Historische context: Nederland (1948 – 2008)
Paragraaf 3.1 – Een welvarende samenleving.
Economische groei en verzorgingsstaat
- Na WOII werden de vooroorlogse sociale verhouding hersteld (continuïteit). Voor
de oorlog had de bevolking zich verdeeld in vier levensbeschouwelijke groepen
die ‘zuilen’ werden genoemd: katholieken, protestanten, socialisten en liberalen.
- Mensen leefden in hun eigen wereld met eigen scholen, sportclubs, kranten
vakbonden en politieke partijen. Deze verzuiling keerde na de oorlog weer terug.
- Toch waren er ook politieke veranderingen in de politiek. De confessionele
kabinetten werden vervangen door rooms-rode kabinetten (1946-1958) met KVP
en de PvdA aan de macht.
- Ook bleef Nederland in de Koude Oorlog niet neutraal, maar sloot het zich aan bij
de VS. En het werd lid van de NAVO en de EGKS.
- Dankzij de Marshallhulp was er vanaf 1948 in Nederland sterke economische
groei. Deze groei werd aangewakkerd door industrialisatie. De Nederlandse
economie profiteerde van het Duitse wirtschaftswunder.
- Om de economische groei te bevorderen voerden de rooms-rode kabinetten een
geleide loonpolitiek in. De overheid bepaalde loonstijgingen. De loonstijgingen
werden beperkt om de economie concurrent te maken en te houden. Hierdoor
werden Nederlandse producten goedkoper dan buitenlandse.
- In de jaren 1960 werd de loonpolitiek losgelaten en stegen de lonen snel. De
nieuwe welvaart werd gebruikt voor de uitbreiding van de verzorgingsstaat. Deze
verzorgingsstaat werd mede mogelijk door de samenwerking van sociale partners
in het poldermodel.
- De opkomst van de verzorgingsstaat paste bij het idee van de maakbare
samenleving. Dit idee ging samen met een ideaal van meer sociaaleconomische
gelijkheid.
Opbouw verzorgingsstraat:
- In de jaren 1945-1958 was PvdA’er Willem Drees onze minister-president. Onder
zijn leiding begon de opbouw van de verzorgingsstaat: een staat waarin de
overheid zorgt voor mensen die minder goed voor zichzelf kunnen zorgen. Zo
ontstonden er wetten voor de sociale zekerheid:
• Werkloosheidswet (WW invoering 1952)
• Algemene Ouderdomswet (invoering AOW 1957)
• Algemene bijstandswet (invoering 1963)
• Wet arbeidsongeschiktheidsverzekering (WAO 1967)
, - De verzorgingsstaat ging uit van de solidariteit (saamhorigheidsgevoel) van alle
Nederlanders, waarvan de mensen die werken meebetalen aam de
ondersteuning van mensen die niet of niet meer kunnen werken.
Maatschappelijke veranderingen:
- De welvaart in de jaren 1960 leidde tot ingrijpende sociaal-culturele
veranderingen. Nederlanders gingen meer consumeren en meer en verder reizen,
ook in hun vrije tijd. Ze vergrootten het comfort in hun huishouden door de
aanschaf van een koelkast, wasmachine en andere apparaten.
- In de jaren 60 kochten veel Nederlanders hun eerste auto, waardoor de mobiliteit
toenam. Vele gingen voor het eerst op vakantie, vaak ook naar het buitenland.
Door de auto nam ook het woon-werkverkeer toe.
- Onder invloed van de welvaart kwam ook de ontzuiling op gang. Mensen kwamen
vaker in aanraking met andersdenkenden, bijvoorbeeld in hun nieuwe woonwijk
of op de camping, of zagen op televisie mensen uit andere zuilen en landen.
Gelovigen gingen minder naar de kerk en vonden het minder belangrijk dat hun
kinderen naar een school van hun eigen geloof gingen.
- Niet alleen in de samenleving, maar ook in de politiek sloeg de ontzuiling toe. Bij
de verkiezingen van 1967 verloren de KVP en de PvdA flink, terwijl een nieuwe
niet-verzuilde partij, D66 met zeven zetels in de Tweede Kamer kwam.
Jongeren en vrouwen:
- In de naoorlogse jaren werden uitzonderlijk veel kinderen geboren. Door deze
babyboom groeide de bevolking hard en waren er in de jaren 60 relatief veel
jongeren. Zij hadden meer geld en vrije tijd en volgden langer onderwijs dan hun
voorgangers. Hierdoor ontstond een aparte jongerencultuur.
- Sommige jongeren waren kritisch over de maatschappij en wilden meer inspraak,
zoals provo’s. Anderen, zoals nozems, waren vooral geïnteresseerd in popmuziek,
bijvoorbeeld van Elvis Presley. Hippies zetten zich net als de provo’s af tegen de
maatschappij, maar op een heel andere manier
- Oorzaken ontstaan jongeren cultuur:
• Jongeren hebben meer vrije tijd:
➢ Minder werk thuis in het gezin.
➢ Tot je 16e naar school en vakanties
➢ Ouders lieten hun kinderen meer los.
• Jongeren hebben meer geld:
➢ Jongeren hebben een bijbaantje en mogen hun verdiende geld zelf
houden.
➢ Door economische groei kwam er zakgeld.
