C1 Mediawijsheid: waarom het nodig is om kritisch te zijn
- Betrouwbaarheid Iedereen kan dingen op het internet plaatsen, dus kun je niet
vertrouwen dat alles informatie (helemaal) klopt.
- Plagiaat = iets letterlijk overnemen van een ander, en doen alsof je het zelf geschreven
hebt. Maar ook een tekst in je eigen woorden herschrijven is plagiaat (dat mag wel met een
bronvermelding).
- Algoritmes Zijn ingewikkelde reeksen van instructies, op basis van wat je eerder
geplaatst, geliked, gedeeld en bekeken hebt bepaalt een computer wat een individuele
gebruiker te zien krijgt.
- Informatiebubbel Door algoritmes kennen internetbedrijven hun gebruikers heel goed, en
krijg je alleen maar informatie die je interesseert of waar je het mee eens bent. Daardoor
kom je terecht in een informatiebubbel. je krijgt weinig informatie te zien die niet bij je
voorkeuren past. Dit heeft invloed op je mening, en hoe je naar de wereld kijkt.
- Privacy Gegevens zijn voor bedrijven die producten verkopen heel interessant. Want hoe
meer ze weten over de gebruikers hoe meer reclames ze kunnen afstemmen op de
doelgroep. Daarom proberen ze je vaak te verleiden om je gegevens af te staan.
- Veiligheid Het is geen prettig idee dat bedrijven zoveel weten over hun klanten maar het is
nog vervelender als deze informatie in handen van criminelen komt.
C2 Betrouwbaarheid
- Vertrouwen en betrouwbaarheid Als je twijfelt over de juistheid van de informatie dan is
het slim om te kijken naar, de vindplaats van het artikel (de bron of ‘afzender), het belang
van de auteur, de deskundigheid van de auteur en hoe oud het artikel is.
- Vindplaats Sommige bronnen zijn betrouwbaarder dan andere bvb de Volkskrant en het
NOS-journaal. Deze media zijn als het ware een filter voor onjuistheden en onwaarheden, zo
waarborgen zij de kwaliteit. In tegenstelling tot bvb Facebook, waar iedereen dingen op kan
plaatsen en dus ook nepnieuws.
- Belang van de auteur Staat de auteur relatief neutraal ten opzichte van het onderwerp?
Of heeft hij er belang (commercieel of politiek) bij iets positief te bespreken of juist in kwaad
daglicht te zetten?
- Deskundigheid van de auteur Deskundigheid krijg je door je opleiding, werkervaring of
doordat je iets hebt meegemaakt (‘ervaringsdeskundige’).
- Actualiteit Soms kan informatie achterhaald zijn door tijd. Een onderzoek van 10 jaar
geleden bevat andere informatie en geeft andere inzichten dan een artikel dat korter
verschenen is.
C3 Mening en argumenten
- Gelijk hebben gelijk krijgen Met een betoog probeert de schrijver de lezer van iets te
overtuigen. Of dat lukt hangt af van een aantal dingen. Klopt alles wat hij zegt in het betoog?
Zijn de argumenten in het betoog wel waar? En volgt de conclusie uit zijn argumenten? Is
het een logisch verhaal?
- Mening, standpunt, conclusie Met een mening maakt de auteur duidelijk hoe hij over iets
denkt. Mening = standpunt. Een standpunt kan positief, negatief en twijfelachtig zijn. Vaak
moet de lezer uit de tekst halen hoe de auteur over iets denkt. Als de mening aan het eind
van een betoog volgt dan kun je ook spreken van een ‘conclusie’.
- Argumenten Uitspraken waarmee de auteur zijn standpunt onderbouwt zijn argumenten.
Je kan ze vaak herkennen aan woorden als: want, doordat of omdat. Een auteur maakt zijn
betoog sterker als de mening en argumenten feitelijke informatie bevatten. Een feitelijke
- Betrouwbaarheid Iedereen kan dingen op het internet plaatsen, dus kun je niet
vertrouwen dat alles informatie (helemaal) klopt.
- Plagiaat = iets letterlijk overnemen van een ander, en doen alsof je het zelf geschreven
hebt. Maar ook een tekst in je eigen woorden herschrijven is plagiaat (dat mag wel met een
bronvermelding).
- Algoritmes Zijn ingewikkelde reeksen van instructies, op basis van wat je eerder
geplaatst, geliked, gedeeld en bekeken hebt bepaalt een computer wat een individuele
gebruiker te zien krijgt.
- Informatiebubbel Door algoritmes kennen internetbedrijven hun gebruikers heel goed, en
krijg je alleen maar informatie die je interesseert of waar je het mee eens bent. Daardoor
kom je terecht in een informatiebubbel. je krijgt weinig informatie te zien die niet bij je
voorkeuren past. Dit heeft invloed op je mening, en hoe je naar de wereld kijkt.
- Privacy Gegevens zijn voor bedrijven die producten verkopen heel interessant. Want hoe
meer ze weten over de gebruikers hoe meer reclames ze kunnen afstemmen op de
doelgroep. Daarom proberen ze je vaak te verleiden om je gegevens af te staan.
- Veiligheid Het is geen prettig idee dat bedrijven zoveel weten over hun klanten maar het is
nog vervelender als deze informatie in handen van criminelen komt.
C2 Betrouwbaarheid
- Vertrouwen en betrouwbaarheid Als je twijfelt over de juistheid van de informatie dan is
het slim om te kijken naar, de vindplaats van het artikel (de bron of ‘afzender), het belang
van de auteur, de deskundigheid van de auteur en hoe oud het artikel is.
- Vindplaats Sommige bronnen zijn betrouwbaarder dan andere bvb de Volkskrant en het
NOS-journaal. Deze media zijn als het ware een filter voor onjuistheden en onwaarheden, zo
waarborgen zij de kwaliteit. In tegenstelling tot bvb Facebook, waar iedereen dingen op kan
plaatsen en dus ook nepnieuws.
- Belang van de auteur Staat de auteur relatief neutraal ten opzichte van het onderwerp?
Of heeft hij er belang (commercieel of politiek) bij iets positief te bespreken of juist in kwaad
daglicht te zetten?
- Deskundigheid van de auteur Deskundigheid krijg je door je opleiding, werkervaring of
doordat je iets hebt meegemaakt (‘ervaringsdeskundige’).
- Actualiteit Soms kan informatie achterhaald zijn door tijd. Een onderzoek van 10 jaar
geleden bevat andere informatie en geeft andere inzichten dan een artikel dat korter
verschenen is.
C3 Mening en argumenten
- Gelijk hebben gelijk krijgen Met een betoog probeert de schrijver de lezer van iets te
overtuigen. Of dat lukt hangt af van een aantal dingen. Klopt alles wat hij zegt in het betoog?
Zijn de argumenten in het betoog wel waar? En volgt de conclusie uit zijn argumenten? Is
het een logisch verhaal?
- Mening, standpunt, conclusie Met een mening maakt de auteur duidelijk hoe hij over iets
denkt. Mening = standpunt. Een standpunt kan positief, negatief en twijfelachtig zijn. Vaak
moet de lezer uit de tekst halen hoe de auteur over iets denkt. Als de mening aan het eind
van een betoog volgt dan kun je ook spreken van een ‘conclusie’.
- Argumenten Uitspraken waarmee de auteur zijn standpunt onderbouwt zijn argumenten.
Je kan ze vaak herkennen aan woorden als: want, doordat of omdat. Een auteur maakt zijn
betoog sterker als de mening en argumenten feitelijke informatie bevatten. Een feitelijke
