Handelsrecht
Week 1
HC 1 literatuur hoofdstukken 1 en 2 (roze tabjes)
Inleiding Handelsrecht
Kenmerken van het handelsverkeersrecht
a) Beginsel rechtszekerheid: De bij elke handelstransactie behorende gezonde portie
wantrouwen dient gecompenseerd te worden door voldoende rechtszekerheid. De
risico’s van handelstransacties worden berekend, toegedeeld en verdisconteerd aan
de hand van het toepasselijk recht. Op die basis kunnen risico’s verder worden
afgedekt door een passende verzekering. De bronnen van het handelsrecht zijn vaak
internationale verdragen die op commerciële contracten van toepassing zijn.
b) Het beginsel van vertrouwensbescherming: Bescherming van houders van order- en
toonderpapieren die niet geconfronteerd kunnen worden met mogelijke verweren uit
de onderliggende rechtsverhouding in het kader waarvan het papier is uitgegeven.
Vertrouwensbescherming van derden is essentieel in het handelsrecht. Derden
mogen afgaan op de schijn van recht die het papier opwekt, hen kan niet worden
tegengeworpen wat uit het papier niet kenbaar is. Rechtszekerheid en
vertrouwensbescherming gaan hand in hand. Het beginsel dat aan art. 6:146 BW ten
grondslag ligt is rechtstreeks ontleend aan het handelsrecht art. 116 en 199 WvK;
art. 8:441 lid 2 BW.
c) Vlot handelsverkeer: De goederenstroom dient snel en zonder juridische obstakels te
kunnen plaatsvinden. Het recht moet het verkeer ondersteunen niet hinderen.
d) Drie- en meerpartijenverhoudingen: De betrokkenheid van derden bij
overeenkomsten loopt als een rode draad door het handelsrecht.
e) Internationale dimensie: Handelsrecht staat bloot aan de in de praktijk bestaande
behoeft aan internationale uniformiteit. Eenvormige verdragen spelen daarbij een
belangrijke rol. Het internationale handelsrecht bepaalt zijn eigen actieradius, de rol
en betekenis van het nationale recht is maar bescheiden.
Handelskoop
In art. 7:1 BW wordt koop omschreven als de overeenkomst waarbij de een (de verkoper)
zich verbindt een zaak te geven en de ander (de koper) om daarvoor een prijs in geld te
betalen.
Met de term ‘zaak’ in art. 7:1 BW wordt bedoeld een voor menselijke beheersing vatbaar
stoffelijk object (art. 3:2 BW), waaronder zowel roerende als onroerende zaken kunnen
worden begrepen. Toch kan een koop ook vermogensrechten betreffen (art. 7:47 BW),
hoewel deze naar hun aard onlichamelijk zijn (art. 3:6 BW). Ook de aanschaf van standaard
,software voor computers valt onder koop (HR Beeldbrigade/Hulstkamp). Tot een zaak
worden eveneens de toebehoren van deze zaak gerekend (art. 7:9 lid 1 BW).
De term ‘geven in art. 7:1 BW omvat volgens art. 7:9 BW de verplichting van de verkoper om
de verkochte zaak in eigendom over te dragen en af te leveren aan de koper. De aflevering is
eveneens van belang omdat de verkochte zaak op het moment van aflevering in
overeenstemming dien te zijn met de koopovereenkomst (art. 7:17 BW), en vanaf dat
moment voor risico is van de koper (art. 7:10 BW).
Met het vereiste dat de koper als tegenprestatie een prijs in geld dient te betalen (art. 7:1
BW), onderscheidt de koopovereenkomst zich van de overeenkomst van ruil (7:49 BW).
Er is geen nader onderscheid in het BW gemaakt tussen koopovereenkomsten van bedrijven
onderling (ook wel ‘business-to-business’). Wel is er een uitzondering voor
consumentenkoop gemaakt, EU Richtlijn 2011/83/EU betreffende consumentenrechten.
