Rood = Hoorcolleges verteld
Groen = Boek en klein deel zelf opgezocht.
Organisatie en Management Samenvatting 4.1
Inhoudsopgave
H3 & H5 HC 1................................................................................................................................................ 5
Wat is een organisatie..........................................................................................................................................5
Wat is een management......................................................................................................................................6
Voorbeeld missie en visie......................................................................................................................................6
Een goede missie is...............................................................................................................................................6
Een organisatie kan bestaan uit verschillende soorten groepen..........................................................................6
Formele en informele groepen.............................................................................................................................7
Functies van groepen............................................................................................................................................7
Fasen in groepsontwikkeling (5 fasen van groepsontwikkeling volgens Caple)...................................................7
Teambuilding........................................................................................................................................................8
Groep als sociale constructie en als institutie......................................................................................................8
Factoren die de structuur van de groep bepalen:...........................................................................................8
Cohesie binnen groepen.......................................................................................................................................8
Grote groepen beter dan kleine groepen?......................................................................................................8
Factoren die de cohesie bevorderen:....................................................................................................................8
De relaties tussen prestatienormen, cohesie en prestaties:...........................................................................8
Relatie cohesie en productiviteit van een groep:............................................................................................9
Doelmatig samenwerken en overleggen in groepen............................................................................................9
Voorwaarden:..................................................................................................................................................9
Teamcondities:.................................................................................................................................................9
Acht kenmerken van een succesvol team.............................................................................................................9
Stijl projectleider: Push of Pull?............................................................................................................................9
Competenties Projectleider...................................................................................................................................9
Competenties Projectleden.................................................................................................................................10
Teamvorming......................................................................................................................................................10
Trends:...........................................................................................................................................................10
Verschil tussen functioneel team en zelfsturend team (ook wel autonome werkteams)..................................10
Zelfsturende teams (ook wel autonome werkteams).........................................................................................11
De zorgprofeet....................................................................................................................................................11
Zelfsturende teams.............................................................................................................................................11
Zelfsturende teams: kenmerken.........................................................................................................................11
Samenstelling van Teams Teamrollen (selfassesment)......................................................................................12
Moet een team uit 8 mensen bestaan om zodoende de achtrollen te kunnen vertegenwoordigen?.........12
9 teamrollen van Belbin:................................................................................................................................12
Kernkwadranten:...........................................................................................................................................12
3 aspecten van een kernkwaliteit:.................................................................................................................12
, Relatie tussen groepen.......................................................................................................................................13
Factoren die samenwerking tussen groepen kunnen verstoren...................................................................13
H5 & H7 HC 2.............................................................................................................................................. 13
Middelen om medewerkers te motiveren:...................................................................................................13
Wat is het verschil tussen werkextrinsieke en werkintrinsieke motivatie?..................................................13
Welk soort zou een werkgever prefereren en waarom?..............................................................................14
Relatie tussen motivatie en financiële prikkels...................................................................................................14
3 financiële prikkels:......................................................................................................................................14
Motiveren door taakontwerp / Functieontwerp en motivatie...........................................................................14
De 3 dimensies van motiverend taakontwerp zijn:.......................................................................................14
Houding ten opzichte van werk en de organisatie.............................................................................................14
Arbeidssatisfactie...............................................................................................................................................15
Motivatie............................................................................................................................................................15
Motivatie door behoeften en motieven (de duwende kracht)...........................................................................15
Motivatietheorieën:.......................................................................................................................................15
Piramide van Maslow.........................................................................................................................................15
ERG behoeften theorie van Alderfer...................................................................................................................16
Overeenkomsten/verschillen Maslow en Alderfer:......................................................................................16
Theorie van McLelland........................................................................................................................................16
Waarom kan een dominant behoefteprofiel, zoals beschreven door McLelland een belangrijk criterium
zijn bij de selectieprocedure?........................................................................................................................17
