1
Tekstassistent
Formuleer-, stijl- en spellingadviezen voor
Fontysmedewerkers
© 2006 Fontys Hogescholen, afdeling Marketing en Communicatie
Concept en tekst: Jos Schilleman
Redactie: Lia Hesemans, Monique van Laar, met medewerking van diverse Fontyscollega’s
Vormgeving en opmaak: afdeling Grafische Producties
,Alle rechten voorbehouden. Niets van deze uitgave mag worden verveelvoudigd, opgeslagen in een geautomatiseerd
gegevensbestand, of openbaar gemaakt, in enige vorm of op enige wijze, hetzij elektronisch, mechanisch, door
fotokopieën, opname of op enige andere manier, zonder vooraf schriftelijke toestemming van de uitgever.
Voor zover het maken van kopieën uit deze uitgave is toegestaan op grond van artikel 16b Auteurswet 1912 J0 , het
Besluit van 20 juni 1974, St.b. 351, zoals gewijzigd bij het Besluit van 23 augustus 1985, St.b. 471, en artikel 17
Auteurswet 1912, dient men de daarvoor wettelijk vergoeding te voldoen aan de Stichting Reprorecht, postbus 882,
1180 AW Amstelveen. Voor het overnemen van één of meer gedeelte(n) uit deze uitgave in bloemlezingen, readers en
andere compilatiewerken (artikel 16 Auteurswet 1912) dient men zich tot de uitgever te wenden.
All rights reserved. No part of this publication may be reproduced, stored in a retrieval system, or transmitted, in any
form or by any means, electronic, mechanical, photocopying, recording or otherwise, without the prior written
permission of the publisher.
,3
Ten geleide
Niet: Het is een feit dat burgers en het gemeentebestuur er gezamenlijk
belang aan zouden moeten hechten dat helderheid een meer
geapprecieerd element in hun relatie zou moeten worden, gezien
het belang dat daaraan wordt gehecht in het kader van een
algemeen gedemocratiseerd proces.
(Deze zin staat bol van de bureaucratische stijlbloempjes. De
gemeente Utrecht had de zin indertijd willen gebruiken op posters
die ingezet werden bij een taalproject voor de eigen ambtenaren.
Maar uiteindelijk is de zin van de posters afgehaald, omdat ‘niet
iedereen begreep dat die zin als grapje was bedoeld’ ...)
Wel: Burgers en gemeentebestuur moeten sterker streven naar helderheid
in hun relatie, want dat komt ten goede aan de democratie.
Een tekst die niet goed geformuleerd is, bereikt zijn doel niet. De lezer
snapt niet wat er bedoeld wordt, denkt dat de schrijver niet goed heeft
nagedacht en stopt met lezen.
De formulering van uw tekst is uw visitekaartje. Iets wat slordig is
geformuleerd, is ook vaak slordig bedacht. Daarom besteedt iedere goede
schrijver welbewust aandacht aan de fase van het formuleren, waarin hij
speciaal let op woordkeus, zinsbouw en stijl.
Het schrijven van zakelijke teksten is een serieuze aangelegenheid. Maar
ondanks alle ernst valt er gelukkig ook te lachen. De humor in dergelijke
teksten is echter niet als zodanig bedoeld. Daarom moeten prachtige
vondsten als ‘pro-actief reageren op nieuwe ontwikkelingen’, ‘wereldwijde
globalisering’ en het ‘preventief voorkomen van problemen’ vervangen
worden door minder kleurrijke, maar wel betere formuleringen.
In het volgende overzicht ligt de nadruk op veelgemaakte fouten in de
keuze van woorden en de bouw van zinnen. Het bevat ook de nieuwste,
officiële spellingregels volgens de spellingherziening van 2005. De
inhoudsopgave en het register helpen u snel uw weg te vinden naar een
bepaald onderwerp.
, Deze Tekstassistent is samengesteld door de afdeling Marketing en
Communicatie. Het is een sterk gewijzigde herdruk van de Schrijfassistent
die in 2002 verschenen is. Het concept is ongewijzigd gebleven. De aan-
gebrachte wijzigingen zijn het gevolg van de vele adviezen van collega’s
en de spellingherziening van 2005, die sinds augustus 2006 wettelijk
verplicht is voor de overheid en het onderwijs.
Dit boekje is beknopt, maar toch ‘breed’. Beknopt, omdat enigszins
vergelijkbare taalgidsen veel uitgebreider zijn, maar die zijn dan ook
bedoeld voor professionele, fulltime tekstschrijvers. ‘Breed’ omdat binnen
Fontys Hogescholen sprake is van een heterogeen publiek van mede-
werkers wat het opleidingsniveau en de schriftelijke taalvaardigheid
betreft. Dit boekje bevat dus hoofdlijnen, maar ook voor elk wat wils.
De inhoud van verschillende paragrafen zal u waarschijnlijk bekend zijn.
Maar van bepaalde onderwerpen zult u denken: Hé, zit dat zo? Dat moet ik
onthouden.
In ieder geval is het overzicht bedoeld om uw geheugen op te frissen en
zonodig aan te vullen, met als resultaat dat u uw schriftelijk taalgebruik
nóg beter kunt verzorgen.
