SAMENVATTING NEDERLANDS TOETSWEEK
Cursus 8
Historische achtergronden
Nadat het grote Romeinse rijk uiteenviel had Karel de Grote het proberen te redden, maar na zijn
dood was er veel onrust en ontstond de tijd van de Middeleeuwen. Nederland en België waren toen
bekend als de Nederlanden of de Lage landen, elke streek had zijn of haar eigen variant van het
Middelnederlands.
In deze tijd werd de rooms-katholieke kerk verspreid over West-Europa door middel van geestelijke
letterkunde, Marialegenden zijn een aantal teksten die ter ere van Maria zijn geschreven. Beatrijs is
hier een voorbeeld van. Ook was er een andere godsdienst die toen ontstond namelijk de islam, die
heeft veel invloed gehad op vele uitvindingen en kunst. Als protest tegen de islam waren er
kruistochten.
Ook ontstond er in de Middeleeuwen een nieuwe agrarische maatschappij namelijk de feodale
maatschappij. Leenmannen moesten hierbij diensten voor hun heer doen en kregen in ruil daarvoor
veiligheid en een stuk land waarvan ze konden leven. Het bestond vooral uit de band van trouw en
dienst. In het verhaal Karel ende Elegast lees je dat het leger wordt gevormd door ridders. Deze adel
en ridders leefden in een eercultuur, ze wilden allemaal veel aanzien en waardering. Ook werd op de
kastelen en burchten van de adel, hoofsheid gepropageerd. Dat waren de gedragsregels om
spanningen te voorkomen.
Nadat het christendom lang veel macht heeft gehad komt er aan het einde van de 15e eeuw de
hervorming, belangrijke hervormers waren Maarten Luther en Johannes Calvijn. Hun ideeën konden
snel verspreid worden door de drukpers.
Karel V was koning van Spanje en had daar een absolutistische heerschappij, hij wilde als heer van
Nederland dit ook in Nederland doorvoeren. Dit hield in dat er een vorst was met onbeperkte macht
en met één geloof. Filips II volgde hem op en kreeg veel kritiek over de geloofsvervolging. Willem van
Oranje was de leider van dat verzet en zorgden voor de beeldenstorm en later ook de Tachtigjarige
Oorlog. Dit zorgde voor de Republiek van de Zeven Verenigde Nederlanden, de vrede werd getekend
in Münster. Voorbeelden van literatuur in deze tijd waren strijdliederen.
De steden werden langzaam steeds groter door handel en productie van goederen, ook ontstonden er
ontdekkingsreizen naar nieuwe continenten wat zorgde voor internationale handel. Antwerpen was
een belangrijke stad maar nadat dat Spaans werd, werd Amsterdam groter. De handel met Indië
leidde tot de Gouden Eeuw wat vooral gelde voor de regentenfamilies, de machtige burgers uit de
zakenwereld.
, Belangrijke mensen:
• Karel de Grote, uit het verhaal Karel ende Elegast
• Mohammed, stichter van de Islam
• Christiaan Huygens, goed met wiskunde, natuurkunde en sterrenkunde
• Baruch Spinoza, volgens hem klopte niet alles uit de Bijbel, filosofie
• Hugo de Groot, jurist die voor zijn opvattingen gevangen werd gezet en ontsnapte via
boekenkist
Cursus 8
Historische achtergronden
Nadat het grote Romeinse rijk uiteenviel had Karel de Grote het proberen te redden, maar na zijn
dood was er veel onrust en ontstond de tijd van de Middeleeuwen. Nederland en België waren toen
bekend als de Nederlanden of de Lage landen, elke streek had zijn of haar eigen variant van het
Middelnederlands.
In deze tijd werd de rooms-katholieke kerk verspreid over West-Europa door middel van geestelijke
letterkunde, Marialegenden zijn een aantal teksten die ter ere van Maria zijn geschreven. Beatrijs is
hier een voorbeeld van. Ook was er een andere godsdienst die toen ontstond namelijk de islam, die
heeft veel invloed gehad op vele uitvindingen en kunst. Als protest tegen de islam waren er
kruistochten.
Ook ontstond er in de Middeleeuwen een nieuwe agrarische maatschappij namelijk de feodale
maatschappij. Leenmannen moesten hierbij diensten voor hun heer doen en kregen in ruil daarvoor
veiligheid en een stuk land waarvan ze konden leven. Het bestond vooral uit de band van trouw en
dienst. In het verhaal Karel ende Elegast lees je dat het leger wordt gevormd door ridders. Deze adel
en ridders leefden in een eercultuur, ze wilden allemaal veel aanzien en waardering. Ook werd op de
kastelen en burchten van de adel, hoofsheid gepropageerd. Dat waren de gedragsregels om
spanningen te voorkomen.
Nadat het christendom lang veel macht heeft gehad komt er aan het einde van de 15e eeuw de
hervorming, belangrijke hervormers waren Maarten Luther en Johannes Calvijn. Hun ideeën konden
snel verspreid worden door de drukpers.
Karel V was koning van Spanje en had daar een absolutistische heerschappij, hij wilde als heer van
Nederland dit ook in Nederland doorvoeren. Dit hield in dat er een vorst was met onbeperkte macht
en met één geloof. Filips II volgde hem op en kreeg veel kritiek over de geloofsvervolging. Willem van
Oranje was de leider van dat verzet en zorgden voor de beeldenstorm en later ook de Tachtigjarige
Oorlog. Dit zorgde voor de Republiek van de Zeven Verenigde Nederlanden, de vrede werd getekend
in Münster. Voorbeelden van literatuur in deze tijd waren strijdliederen.
De steden werden langzaam steeds groter door handel en productie van goederen, ook ontstonden er
ontdekkingsreizen naar nieuwe continenten wat zorgde voor internationale handel. Antwerpen was
een belangrijke stad maar nadat dat Spaans werd, werd Amsterdam groter. De handel met Indië
leidde tot de Gouden Eeuw wat vooral gelde voor de regentenfamilies, de machtige burgers uit de
zakenwereld.
, Belangrijke mensen:
• Karel de Grote, uit het verhaal Karel ende Elegast
• Mohammed, stichter van de Islam
• Christiaan Huygens, goed met wiskunde, natuurkunde en sterrenkunde
• Baruch Spinoza, volgens hem klopte niet alles uit de Bijbel, filosofie
• Hugo de Groot, jurist die voor zijn opvattingen gevangen werd gezet en ontsnapte via
boekenkist