Motivatie door wisselwerking tussen behoefte en situatie................................................................................17
De verwachtingstheorie van Vroom uitgewerkt in een voorbeeld:..............................................................17
Volgens Vroom is de mate van motivatie een functie van de verwachting de instrumentaliteit en de
waarde. Leg dit uit.........................................................................................................................................17
Motivatie = verwachting x instrumentaliteit x waarde......................................................................................18
Motivatie is volgens dit model afhankelijk van:............................................................................................18
Volgens dit model zal een werknemer meers inspanning verrichten als:....................................................18
Zelfbeeld.............................................................................................................................................................18
Intrinsieke motivatie...........................................................................................................................................18
Intrinsieke motivatie leidt tot:.......................................................................................................................18
Intrinsieke motivatie wordt bevorderd door:...............................................................................................19
Google is een zeer gewilde onderneming om voor te werken. Wat doet de onderneming om mensen te
motiveren?.....................................................................................................................................................19
Het verhogen van de intrinsieke werkmotivatie.................................................................................................19
Uitdagende doelen.............................................................................................................................................19
Voorwaarden om mensen zover te krijgen dat ze uitgedaagd worden:.......................................................19
Autonomie..........................................................................................................................................................19
Leidt tot hogere arbeidssatisfactie (werk plezier ervaren) en prestatie indien:...........................................19
Het Job-characteristics model: (taakkenmerken model)..............................................................................20
De beste methoden om tot een hogere prestatie te komen..............................................................................20
Model van Kasarek (1979): (Job-Demand-Controlmodel)............................................................................20
Organisatieontwerp en motivatie......................................................................................................................21
Extrinsieke motivatie..........................................................................................................................................21
Het verhogen van de extrinsieke werkmotivatie................................................................................................21
Prestatiebeloning zet aan tot een hogere motivatie indien:.........................................................................21
,Besluitvorming....................................................................................................................................................21
Aspecten van besluitvorming:.......................................................................................................................21
Criteria voor doelmatig overleg:....................................................................................................................22
Factoren voor complex besluitvormingsproces:...........................................................................................22
Het fuikmodel van vergaderen:.....................................................................................................................22
Belemmeringen in de besluitvorming:..........................................................................................................23
Totstandkoming van besluiten...........................................................................................................................23
De relatie tussen de wijze van besluitvorming en de acceptatie van het genomen besluit:........................24
De relatie tussen de wijze van besluitvorming en de snelheid waarmee het besluit genomen word:........24
Besluitvormingsmodellen...................................................................................................................................24
Besluitvorming als rationeel proces...................................................................................................................24
Het gaat er om de:.........................................................................................................................................24
Voorwaarden:................................................................................................................................................24
Het rationele besluitvormingsproces..................................................................................................................24
Fasen in het rationele besluitvormingsproces:.............................................................................................25
Niet-rationele besluitvorming.............................................................................................................................25
Besluitvorming als beperkt-rationeel proces......................................................................................................26
Hulpmiddelen en technieken bij besluitvorming: Balanced Scorecard.........................................................26
Model balanced scorecard:...........................................................................................................................26
De prestaties worden vanuit vier verschillende invalshoeken bekeken:......................................................26
Voorbeelden van kritische succesfactoren en prestatie-indicatoren:..........................................................27
Het vuilnisvatmodel............................................................................................................................................27
Er zijn een viertal relatief onafhankelijke stromen rond besluitvorming te onderkennen:..........................27
Besluitvorming als politiek proces......................................................................................................................27
Besluitvorming en ongemerkte controle............................................................................................................28
Toch vindt er ongemerkt controle plaats door:............................................................................................28
Persoonlijkheid...................................................................................................................................................28
Waarom is het voor een organisatie belangrijk om een idee te hebben van de persoonlijkheid van een
medewerker?.................................................................................................................................................28
Ennegram / Enneagram.....................................................................................................................................28
Beschrijf wat het nut is van het werken met Ennegram:..............................................................................28
Elk punt staat voor een persoonlijkheidstype:..............................................................................................29
De vier MBTI dimensies......................................................................................................................................29
Ben je bijvoorbeeld een ESTP-persoonlijkheidstype.....................................................................................29