Paragraaf 3.1 – Een welvarende samenleving.
Economische groei en verzorgingsstaat
- Na WOII werden de vooroorlogse sociale verhouding hersteld (continuïteit). Voor
de oorlog had de bevolking zich verdeeld in vier levensbeschouwelijke groepen
die ‘zuilen’ werden genoemd: katholieken, protestanten, socialisten en liberalen.
- Mensen leefden in hun eigen wereld met eigen scholen, sportclubs, kranten
vakbonden en politieke partijen. Deze verzuiling keerde na de oorlog weer terug.
- Toch waren er ook politieke veranderingen in de politiek. De confessionele
kabinetten werden vervangen door rooms-rode kabinetten (1946-1958) met KVP
en de PvdA aan de macht.
- Ook bleef Nederland in de Koude Oorlog niet neutraal, maar sloot het zich aan bij
de VS. En het werd lid van de NAVO en de EGKS.
- Dankzij de Marshallhulp was er vanaf 1948 in Nederland sterke economische
groei. Deze groei werd aangewakkerd door industrialisatie. De Nederlandse
economie profiteerde van het Duitse wirtschaftswunder.
- Om de economische groei te bevorderen voerden de rooms-rode kabinetten een
geleide loonpolitiek in. De overheid bepaalde loonstijgingen. De loonstijgingen
werden beperkt om de economie concurrent te maken en te houden. Hierdoor
werden Nederlandse producten goedkoper dan buitenlandse.
- In de jaren 1960 werd de loonpolitiek losgelaten en stegen de lonen snel. De
nieuwe welvaart werd gebruikt voor de uitbreiding van de verzorgingsstaat. Deze
verzorgingsstaat werd mede mogelijk door de samenwerking van sociale partners
in het poldermodel.
- De opkomst van de verzorgingsstaat paste bij het idee van de maakbare
samenleving. Dit idee ging samen met een ideaal van meer sociaaleconomische
gelijkheid.
Opbouw verzorgingsstraat:
- In de jaren 1945-1958 was PvdA’er Willem Drees onze minister-president. Onder
zijn leiding begon de opbouw van de verzorgingsstaat: een staat waarin de
overheid zorgt voor mensen die minder goed voor zichzelf kunnen zorgen. Zo
ontstonden er wetten voor de sociale zekerheid:
• Werkloosheidswet (WW invoering 1952)
• Algemene Ouderdomswet (invoering AOW 1957)
• Algemene bijstandswet (invoering 1963)
• Wet arbeidsongeschiktheidsverzekering (WAO 1967)
, - De verzorgingsstaat ging uit van de solidariteit (saamhorigheidsgevoel) van alle
Nederlanders, waarvan de mensen die werken meebetalen aam de
ondersteuning van mensen die niet of niet meer kunnen werken.
Maatschappelijke veranderingen:
- De welvaart in de jaren 1960 leidde tot ingrijpende sociaal-culturele
veranderingen. Nederlanders gingen meer consumeren en meer en verder reizen,
ook in hun vrije tijd. Ze vergrootten het comfort in hun huishouden door de
aanschaf van een koelkast, wasmachine en andere apparaten.
- In de jaren 60 kochten veel Nederlanders hun eerste auto, waardoor de mobiliteit
toenam. Vele gingen voor het eerst op vakantie, vaak ook naar het buitenland.
Door de auto nam ook het woon-werkverkeer toe.
- Onder invloed van de welvaart kwam ook de ontzuiling op gang. Mensen kwamen
vaker in aanraking met andersdenkenden, bijvoorbeeld in hun nieuwe woonwijk
of op de camping, of zagen op televisie mensen uit andere zuilen en landen.
Gelovigen gingen minder naar de kerk en vonden het minder belangrijk dat hun
kinderen naar een school van hun eigen geloof gingen.
- Niet alleen in de samenleving, maar ook in de politiek sloeg de ontzuiling toe. Bij
de verkiezingen van 1967 verloren de KVP en de PvdA flink, terwijl een nieuwe
niet-verzuilde partij, D66 met zeven zetels in de Tweede Kamer kwam.
Jongeren en vrouwen:
- In de naoorlogse jaren werden uitzonderlijk veel kinderen geboren. Door deze
babyboom groeide de bevolking hard en waren er in de jaren 60 relatief veel
jongeren. Zij hadden meer geld en vrije tijd en volgden langer onderwijs dan hun
voorgangers. Hierdoor ontstond een aparte jongerencultuur.
- Sommige jongeren waren kritisch over de maatschappij en wilden meer inspraak,
zoals provo’s. Anderen, zoals nozems, waren vooral geïnteresseerd in popmuziek,
bijvoorbeeld van Elvis Presley. Hippies zetten zich net als de provo’s af tegen de
maatschappij, maar op een heel andere manier
- Oorzaken ontstaan jongeren cultuur:
• Jongeren hebben meer vrije tijd:
➢ Minder werk thuis in het gezin.
➢ Tot je 16e naar school en vakanties
➢ Ouders lieten hun kinderen meer los.
• Jongeren hebben meer geld:
➢ Jongeren hebben een bijbaantje en mogen hun verdiende geld zelf
houden.
➢ Door economische groei kwam er zakgeld.