Consumentkoop is een koop van een roerende zaak gesloten tussen een professionele
verkoper en een koper, natuurlijke persoon, die handelt voor doeleinden buiten zijn bedrijfs-
of beroepsactiviteit (art. 7:5 BW). Het consumentrecht is van dwingend recht, anders dan het
algemene kooprecht waarbinnen het beginsel van contractsvrijheid leidend is.
Standaardcontracten
Modellen die gebruikt kunnen worden voor koopovereenkomsten. Deze standaardcontracten
zijn op basis van onderhandelingen tussen vertegenwoordigers van verkopers en kopers tot
stand gekomen. Zij bieden een complete en evenwichtige regeling en zijn toegesneden op de
problemen die zich bij de verkoop van een bepaald product kunnen voordoen. De partijen
hoeven eigenlijk alleen nog de concrete details in te vullen (partijgegevens, productnaam,
hoeveelheid, prijs, plaats van vertrek en bestemming etc.)
Marktprijzen
Een bijzonderheid van handelskoop is dat er voor veel producten op goederenbeurzen
centraal wordt bijgehouden en bekendgemaakt welke prijzen er bij de meest recente
koopovereenkomsten tussen handelaren zijn berekend. Hoewel deze marktprijzen sterk
kunnen schommelen, vormen zij voor handelaren belangrijke informatie om zich een beeld
te kunne vormen van hoe op de beurs vraag en aanbod van een product zich ontwikkelen en
om te bepalen wat goed inkoop- en verkoopprijzen zijn.
Keten van koopovereenkomsten
Bij handelskoop komt het vaak voor dat een bepaalde hoeveelheid goederen meermaals
wordt verhandeld voorafgaand aan of tijdens het vervoer. Door de aaneenschakeling van
koopovereenkomsten binnen de keten hebben problemen in de nakoming van een bepaalde
koopovereenkomst al gauw een domino-effect op de daarna komende andere
koopovereenkomsten. Omgekeerd kan ook de weigering van de goederen wegens non-
conformiteit door de laatste koper een domino-effect hebben op de koopovereenkomsten
,eerder in de keten. Indien de overeenkomsten binnen de keten goed op elkaar aansluiten
zullen partijen in de positie van tussenschakel eventuele problemen kunnen doorschuiven
naar hun toeleverancier of naar hun afnemer. Dat lukt echter niet wanneer de
koopovereenkomsten binnen de keten niet goed op elkaar aansluiten of indien een
tussenschaker er tussenuit valt door bijvoorbeeld faillissement.
Transport, verzekering en betaling
FOB-contract (Free On Board) In de koopprijs zijn alle bijkomende kosten begrepen tot
aan het moment dat de goederen aan boord van het schip zijn geladen. Vanaf dat moment
hoeft de verkoper geen kosten meer te betalen. In beginsel dient de koper het schip te
regelen en komt in ieder geval de vracht, d.w.z. de kosten van het zeevervoer, voor zijn
rekening.
CIF-contract (Costs, Insurance, Freigt) De kosten zijn tot aan het moment dat het schip
aankomt in de loshaven inbegrepen in de koopprijs. Hieronder vallen de kosten van vervoer
(naar de laadhaven en vanaf daar over zee naar de loshaven), bijkomende kosten in de
laadhaven (opslag, laden en lossen en eventuele exportheffingen) en de verzekeringspremie.
Niet inbegrepen zijn de kosten van het lossen van de lading in de loshaven en alle nadien nog
vallende kosten. De verkoper moet zowel het vervoer als de verzekering van de goederen
regelen.