Attitude (houding)..............................................................................................................................................29
3 aspecten van een attitude:.........................................................................................................................30
Emotionele intelligentie (EQ)..............................................................................................................................30
Vijf belangrijkste eigenschappen van EQ:.....................................................................................................30
EQ is misschien wel belangrijker dan IQ omdat:...........................................................................................30
Overbelasting......................................................................................................................................................30
4 vormen van overbelasting:.........................................................................................................................30
Stress...................................................................................................................................................................31
Michigan model:............................................................................................................................................31
Factoren die stress verergeren:.....................................................................................................................31
Aantal kenmerken van werksituaties die los van persoonlijkheids- en omgevingsfactoren vrijwel zeker
stress veroorzaken:........................................................................................................................................31
Stresspreventie...................................................................................................................................................31
Geef 3 voorbeelden van een organisatiegerichte aanpak van stresspreventie............................................31
Ten behoeve van stresspreventie of -reductie kan je 3 verschillende benaderingen onderscheiden:........31
, Burn-out..............................................................................................................................................................32
3 kernbegrippen met betrekking tot burn-out:.............................................................................................32
Burn-out met stress vergelijken:...................................................................................................................32
Wat is verschil tussen stress en burn-out?....................................................................................................32
Oorzaken burn-out:.......................................................................................................................................32
Intuitie.................................................................................................................................................................32
Creativiteit..........................................................................................................................................................33
3 fases van het innovatieproces:...................................................................................................................33
Creativiteit zorgt voor:...................................................................................................................................33
Organisatorische conflicten................................................................................................................................33
Verschil tussen en conflict en een verschil van mening:...............................................................................33
Gevolgen hiervan van beide voor een organisatie:.......................................................................................33
3 bronnen van organisatorische conflicten en hoe leiden deze tot conflicten:............................................33
Bronnen van organisatorische conflicten:.....................................................................................................34
H1, H6 & H10 HC 3...................................................................................................................................... 34
Eind 19e eeuw – 1935..........................................................................................................................................34
Weber (1864-1920).............................................................................................................................................34
Fayol (1841-1925) ingenieur, directeur mijnbouwmaatschappij.......................................................................34
1935-1955 – Human relations............................................................................................................................35
Revisionisme.......................................................................................................................................................35
1955-heden.........................................................................................................................................................36
1960 – 1965 Strategietheorie............................................................................................................................36
Leiderschap.........................................................................................................................................................36
Taakgericht en/of mensgericht leiderschap binnen een team /........................................................................36
Leiderschapsdiagram Blake en Mouton.............................................................................................................36
Stijlen van leidinggeven......................................................................................................................................37
Contingentiebenadering van leiderschap (vanaf 1960) stijlen leiderschap geschikt als ...................................38
Leiderschapsstijlen van Hershey en Blanchard...................................................................................................38
Situatieafhankelijk leiderschap volgens Fiedler..................................................................................................39
Fayolse managementfuncties.............................................................................................................................39
Taken van de leiding...........................................................................................................................................39
Taken van de manager (Mintzberg)...................................................................................................................40
Management versus Leiderschap.......................................................................................................................40
Factoren die invloed uitoefenen op de effectieve leiderschapstijl:..............................................................41
Management en leiderschap..............................................................................................................................41
Een goede manager moet:............................................................................................................................41
Leiderschapstijl...................................................................................................................................................41
Empowerment van de medewerker...................................................................................................................41
Delegeren, voordelen..........................................................................................................................................41
Delegeren is zinvol indien...................................................................................................................................42
Collins: kenmerken uitmuntende ondernemingen.............................................................................................42
Effectiviteit van organisaties..............................................................................................................................42
Groen = Boek en klein deel zelf opgezocht.
