete
organisatie
Impliciete
organisatie
Een organogram met functies Rollen die mensen vervullen en relat-
ies die ze met elkaar hebben
Rationaliteit Irrationaliteit, emoties, gevoelens
Procedures Ongeschreven regels, ondergrondse
patronen, persoonlijke verhoudingen
Macht (op grond van positie) Invloed en invloedbesef
Beheersmatig plannen Flexibel ontwikkelen
Inhoud en taak Bedoeling/betrekking, expressie en
appèl op de ander
Gelijk hebben Gelijk krijgen
De knikkers Het spel, het politiek gedrag
Huisstijl, aankleding en inrichting, Zo zijn manieren, de stijl van het huis
gedragscode
, Formele communicatie; Informele communicatie
• Bijeenkomsten • Wandelgroepen
• Vergaderingen • Geruchten
• Communicatiemiddelen • Koffieautomaatgesprekken
1.2.2 De tweede bril: het partijen- en systeemmodel
Partijmodel Het partijmodel ziet organisaties als een verzameling onderdelen (teams of
afdelingen: partijen genoemd). Die partijen hebben een eigen belang dat ze
nastreven. Dat belang is waar hun afdeling voor staat, wat hun afdeling wil
realiseren. Feitelijk is het partijen model een model van onderlinge competitie.
Systeemmodel Het systeemmodel ziet een organisatie als een vrij duurzam samenstel van
afdelingen. Er is sprake van een gemeenschappelijke ideologie die afdelingen
bindt. Dit model is gericht op harmonie, verbinding, ‘de boel bij elkaar houden’.
Partijmodel Systeemmodel
Wat is de voornaamste Deelgroeperingen met Organisatie als geheel.
eenheidsanalyse? eigen belangen.
Hoe duurzaam wordt Labiel verband, hooguit Stabiel verband dat
een organisatie geacht een ‘belangengemeen- zichzelf in stand wil
te zijn? schap’, een coalitie. houden.
Welke drijfkrachten Dwang- en lokmiddelen. Norm- en saamhorig-
worden benadrukt? heidsbesef.
Van welk mensbeeld Een koel, berekend, op Een sociaal persoon,
gaat men uit? eigen belang gericht gericht op het organisa-
persoon. tiebelang.
Wat is de gevoelstoon Cynisch-realistisch Idealistisch
van de analyse?
Het is ook mogelijk om beide brillen tegelijkertijd op te zetten; ‘parti-
Dynamisch ev- jen-in-een-systeemmodel’. Dan is er sprake van een dynamisch evenwicht.
enwicht
Het partijmodel kan worden versterkt door methoden als:
Versterken van • Instellen van teams met eigen klanten en productne, verantwoordelijk voor
partijmodel hun eigen resultaat.
• Feedback geven op de resultaten per afdeling.
• Duidelijke afdelingsdoelstellingen.
Versterken van Het systeemmodel kan versterkt worden door methoden als;
systeemmodel • Het scheppen van gemeenschappelijke faciliteiten (ontmoetingsplekken).
• Een vangnet voor tegenslagen.
• Een gezamenlijke huisstijl.
• Een duidelijk bedrijfsbeleid.
1.2.3 Politiek gedrag
Als er gekeken wordt vanuit het partijenmodel dan lijkt een roganisatie op een
soort arena, waarin partijen de strijd aangaan om hun eigen belangen te real-
iseren.