De verzekering moet op gebruikelijke voorwaarden gesloten worden bij een of meer goed
bekendstaande verzekeringsmaatschappij(en)
Betaling kan op vele manieren geschieden:
1. Gelijk oversteken – levering valt samen met betaling
2. Vooruit betalen – bv. bij online aankoop
3. Achteraf betalen – leverancierskrediet
Bij handelskoop kiezen partijen vaak voor documentaire betalingswijze. Zo kan in het
koopcontract onder het kopje betaling vermeld staand ‘CAD through buyer’s bank. CAD staat
voor ‘cash against documents’. Dit houdt in dat de koper verplicht is opdracht te geven aan
zijn bank om in eigen naam aan de verkoper een betalingsgarantie af te geven in de vorm van
een accreditief (Letter of Credit, afgekort L/C). Daarmee ontstaat naast de verbintenis van de
koper om de koopprijs te voldoen, een eigen betalingsplicht van de bank jegens de verkoper
zodra deze bepaalde documenten opgesomd in het accreditief aan de bank presenteerd om
betaling te verkrijgen. Betaling door de bank onder accreditief bevrijdt de koper van zijn
verbintenis de koopprijs te betalen. Dit benadrukt het grote belang van documenten voor
handelskoop, wat verder toeneemt naarmate overheden meer documenten verlangen voor
invoer en uitvoer. Zonder deze documenten zijn goederen veelal waardeloos omdat ze dan
niet ingevoerd mogen worden.
, Misschien wel het belangrijkste document is het cognossement (bill of lading of b/l). dit is
een geschrift waarin de vervoerder een verklaring aflegt over de goederen die hij ten vervoer
ontvangen heeft of zelfs dat deze goederen aan boord van het schip geladen zijn. Het is in
eerste plaats een ontvangstbewijs. Op de achterzijde staan vervoersvoorwaarden afgedrukt
en vormt het bewijs van de vervoerovereenkomst die aanleiding gaf tot de uitgifte van
cognossement. Voorts is het een legitimatiepapier doordat in dit geschrift zelf tot uitdrukking
word gebracht wie het daarin neergelegde recht op aflevering van de goederen mag
uitoefenen. Tot slot is het een zakenrechtelijk waardepapier, zodat partijen desgewenst door
de levering van het cognossement ook bezit van en daarmee vaak ook de eigendom in
goederen kunnen overdragen.
Overmacht-clausules
Bij nakoming van een ovk van handelskoop kunnen zich omstandigheden voordoen die
partijen bij het sluiten van de ovk niet konden voorzien, waarop zij geen invloed hebben en
die ook niet voor rekening van een van hen beiden komen. Er kan dan sprake zijn van
overmacht (art. 6:75 BW). Standaardcontracten bevatten voor dergelijke situaties clausules
die ontbinding van de ovk mogelijk maken.
Overmacht mag bij handelskoop niet te snel worden aangenomen, omdat partijen vaak het
risico van omstandigheden die nakoming van koopovereenkomst verhinderen onderling
hebben verdeeld.
Eigendomsoverdracht
De verbintenis tot eigendomsoverdracht brengt voor de verkoper mee dat hij de koper de
volle, onbezwaarde eigendom in de verkocht zaken moeten verschaffen. De koper hoeft niet
bedacht te zijn op bijzondere lasten en beperkingen die op de gekochte zaken rusten (art.
7:15 lid 1 BW).
Eigendomsoverdracht van goederen kan samenvallen met de feitelijke aflevering daarvan,
maar hoeft niet het geval te zijn. Er kan sprake zijn van eigendomsvoorbehoud door de
verkoper (art. 3:92 BW), bijvoorbeeld bij documentaire betaling en een cognossement tot de
te presenteren document behoort. In dat geval behoudt de verkoper via het cognossement
greep op de goederen en kan de eigendom in de goederen worden overgedragen door
overdracht van het cognossement (art. 8:417 BW).
Aflevering
De verkoper is jegens de koper ook verplicht tot aflevering, d.w.z. hij moet de koper het bezit
over de verkochte goederen verschaffen (art. 7:9 lid 1 BW). Indien er een
eigendomsvoorbehoud is gemaakt in de koopovereenkomst wordt onder aflevering verstaan
‘het stellen van de zaak in de macht van de koper’ (art. 7:9 lid 3 BW). Partijen bij de ovk
kunnen zelf de wijze, het moment en de plaats van aflevering bepalen.