Organisatie en Management Samenvatting 4.1
Inhoudsopgave
H3 & H5 HC 1................................................................................................................................................ 5
Wat is een organisatie..........................................................................................................................................5
Wat is een management......................................................................................................................................6
Voorbeeld missie en visie......................................................................................................................................6
Een goede missie is...............................................................................................................................................6
Een organisatie kan bestaan uit verschillende soorten groepen..........................................................................6
Formele en informele groepen.............................................................................................................................7
Functies van groepen............................................................................................................................................7
Fasen in groepsontwikkeling (5 fasen van groepsontwikkeling volgens Caple)...................................................7
Teambuilding........................................................................................................................................................8
Groep als sociale constructie en als institutie......................................................................................................8
Factoren die de structuur van de groep bepalen:...........................................................................................8
Cohesie binnen groepen.......................................................................................................................................8
Grote groepen beter dan kleine groepen?......................................................................................................8
Factoren die de cohesie bevorderen:....................................................................................................................8
De relaties tussen prestatienormen, cohesie en prestaties:...........................................................................8
Relatie cohesie en productiviteit van een groep:............................................................................................9
Doelmatig samenwerken en overleggen in groepen............................................................................................9
Voorwaarden:..................................................................................................................................................9
Teamcondities:.................................................................................................................................................9
Acht kenmerken van een succesvol team.............................................................................................................9
Stijl projectleider: Push of Pull?............................................................................................................................9
Competenties Projectleider...................................................................................................................................9
Competenties Projectleden.................................................................................................................................10
Teamvorming......................................................................................................................................................10
Trends:...........................................................................................................................................................10
Verschil tussen functioneel team en zelfsturend team (ook wel autonome werkteams)..................................10
Zelfsturende teams (ook wel autonome werkteams).........................................................................................11
De zorgprofeet....................................................................................................................................................11
Zelfsturende teams.............................................................................................................................................11
Zelfsturende teams: kenmerken.........................................................................................................................11
Samenstelling van Teams Teamrollen (selfassesment)......................................................................................12
Moet een team uit 8 mensen bestaan om zodoende de achtrollen te kunnen vertegenwoordigen?.........12
9 teamrollen van Belbin:................................................................................................................................12
Kernkwadranten:...........................................................................................................................................12
3 aspecten van een kernkwaliteit:.................................................................................................................12
, Relatie tussen groepen.......................................................................................................................................13
Factoren die samenwerking tussen groepen kunnen verstoren...................................................................13
H5 & H7 HC 2.............................................................................................................................................. 13
Middelen om medewerkers te motiveren:...................................................................................................13
Wat is het verschil tussen werkextrinsieke en werkintrinsieke motivatie?..................................................13
Welk soort zou een werkgever prefereren en waarom?..............................................................................14
Relatie tussen motivatie en financiële prikkels...................................................................................................14
3 financiële prikkels:......................................................................................................................................14
Motiveren door taakontwerp / Functieontwerp en motivatie...........................................................................14
De 3 dimensies van motiverend taakontwerp zijn:.......................................................................................14
Houding ten opzichte van werk en de organisatie.............................................................................................14
Arbeidssatisfactie...............................................................................................................................................15
Motivatie............................................................................................................................................................15
Motivatie door behoeften en motieven (de duwende kracht)...........................................................................15
Motivatietheorieën:.......................................................................................................................................15
Piramide van Maslow.........................................................................................................................................15
ERG behoeften theorie van Alderfer...................................................................................................................16
Overeenkomsten/verschillen Maslow en Alderfer:......................................................................................16
Theorie van McLelland........................................................................................................................................16
Waarom kan een dominant behoefteprofiel, zoals beschreven door McLelland een belangrijk criterium
zijn bij de selectieprocedure?........................................................................................................................17
