OPVOEDVRAAGSTUKKEN
WEEK 1: INTRODUCTIE EN VRAAGSTUKKEN
LEERDOELEN:
Verkrijgen van kennis over de opzet van het vak en toetsing
Informatie over bestaande preventie- en interventieprogramma’s kunnen vinden
Verkrijgen van kennis over oudergerichte pedagogische advisering
COLLEGE WEEK 1
INTRODUCTIE
Dit vak gaat over actuele en maatschappelijke vraagstukken. Opvoeding, opgroeien en
welzijn staan centraal. Je leert advies te geven en de manier waarop je advies geeft is
erg belangrijk.
Gedachte
Beschrijvi n en Conclusi
Evaluatie Analyse Actieplan
ng gevoelen e
s
Je reflecteert vervolgend op jezelf a.d.h.v. de 6 fasen van Gibbs (1998)
- Beschrijving: Gebruik specifieke informatie om een goede beschrijving van je
ervaring te geven
- Gedachten en gevoelens: Deze stap is alleen om je persoonlijke gevoelens te
omschrijven.
o Hoe voelde je je op dat moment? Voelde je je ervoor anders? Hoe
reageerde je?
- Evaluatie: Deze stap is bedoeld om de meest relevante aspecten van jou/ de
ervaring toe te lichten.
o Wat ging goed tijdens de ervaring?
o Wat werkte wel/ niet?
o Wat was positief of negatief aan de ervaring?
- Analyse: Deze stap legt de oorzaken en gevolgen van de ervaring uit. Waarom de
dingen gingen zoals ze gingen (analytisch)
o Waarom ging het goed/ slecht? Wat zijn de oorzaken?
o Welke theorie past daarbij?
o Welke rol speelde je zelf in het verloop?
- Conclusie: Je trekt conclusies uit de ervaring.
o Wat heb je hiervan geleerd?
- Actieplan: Je denkt vooruit: wat neem je mee naar een volgende keer?
o Wat ga je de volgende keer anders doen?
o Wat moet je misschien nog leren of oefenen?
Het is een ervaringsgerichte reflectie om te kijken hoe je gericht kan verbeteren. Het
model is een iteratief proces waarbij leren door herhaling centraal staat.
PEDAGOGISCHE ADVISERING
1
,‘Pedagogisch adviseren is een toegankelijke en kortdurende vorm van individuele
begeleiding van ouders en/of andere verzorgers bij (milde) problemen in de opvoeding
en ontwikkeling van kinderen en afgestemd op de vragen en behoeften van ouders.
Pedagogische advisering vindt plaats via spreekuurcontacten, huisbezoek, telefonische
of online advisering en wordt op methodische wijze uitgevoerd door een pedagogische
geschoolde beroepskracht.’ – Blokland, 2022
De pijlers waar het bij ouders over kan gaan (wordt steeds ernstiger)
Pedagogische advisering wordt ingezet bij opvoedspanning en opvoedcrisis
Basisprincipes oudergericht adviseren (Ehlers & Kuipers, 2021)
- Oudergericht werken
o Pedagoog richt zich op ondersteunen en versterken van de ouders in hun
opvoedende rol, waarbij wordt aangesloten bij hun behoeften, zorgen en
mogelijkheden
o Vaardigheid: Doorvragen, empathie tonen
- Samenwerkingsgericht werken
o De pedagoog en de ouder werken samen om tot een oplossing te komen:
de ouder wordt gezien als de expert van de situatie
- Competentiegericht werken
Basisvaardigheden oudergericht adviseren
- Zachte vaardigheden:
o Verzorgen
o Contact maken
Zicht op het kind
Emoties
- Harde vaardigheden:
o Structuur bieden
Timen en doseren
2
, o Grenzen stellen
Methodiek OPAd (oudergericht pedagogisch adviseren), gebeurd in drie algemene
stappen:
1. Verhelderen van de vraag, doel en competenties van de ouder en het afsluiten
van
een contract over het doel van de hulpverlening
2. Mogelijkheden van handelen afleiden
3. Advies: Uitwerken van een ‘gebruiksaanwijzing’ (handelingsadvies) voor de
lastige
opvoedingssituatie en evalueren
Als er meer nodig is dan alleen een advies stap je over op een interventie. Een
interventie is een theoretisch en praktisch weldoordachte, systematische aanpak voor
preventie, ondersteuning en hulp bij specifieke risico’s en problemen. In de databank van
NJi kan je passende interventies inzetten.
3
, WEEK 2: OPVOEDADVISERING
LEERDOELEN
1. Verkrijgen van kennis over pedagogische advisering
2. Uitleggen en toepassen van de verschillende stappen van oudergericht
pedagogisch adviseren
COLLEGE WEEK 2
VOORBEREIDING
CULTURELE NORMEN EN SENSITIVITEIT
Mesman, J. (2024).
