Hoorcollege aantekeningen deeltentamen 1 - Psychopathologie

Psychopathologie – Hoorcolleges (1)
Hoorcollege 1: Introductie college

Binnen de GGZ zijn er twee typen:
 Basis GGZ: dit is de eerste problematiek en minder ernstig.
 Gespecialiseerde GGZ: dit is de meer comorbide problematiek.

Psychopathologie beter begrijpen is heel belangrijk!
Oorzaken toename psychische klachten:
1. Wachtlijsten GGZ
2. Behandelingen werken maar beperkt.
3. Maatschappij wordt complexer.
4. Wereld problematiek?

Gebrek aan zingeving kan ook een oorzaak zijn van psychische problemen.
 Dirk de Wachter (Vlaamse psychiater over hedonisme).
o De bodem van het bestaan zit niet in de leukigheid, maar in de zin (hoe kan ik iets
betekenen voor mijn medemens?)
o Geluk vind je als je een zinvol bestaan hebt.

Is psychologie een exacte wetenschap?
Nee, want mensen met dezelfde symptomen krijgen niet altijd ook dezelfde diagnose.

We werken met de classificatie van ‘ja’ en ‘nee’, maar in de werkelijkheid zit dit veel complexer in
elkaar.

Binnen de psychologie zijn er ontzettend veel individuele verschillen.
 Problemen kun je niet zien losstaand van de context.

Wat zijn symptomen?
 Uitingsvormen van onderliggende problematiek.
 (mal)adaptieve aanpassing op omgeving.

Bij symptomen moet je ook kunnen bedenken ‘wie’ deze symptomen hebben en waarom ze dit
hebben.

Een zelfrapportage vragenlijst is niet hetzelfde als een klinisch interview, waardoor je iemand hier niet
mee kan classificeren.

Een zelfde oorzaak kan verschillende gevolgen hebben en dus verschillende symptomen laten zien.

Symptomen kunnen een uitingsvorm van iets onderliggends zijn.
 Meestal zit er een positieve kant aan het onderliggende probleem  instandhouding.
 De reden dat mensen bepaald gedrag in stand houden, is omdat er vaak ook een positieve
kant aan zit.

We hebben een betrouwbare manier nodig om mensen te diagnosticeren zodat we ze op een valide
manier kunnen helpen.
 Orde scheppen in de chaos van symptomen.

Je moet oppassen met het labelen vanuit je eigen bril.
We zitten vast aan de DSM met labels.
1

,DSM geschiedenis
 1880: 7 diagnoses
 1911: 106 diagnoses
 DSM 2: 182 diagnoses
 DSM 3: 265 diagnoses
 DSM 4: 374 diagnoses
 DSM 5: 491 diagnoses

Gedurende de versies van de DSM zijn het aantal diagnoses sterk gegroeid.

DSM 5: Hoofd- van bijzaken scheiden
Criterium A = belangrijkste kenmerken (voldoet de patiënt niet, geen zin om verder te kijken)
Criterium B + C = belangrijke aanvullende kenmerken
Daarna meer exclusie criteria.

Het is belangrijk om de prevalentie van stoornissen te leren.
 Je denkt eerst aan de meest prevalente stoornissen.

DSM limitaties
 Categorisch denken: wel/niet ziek
 Afbakening onduidelijk (veel overlap en heterogeniteit)
 Comorbiditeit is geen onderdeel
 Puur gericht op symptomen en niet onderliggende etiologie

Orde scheppen
Alternatieven voor de DSM:
Research Domain Criteria (RDoC)
= symptoomclusters linken aan neurobiologie

Hierarchical Taxonomy of Psychopathology (HiTOP)
= psychopathologie spectra

Netwerk theorie
= samenhang van symptomen onderling




Research Domain Criteria (RDoC)
6 psychologische concepten

2

,Bedacht toen men nog hoopte dat alle psychiatrische aandoeningen biologisch te verklaren zouden
zijn.

Limitaties:
 Neurobiologische constructen zijn weinig specifiek.
 Neurobiologische constructen verklaren maar klein deel.
 Zelfs als het zou werken: meeste klinische praktijken hebben niet de juiste apparatuur.

Wel goede bouwblokken voor onderzoek naar onderliggende neurobiologie.




Hierarchical Taxonomy of Psychopathology (HiTOP)
Veel overlap tussen verschillende stoornissen en hoe je ze kan opsplitsen.

Hiërarchische structuur en oog voor veel voorkomende comorbiditeit bij stoornissen die dicht bij
elkaar liggen.

Limitaties:
 Combinaties van uitersten op een spectrum niet mogelijk.
 General factor (p-factor)  onbekend wat dat inhoudt.

Wel goed overzicht van samenhang tussen stoornissen.




Netwerk theorie

3

, Individuele benadering van symptomen en daarmee beter recht doen aan heterogeniteit.

Er is geen achterliggend construct, zoals een diagnose/ziekte/latente
factor.
 Focus op symptomen en de onderlinge samenhang.

Limitaties:
 Het gaat puur om correlaties tussen symptomen die gecorrigeerd
zijn voor andere onderlinge correlaties.
 Geen causaliteit!

Wel inzichtgevend in samenhang, overlap en individuele
aangrijpingspunten.

DSM, HiTOP, RDoC en Netwerk theorie zijn nog steeds alleen gericht op huidige symptomen.
 De context mist nog steeds!

Psychopathologie is meer dan enkel de symptomen.
 Mensen zijn meer dan hun symptomen, vraag daarom:
o Wanneer zijn symptomen begonnen?
o Waarom nu deze symptomen?
o Oorzaken en gevolgen
o Wat houdt symptomen in stand?
o Context?

Omgeving en variatie
Waar de een tot bloei komt, kan voor de ander juist een hele lastige omgeving zijn.
 We vragen van mensen dat iedereen in dezelfde context kan functioneren, maar dit is
individueel verschillend.
 Houd rekening met de context!

Zijn de klachten de verantwoordelijkheid van het individu of zijn symptomen het gevolg van de
omgeving?

Bio psycho sociale interactie

Je hebt het biologische deel in het individu (gezondheid,
genetica, brein, medicatie).
Het sociale systeem is niet alleen je directe omgeving, maar ook
je cultuur, SES.

Alles heeft invloed op elkaar!

Je biologie heeft invloed op je psyche, maar je sociale kan ook
invloed hebben op je psyche.
 Etc.




Diagnoses zijn momentopnames!


4