Week 1
HC 1 literatuur hoofdstukken 1 en 2 (roze tabjes)
Inleiding Handelsrecht
Kenmerken van het handelsverkeersrecht
a) Beginsel rechtszekerheid: De bij elke handelstransactie behorende gezonde portie
wantrouwen dient gecompenseerd te worden door voldoende rechtszekerheid. De
risico’s van handelstransacties worden berekend, toegedeeld en verdisconteerd aan
de hand van het toepasselijk recht. Op die basis kunnen risico’s verder worden
afgedekt door een passende verzekering. De bronnen van het handelsrecht zijn vaak
internationale verdragen die op commerciële contracten van toepassing zijn.
b) Het beginsel van vertrouwensbescherming: Bescherming van houders van order- en
toonderpapieren die niet geconfronteerd kunnen worden met mogelijke verweren uit
de onderliggende rechtsverhouding in het kader waarvan het papier is uitgegeven.
Vertrouwensbescherming van derden is essentieel in het handelsrecht. Derden
mogen afgaan op de schijn van recht die het papier opwekt, hen kan niet worden
tegengeworpen wat uit het papier niet kenbaar is. Rechtszekerheid en
vertrouwensbescherming gaan hand in hand. Het beginsel dat aan art. 6:146 BW ten
grondslag ligt is rechtstreeks ontleend aan het handelsrecht art. 116 en 199 WvK;
art. 8:441 lid 2 BW.
c) Vlot handelsverkeer: De goederenstroom dient snel en zonder juridische obstakels te
kunnen plaatsvinden. Het recht moet het verkeer ondersteunen niet hinderen.
d) Drie- en meerpartijenverhoudingen: De betrokkenheid van derden bij
overeenkomsten loopt als een rode draad door het handelsrecht.
e) Internationale dimensie: Handelsrecht staat bloot aan de in de praktijk bestaande
behoeft aan internationale uniformiteit. Eenvormige verdragen spelen daarbij een
belangrijke rol. Het internationale handelsrecht bepaalt zijn eigen actieradius, de rol
en betekenis van het nationale recht is maar bescheiden.
Handelskoop
In art. 7:1 BW wordt koop omschreven als de overeenkomst waarbij de een (de verkoper)
zich verbindt een zaak te geven en de ander (de koper) om daarvoor een prijs in geld te
betalen.
Met de term ‘zaak’ in art. 7:1 BW wordt bedoeld een voor menselijke beheersing vatbaar
stoffelijk object (art. 3:2 BW), waaronder zowel roerende als onroerende zaken kunnen
worden begrepen. Toch kan een koop ook vermogensrechten betreffen (art. 7:47 BW),
hoewel deze naar hun aard onlichamelijk zijn (art. 3:6 BW). Ook de aanschaf van standaard
,software voor computers valt onder koop (HR Beeldbrigade/Hulstkamp). Tot een zaak
worden eveneens de toebehoren van deze zaak gerekend (art. 7:9 lid 1 BW).
De term ‘geven in art. 7:1 BW omvat volgens art. 7:9 BW de verplichting van de verkoper om
de verkochte zaak in eigendom over te dragen en af te leveren aan de koper. De aflevering is
eveneens van belang omdat de verkochte zaak op het moment van aflevering in
overeenstemming dien te zijn met de koopovereenkomst (art. 7:17 BW), en vanaf dat
moment voor risico is van de koper (art. 7:10 BW).
Met het vereiste dat de koper als tegenprestatie een prijs in geld dient te betalen (art. 7:1
BW), onderscheidt de koopovereenkomst zich van de overeenkomst van ruil (7:49 BW).
Er is geen nader onderscheid in het BW gemaakt tussen koopovereenkomsten van bedrijven
onderling (ook wel ‘business-to-business’). Wel is er een uitzondering voor
consumentenkoop gemaakt, EU Richtlijn 2011/83/EU betreffende consumentenrechten.