Culturele sensitiviteit richting kinderen verschilt overal ter wereld. Dan kan je denken
aan positieve affirmatie waarin je glimlacht naar je kind wanneer het iets goed doet. Dat
houdt daardoor vooral in dat je je moet verdiepen in de culturele opvoedcontext van het
gezin. Verschillen binnen culturen zijn echter vaak nog veel groter dan verschillen tussen
culturen dus je moet oppassen voor stereotypering. Je moet onderscheid maken tussen
de vorm (hoe) en de functie (waarom, waartoe) van opvoedgedrag. Dat betekent:
1. Opvoedgedrag wat je niet kent of niet begrijpt heeft een rede. Je moet op zoek
gaan naar de rede achter opvoedgedrag en de functie van het gedrag binnen het
gezin.
2. Als je opvoedgedrag mist wat je wel wilt zien en gewend bent om te zien, moet je
kijken welk gedrag het gat invult van het ontbrekende gedrag. Of misschien is er
wel iemand anders buiten het gezin die dit gat invult.
De bril die de professional opzet is gevormd door de achtergrond van de professional.
Een diepgaand bewustzijn en de eigen normen en waarden en waar die vandaan komen
is noodzakelijk om bewust te kunnen omgaan met afwijkingen daarvan. Een open blik op
jezelf en de ander is dus cruciaal om goed te kunnen beoordelen wat er precies aan de
hand is in het gezin en welke hulp nodig is. Discussie in teams is belangrijk omdat
verschillende perspectieven op gedrag nodig is.
PARENT, CHILD AND SITUATIONAL FACTORS ASSOCIATED WITH
PARENTING STRESS: A SYSTEMATIC REVIEW.
Fang, Y., Luo, J., Boele, M., Windhorst, D., Van Grieken, A., & Raat, H.
(2022). European Child & Adolescent Psychiatry, 33, 1687-1705.
Stress van ouders heeft invloed op diverse gezondheidsproblemen in ouders, hun
kinderen en families. Ouders met hogere stresslevels hebben vaker een lagere kwaliteit
van ouderschapsgedrag. Het identificeren van factoren die invloed hebben op de stress
van ouders kan de zorg voor ondersteuning van ouders en kinderen ook verbeteren.
Volgens het general model of stress van Folkman en Lazarus is stress het resultaat van
de interactie van de stressoren, cognitieve beoordeling en ergens mee om kunnen gaan
(coping). Bouwend op deze theorie heeft Abidin een model of parenting stress gemaakt
over ouderschapsstress, welke nog steeds belangrijk is. Factoren die geassocieerd
4
WEEK 1: INTRODUCTIE EN VRAAGSTUKKEN
LEERDOELEN:
Verkrijgen van kennis over de opzet van het vak en toetsing
Informatie over bestaande preventie- en interventieprogramma’s kunnen vinden
Verkrijgen van kennis over oudergerichte pedagogische advisering
COLLEGE WEEK 1
INTRODUCTIE
Dit vak gaat over actuele en maatschappelijke vraagstukken. Opvoeding, opgroeien en
welzijn staan centraal. Je leert advies te geven en de manier waarop je advies geeft is
erg belangrijk.
Gedachte
Beschrijvi n en Conclusi
Evaluatie Analyse Actieplan
ng gevoelen e
s
Je reflecteert vervolgend op jezelf a.d.h.v. de 6 fasen van Gibbs (1998)
- Beschrijving: Gebruik specifieke informatie om een goede beschrijving van je
ervaring te geven
- Gedachten en gevoelens: Deze stap is alleen om je persoonlijke gevoelens te
omschrijven.
o Hoe voelde je je op dat moment? Voelde je je ervoor anders? Hoe
reageerde je?
- Evaluatie: Deze stap is bedoeld om de meest relevante aspecten van jou/ de
ervaring toe te lichten.
o Wat ging goed tijdens de ervaring?
o Wat werkte wel/ niet?
o Wat was positief of negatief aan de ervaring?
- Analyse: Deze stap legt de oorzaken en gevolgen van de ervaring uit. Waarom de
dingen gingen zoals ze gingen (analytisch)
o Waarom ging het goed/ slecht? Wat zijn de oorzaken?
o Welke theorie past daarbij?
o Welke rol speelde je zelf in het verloop?
- Conclusie: Je trekt conclusies uit de ervaring.
o Wat heb je hiervan geleerd?
- Actieplan: Je denkt vooruit: wat neem je mee naar een volgende keer?
o Wat ga je de volgende keer anders doen?
o Wat moet je misschien nog leren of oefenen?
Het is een ervaringsgerichte reflectie om te kijken hoe je gericht kan verbeteren. Het
model is een iteratief proces waarbij leren door herhaling centraal staat.
PEDAGOGISCHE ADVISERING
1
,‘Pedagogisch adviseren is een toegankelijke en kortdurende vorm van individuele
begeleiding van ouders en/of andere verzorgers bij (milde) problemen in de opvoeding
en ontwikkeling van kinderen en afgestemd op de vragen en behoeften van ouders.