Norbert Verbraak
Voorzitter Raad van Bestuur
Tekstassistent
Formuleer-, stijl- en spellingadviezen voor
Fontysmedewerkers
© 2006 Fontys Hogescholen, afdeling Marketing en Communicatie
Concept en tekst: Jos Schilleman
Redactie: Lia Hesemans, Monique van Laar, met medewerking van diverse Fontyscollega’s
Vormgeving en opmaak: afdeling Grafische Producties
,Alle rechten voorbehouden. Niets van deze uitgave mag worden verveelvoudigd, opgeslagen in een geautomatiseerd
gegevensbestand, of openbaar gemaakt, in enige vorm of op enige wijze, hetzij elektronisch, mechanisch, door
fotokopieën, opname of op enige andere manier, zonder vooraf schriftelijke toestemming van de uitgever.
Voor zover het maken van kopieën uit deze uitgave is toegestaan op grond van artikel 16b Auteurswet 1912 J0 , het
Besluit van 20 juni 1974, St.b. 351, zoals gewijzigd bij het Besluit van 23 augustus 1985, St.b. 471, en artikel 17
Auteurswet 1912, dient men de daarvoor wettelijk vergoeding te voldoen aan de Stichting Reprorecht, postbus 882,
1180 AW Amstelveen. Voor het overnemen van één of meer gedeelte(n) uit deze uitgave in bloemlezingen, readers en
andere compilatiewerken (artikel 16 Auteurswet 1912) dient men zich tot de uitgever te wenden.
All rights reserved. No part of this publication may be reproduced, stored in a retrieval system, or transmitted, in any
form or by any means, electronic, mechanical, photocopying, recording or otherwise, without the prior written
permission of the publisher.
,3
Ten geleide
Niet: Het is een feit dat burgers en het gemeentebestuur er gezamenlijk
belang aan zouden moeten hechten dat helderheid een meer
geapprecieerd element in hun relatie zou moeten worden, gezien
het belang dat daaraan wordt gehecht in het kader van een
algemeen gedemocratiseerd proces.
(Deze zin staat bol van de bureaucratische stijlbloempjes. De
gemeente Utrecht had de zin indertijd willen gebruiken op posters
die ingezet werden bij een taalproject voor de eigen ambtenaren.
Maar uiteindelijk is de zin van de posters afgehaald, omdat ‘niet
iedereen begreep dat die zin als grapje was bedoeld’ ...)
Wel: Burgers en gemeentebestuur moeten sterker streven naar helderheid
in hun relatie, want dat komt ten goede aan de democratie.
Een tekst die niet goed geformuleerd is, bereikt zijn doel niet. De lezer
snapt niet wat er bedoeld wordt, denkt dat de schrijver niet goed heeft
nagedacht en stopt met lezen.
De formulering van uw tekst is uw visitekaartje. Iets wat slordig is
geformuleerd, is ook vaak slordig bedacht. Daarom besteedt iedere goede
schrijver welbewust aandacht aan de fase van het formuleren, waarin hij
speciaal let op woordkeus, zinsbouw en stijl.
Het schrijven van zakelijke teksten is een serieuze aangelegenheid. Maar
ondanks alle ernst valt er gelukkig ook te lachen. De humor in dergelijke
teksten is echter niet als zodanig bedoeld. Daarom moeten prachtige
vondsten als ‘pro-actief reageren op nieuwe ontwikkelingen’, ‘wereldwijde
globalisering’ en het ‘preventief voorkomen van problemen’ vervangen
worden door minder kleurrijke, maar wel betere formuleringen.
In het volgende overzicht ligt de nadruk op veelgemaakte fouten in de
keuze van woorden en de bouw van zinnen. Het bevat ook de nieuwste,
officiële spellingregels volgens de spellingherziening van 2005. De
inhoudsopgave en het register helpen u snel uw weg te vinden naar een
bepaald onderwerp.
, Deze Tekstassistent is samengesteld door de afdeling Marketing en
Communicatie. Het is een sterk gewijzigde herdruk van de Schrijfassistent
die in 2002 verschenen is. Het concept is ongewijzigd gebleven. De aan-
gebrachte wijzigingen zijn het gevolg van de vele adviezen van collega’s
en de spellingherziening van 2005, die sinds augustus 2006 wettelijk
verplicht is voor de overheid en het onderwijs.
Dit boekje is beknopt, maar toch ‘breed’. Beknopt, omdat enigszins
vergelijkbare taalgidsen veel uitgebreider zijn, maar die zijn dan ook
bedoeld voor professionele, fulltime tekstschrijvers. ‘Breed’ omdat binnen
Fontys Hogescholen sprake is van een heterogeen publiek van mede-
werkers wat het opleidingsniveau en de schriftelijke taalvaardigheid
betreft. Dit boekje bevat dus hoofdlijnen, maar ook voor elk wat wils.
De inhoud van verschillende paragrafen zal u waarschijnlijk bekend zijn.
Maar van bepaalde onderwerpen zult u denken: Hé, zit dat zo? Dat moet ik
onthouden.
In ieder geval is het overzicht bedoeld om uw geheugen op te frissen en
zonodig aan te vullen, met als resultaat dat u uw schriftelijk taalgebruik
nóg beter kunt verzorgen.
Norbert Verbraak
Voorzitter Raad van Bestuur