Motivatie door wisselwerking tussen behoefte en situatie................................................................................17
De verwachtingstheorie van Vroom uitgewerkt in een voorbeeld:..............................................................17
Volgens Vroom is de mate van motivatie een functie van de verwachting de instrumentaliteit en de
waarde. Leg dit uit.........................................................................................................................................17
Motivatie = verwachting x instrumentaliteit x waarde......................................................................................18
Motivatie is volgens dit model afhankelijk van:............................................................................................18
Volgens dit model zal een werknemer meers inspanning verrichten als:....................................................18
Zelfbeeld.............................................................................................................................................................18
Intrinsieke motivatie...........................................................................................................................................18
Intrinsieke motivatie leidt tot:.......................................................................................................................18
Intrinsieke motivatie wordt bevorderd door:...............................................................................................19
Google is een zeer gewilde onderneming om voor te werken. Wat doet de onderneming om mensen te
motiveren?.....................................................................................................................................................19
Het verhogen van de intrinsieke werkmotivatie.................................................................................................19
Uitdagende doelen.............................................................................................................................................19
Voorwaarden om mensen zover te krijgen dat ze uitgedaagd worden:.......................................................19
Autonomie..........................................................................................................................................................19
Leidt tot hogere arbeidssatisfactie (werk plezier ervaren) en prestatie indien:...........................................19
Het Job-characteristics model: (taakkenmerken model)..............................................................................20
De beste methoden om tot een hogere prestatie te komen..............................................................................20
Model van Kasarek (1979): (Job-Demand-Controlmodel)............................................................................20
Organisatieontwerp en motivatie......................................................................................................................21
Extrinsieke motivatie..........................................................................................................................................21
Het verhogen van de extrinsieke werkmotivatie................................................................................................21
Prestatiebeloning zet aan tot een hogere motivatie indien:.........................................................................21
,Besluitvorming....................................................................................................................................................21
Aspecten van besluitvorming:.......................................................................................................................21
Criteria voor doelmatig overleg:....................................................................................................................22
Factoren voor complex besluitvormingsproces:...........................................................................................22
Het fuikmodel van vergaderen:.....................................................................................................................22
Belemmeringen in de besluitvorming:..........................................................................................................23
Totstandkoming van besluiten...........................................................................................................................23
De relatie tussen de wijze van besluitvorming en de acceptatie van het genomen besluit:........................24
De relatie tussen de wijze van besluitvorming en de snelheid waarmee het besluit genomen word:........24
Besluitvormingsmodellen...................................................................................................................................24
Besluitvorming als rationeel proces...................................................................................................................24
Het gaat er om de:.........................................................................................................................................24
Voorwaarden:................................................................................................................................................24
Het rationele besluitvormingsproces..................................................................................................................24
Fasen in het rationele besluitvormingsproces:.............................................................................................25
Niet-rationele besluitvorming.............................................................................................................................25
Besluitvorming als beperkt-rationeel proces......................................................................................................26
Hulpmiddelen en technieken bij besluitvorming: Balanced Scorecard.........................................................26
Model balanced scorecard:...........................................................................................................................26
De prestaties worden vanuit vier verschillende invalshoeken bekeken:......................................................26
Voorbeelden van kritische succesfactoren en prestatie-indicatoren:..........................................................27
Het vuilnisvatmodel............................................................................................................................................27
Er zijn een viertal relatief onafhankelijke stromen rond besluitvorming te onderkennen:..........................27
Besluitvorming als politiek proces......................................................................................................................27
Besluitvorming en ongemerkte controle............................................................................................................28
Toch vindt er ongemerkt controle plaats door:............................................................................................28
Persoonlijkheid...................................................................................................................................................28
Waarom is het voor een organisatie belangrijk om een idee te hebben van de persoonlijkheid van een
medewerker?.................................................................................................................................................28
Ennegram / Enneagram.....................................................................................................................................28
Beschrijf wat het nut is van het werken met Ennegram:..............................................................................28
Elk punt staat voor een persoonlijkheidstype:..............................................................................................29
De vier MBTI dimensies......................................................................................................................................29
Ben je bijvoorbeeld een ESTP-persoonlijkheidstype.....................................................................................29