Consumentkoop is een koop van een roerende zaak gesloten tussen een professionele
verkoper en een koper, natuurlijke persoon, die handelt voor doeleinden buiten zijn bedrijfs-
of beroepsactiviteit (art. 7:5 BW). Het consumentrecht is van dwingend recht, anders dan het
algemene kooprecht waarbinnen het beginsel van contractsvrijheid leidend is.
Standaardcontracten
Modellen die gebruikt kunnen worden voor koopovereenkomsten. Deze standaardcontracten
zijn op basis van onderhandelingen tussen vertegenwoordigers van verkopers en kopers tot
stand gekomen. Zij bieden een complete en evenwichtige regeling en zijn toegesneden op de
problemen die zich bij de verkoop van een bepaald product kunnen voordoen. De partijen
hoeven eigenlijk alleen nog de concrete details in te vullen (partijgegevens, productnaam,
hoeveelheid, prijs, plaats van vertrek en bestemming etc.)
Marktprijzen
Een bijzonderheid van handelskoop is dat er voor veel producten op goederenbeurzen
centraal wordt bijgehouden en bekendgemaakt welke prijzen er bij de meest recente
koopovereenkomsten tussen handelaren zijn berekend. Hoewel deze marktprijzen sterk
kunnen schommelen, vormen zij voor handelaren belangrijke informatie om zich een beeld
te kunne vormen van hoe op de beurs vraag en aanbod van een product zich ontwikkelen en
om te bepalen wat goed inkoop- en verkoopprijzen zijn.
Keten van koopovereenkomsten
Bij handelskoop komt het vaak voor dat een bepaalde hoeveelheid goederen meermaals
wordt verhandeld voorafgaand aan of tijdens het vervoer. Door de aaneenschakeling van
koopovereenkomsten binnen de keten hebben problemen in de nakoming van een bepaalde
koopovereenkomst al gauw een domino-effect op de daarna komende andere
koopovereenkomsten. Omgekeerd kan ook de weigering van de goederen wegens non-
conformiteit door de laatste koper een domino-effect hebben op de koopovereenkomsten
,eerder in de keten. Indien de overeenkomsten binnen de keten goed op elkaar aansluiten
zullen partijen in de positie van tussenschakel eventuele problemen kunnen doorschuiven
naar hun toeleverancier of naar hun afnemer. Dat lukt echter niet wanneer de
koopovereenkomsten binnen de keten niet goed op elkaar aansluiten of indien een
tussenschaker er tussenuit valt door bijvoorbeeld faillissement.
Transport, verzekering en betaling
FOB-contract (Free On Board) In de koopprijs zijn alle bijkomende kosten begrepen tot
aan het moment dat de goederen aan boord van het schip zijn geladen. Vanaf dat moment
hoeft de verkoper geen kosten meer te betalen. In beginsel dient de koper het schip te
regelen en komt in ieder geval de vracht, d.w.z. de kosten van het zeevervoer, voor zijn
rekening.
CIF-contract (Costs, Insurance, Freigt) De kosten zijn tot aan het moment dat het schip
aankomt in de loshaven inbegrepen in de koopprijs. Hieronder vallen de kosten van vervoer
(naar de laadhaven en vanaf daar over zee naar de loshaven), bijkomende kosten in de
laadhaven (opslag, laden en lossen en eventuele exportheffingen) en de verzekeringspremie.
Niet inbegrepen zijn de kosten van het lossen van de lading in de loshaven en alle nadien nog
vallende kosten. De verkoper moet zowel het vervoer als de verzekering van de goederen
regelen.