Pedagogische advisering vindt plaats via spreekuurcontacten, huisbezoek, telefonische
of online advisering en wordt op methodische wijze uitgevoerd door een pedagogische
geschoolde beroepskracht.’ – Blokland, 2022
De pijlers waar het bij ouders over kan gaan (wordt steeds ernstiger)
Pedagogische advisering wordt ingezet bij opvoedspanning en opvoedcrisis
Basisprincipes oudergericht adviseren (Ehlers & Kuipers, 2021)
- Oudergericht werken
o Pedagoog richt zich op ondersteunen en versterken van de ouders in hun
opvoedende rol, waarbij wordt aangesloten bij hun behoeften, zorgen en
mogelijkheden
o Vaardigheid: Doorvragen, empathie tonen
- Samenwerkingsgericht werken
o De pedagoog en de ouder werken samen om tot een oplossing te komen:
de ouder wordt gezien als de expert van de situatie
- Competentiegericht werken
Basisvaardigheden oudergericht adviseren
- Zachte vaardigheden:
o Verzorgen
o Contact maken
Zicht op het kind
Emoties
- Harde vaardigheden:
o Structuur bieden
Timen en doseren
2
, o Grenzen stellen
Methodiek OPAd (oudergericht pedagogisch adviseren), gebeurd in drie algemene
stappen:
1. Verhelderen van de vraag, doel en competenties van de ouder en het afsluiten
van
een contract over het doel van de hulpverlening
2. Mogelijkheden van handelen afleiden
3. Advies: Uitwerken van een ‘gebruiksaanwijzing’ (handelingsadvies) voor de
lastige
opvoedingssituatie en evalueren
Als er meer nodig is dan alleen een advies stap je over op een interventie. Een
interventie is een theoretisch en praktisch weldoordachte, systematische aanpak voor
preventie, ondersteuning en hulp bij specifieke risico’s en problemen. In de databank van
NJi kan je passende interventies inzetten.
3
, WEEK 2: OPVOEDADVISERING
LEERDOELEN
1. Verkrijgen van kennis over pedagogische advisering
2. Uitleggen en toepassen van de verschillende stappen van oudergericht
pedagogisch adviseren
COLLEGE WEEK 2
VOORBEREIDING
CULTURELE NORMEN EN SENSITIVITEIT
Mesman, J. (2024).
Culturele sensitiviteit richting kinderen verschilt overal ter wereld. Dan kan je denken
aan positieve affirmatie waarin je glimlacht naar je kind wanneer het iets goed doet. Dat
houdt daardoor vooral in dat je je moet verdiepen in de culturele opvoedcontext van het
gezin. Verschillen binnen culturen zijn echter vaak nog veel groter dan verschillen tussen
culturen dus je moet oppassen voor stereotypering. Je moet onderscheid maken tussen
de vorm (hoe) en de functie (waarom, waartoe) van opvoedgedrag. Dat betekent:
1. Opvoedgedrag wat je niet kent of niet begrijpt heeft een rede. Je moet op zoek
gaan naar de rede achter opvoedgedrag en de functie van het gedrag binnen het
gezin.
2. Als je opvoedgedrag mist wat je wel wilt zien en gewend bent om te zien, moet je
kijken welk gedrag het gat invult van het ontbrekende gedrag. Of misschien is er
wel iemand anders buiten het gezin die dit gat invult.
De bril die de professional opzet is gevormd door de achtergrond van de professional.
Een diepgaand bewustzijn en de eigen normen en waarden en waar die vandaan komen
is noodzakelijk om bewust te kunnen omgaan met afwijkingen daarvan. Een open blik op
jezelf en de ander is dus cruciaal om goed te kunnen beoordelen wat er precies aan de
hand is in het gezin en welke hulp nodig is. Discussie in teams is belangrijk omdat
verschillende perspectieven op gedrag nodig is.
PARENT, CHILD AND SITUATIONAL FACTORS ASSOCIATED WITH
PARENTING STRESS: A SYSTEMATIC REVIEW.
Fang, Y., Luo, J., Boele, M., Windhorst, D., Van Grieken, A., & Raat, H.
(2022). European Child & Adolescent Psychiatry, 33, 1687-1705.
Stress van ouders heeft invloed op diverse gezondheidsproblemen in ouders, hun
kinderen en families. Ouders met hogere stresslevels hebben vaker een lagere kwaliteit
van ouderschapsgedrag. Het identificeren van factoren die invloed hebben op de stress
van ouders kan de zorg voor ondersteuning van ouders en kinderen ook verbeteren.
Volgens het general model of stress van Folkman en Lazarus is stress het resultaat van
de interactie van de stressoren, cognitieve beoordeling en ergens mee om kunnen gaan
(coping). Bouwend op deze theorie heeft Abidin een model of parenting stress gemaakt
over ouderschapsstress, welke nog steeds belangrijk is. Factoren die geassocieerd
4