Attitude (houding)..............................................................................................................................................29
3 aspecten van een attitude:.........................................................................................................................30
Emotionele intelligentie (EQ)..............................................................................................................................30
Vijf belangrijkste eigenschappen van EQ:.....................................................................................................30
EQ is misschien wel belangrijker dan IQ omdat:...........................................................................................30
Overbelasting......................................................................................................................................................30
4 vormen van overbelasting:.........................................................................................................................30
Stress...................................................................................................................................................................31
Michigan model:............................................................................................................................................31
Factoren die stress verergeren:.....................................................................................................................31
Aantal kenmerken van werksituaties die los van persoonlijkheids- en omgevingsfactoren vrijwel zeker
stress veroorzaken:........................................................................................................................................31
Stresspreventie...................................................................................................................................................31
Geef 3 voorbeelden van een organisatiegerichte aanpak van stresspreventie............................................31
Ten behoeve van stresspreventie of -reductie kan je 3 verschillende benaderingen onderscheiden:........31
, Burn-out..............................................................................................................................................................32
3 kernbegrippen met betrekking tot burn-out:.............................................................................................32
Burn-out met stress vergelijken:...................................................................................................................32
Wat is verschil tussen stress en burn-out?....................................................................................................32
Oorzaken burn-out:.......................................................................................................................................32
Intuitie.................................................................................................................................................................32
Creativiteit..........................................................................................................................................................33
3 fases van het innovatieproces:...................................................................................................................33
Creativiteit zorgt voor:...................................................................................................................................33
Organisatorische conflicten................................................................................................................................33
Verschil tussen en conflict en een verschil van mening:...............................................................................33
Gevolgen hiervan van beide voor een organisatie:.......................................................................................33
3 bronnen van organisatorische conflicten en hoe leiden deze tot conflicten:............................................33
Bronnen van organisatorische conflicten:.....................................................................................................34
H1, H6 & H10 HC 3...................................................................................................................................... 34
Eind 19e eeuw – 1935..........................................................................................................................................34
Weber (1864-1920).............................................................................................................................................34
Fayol (1841-1925) ingenieur, directeur mijnbouwmaatschappij.......................................................................34
1935-1955 – Human relations............................................................................................................................35
Revisionisme.......................................................................................................................................................35
1955-heden.........................................................................................................................................................36
1960 – 1965 Strategietheorie............................................................................................................................36
Leiderschap.........................................................................................................................................................36
Taakgericht en/of mensgericht leiderschap binnen een team /........................................................................36
Leiderschapsdiagram Blake en Mouton.............................................................................................................36
Stijlen van leidinggeven......................................................................................................................................37
Contingentiebenadering van leiderschap (vanaf 1960) stijlen leiderschap geschikt als ...................................38
Leiderschapsstijlen van Hershey en Blanchard...................................................................................................38
Situatieafhankelijk leiderschap volgens Fiedler..................................................................................................39
Fayolse managementfuncties.............................................................................................................................39
Taken van de leiding...........................................................................................................................................39
Taken van de manager (Mintzberg)...................................................................................................................40
Management versus Leiderschap.......................................................................................................................40
Factoren die invloed uitoefenen op de effectieve leiderschapstijl:..............................................................41
Management en leiderschap..............................................................................................................................41
Een goede manager moet:............................................................................................................................41
Leiderschapstijl...................................................................................................................................................41
Empowerment van de medewerker...................................................................................................................41
Delegeren, voordelen..........................................................................................................................................41
Delegeren is zinvol indien...................................................................................................................................42
Collins: kenmerken uitmuntende ondernemingen.............................................................................................42
Effectiviteit van organisaties..............................................................................................................................42