De verzekering moet op gebruikelijke voorwaarden gesloten worden bij een of meer goed
bekendstaande verzekeringsmaatschappij(en)
Betaling kan op vele manieren geschieden:
1. Gelijk oversteken – levering valt samen met betaling
2. Vooruit betalen – bv. bij online aankoop
3. Achteraf betalen – leverancierskrediet
Bij handelskoop kiezen partijen vaak voor documentaire betalingswijze. Zo kan in het
koopcontract onder het kopje betaling vermeld staand ‘CAD through buyer’s bank. CAD staat
voor ‘cash against documents’. Dit houdt in dat de koper verplicht is opdracht te geven aan
zijn bank om in eigen naam aan de verkoper een betalingsgarantie af te geven in de vorm van
een accreditief (Letter of Credit, afgekort L/C). Daarmee ontstaat naast de verbintenis van de
koper om de koopprijs te voldoen, een eigen betalingsplicht van de bank jegens de verkoper
zodra deze bepaalde documenten opgesomd in het accreditief aan de bank presenteerd om
betaling te verkrijgen. Betaling door de bank onder accreditief bevrijdt de koper van zijn
verbintenis de koopprijs te betalen. Dit benadrukt het grote belang van documenten voor
handelskoop, wat verder toeneemt naarmate overheden meer documenten verlangen voor
invoer en uitvoer. Zonder deze documenten zijn goederen veelal waardeloos omdat ze dan
niet ingevoerd mogen worden.
, Misschien wel het belangrijkste document is het cognossement (bill of lading of b/l). dit is
een geschrift waarin de vervoerder een verklaring aflegt over de goederen die hij ten vervoer
ontvangen heeft of zelfs dat deze goederen aan boord van het schip geladen zijn. Het is in
eerste plaats een ontvangstbewijs. Op de achterzijde staan vervoersvoorwaarden afgedrukt
en vormt het bewijs van de vervoerovereenkomst die aanleiding gaf tot de uitgifte van
cognossement. Voorts is het een legitimatiepapier doordat in dit geschrift zelf tot uitdrukking
word gebracht wie het daarin neergelegde recht op aflevering van de goederen mag
uitoefenen. Tot slot is het een zakenrechtelijk waardepapier, zodat partijen desgewenst door
de levering van het cognossement ook bezit van en daarmee vaak ook de eigendom in
goederen kunnen overdragen.
Overmacht-clausules
Bij nakoming van een ovk van handelskoop kunnen zich omstandigheden voordoen die
partijen bij het sluiten van de ovk niet konden voorzien, waarop zij geen invloed hebben en
die ook niet voor rekening van een van hen beiden komen. Er kan dan sprake zijn van
overmacht (art. 6:75 BW). Standaardcontracten bevatten voor dergelijke situaties clausules
die ontbinding van de ovk mogelijk maken.
Overmacht mag bij handelskoop niet te snel worden aangenomen, omdat partijen vaak het
risico van omstandigheden die nakoming van koopovereenkomst verhinderen onderling
hebben verdeeld.
Eigendomsoverdracht
De verbintenis tot eigendomsoverdracht brengt voor de verkoper mee dat hij de koper de
volle, onbezwaarde eigendom in de verkocht zaken moeten verschaffen. De koper hoeft niet
bedacht te zijn op bijzondere lasten en beperkingen die op de gekochte zaken rusten (art.
7:15 lid 1 BW).
Eigendomsoverdracht van goederen kan samenvallen met de feitelijke aflevering daarvan,
maar hoeft niet het geval te zijn. Er kan sprake zijn van eigendomsvoorbehoud door de
verkoper (art. 3:92 BW), bijvoorbeeld bij documentaire betaling en een cognossement tot de
te presenteren document behoort. In dat geval behoudt de verkoper via het cognossement
greep op de goederen en kan de eigendom in de goederen worden overgedragen door
overdracht van het cognossement (art. 8:417 BW).
Aflevering
De verkoper is jegens de koper ook verplicht tot aflevering, d.w.z. hij moet de koper het bezit
over de verkochte goederen verschaffen (art. 7:9 lid 1 BW). Indien er een
eigendomsvoorbehoud is gemaakt in de koopovereenkomst wordt onder aflevering verstaan
‘het stellen van de zaak in de macht van de koper’ (art. 7:9 lid 3 BW). Partijen bij de ovk
kunnen zelf de wijze, het moment en de plaats van aflevering bepalen.
